Plaats voor 480 koeien, nu de wei nog

Boer Jonkman bouwde nieuwe grote stal, maar kan niet voldoen aan de nieuwe regels voor grondaankoop

Zeven jaar duurde het voordat Jan Jonkman eind 2013 eindelijk de vergunning kreeg voor het bouwen van zijn nieuwe koeienstal. Sinds begin dit jaar kunnen de eerste koeien genieten van hun nieuwe onderkomen in Mariënheem. Maar of de stal van de 57-jarige Jonkman, met plek voor 480 koeien, ooit helemaal vol komt is nog maar de vraag.

Aan de nieuwe, aanvullende maatregelen van staatssecretaris van economische zaken Sharon Dijksma kan Jonkman naar eigen zeggen onmogelijk voldoen. Dijksma wil dat boeren die nieuwe koeien aanschaffen, worden verplicht extra grond aan te kopen om te voorkomen dat de dieren hun stal niet meer uitkomen. 'Grondloze groei', zoals Jonkman voor ogen had, mag daardoor niet meer. En de grond die hij nodig heeft om zijn stal te mogen vullen is niet zomaar voorhanden.

"In de praktijk kan ik nooit aan de nieuwe maatregelen voldoen. Ik zou een hoop grond bij moeten kopen, maar omdat achter mijn boerderij een natuurgebied ligt kan ik niet uitbreiden. Ik zou dus moeten uitwijken. Maar dan heb ik weer een factor zoveel aan grond nodig."

Zestig koeien passen er in de oude stal van Jonkman, die nu leeg staat. In het nieuwe exemplaar kunnen er acht keer zoveel. De stal is van alle gemakken voorzien. De koeien hebben alle ruimte om vrij rond te lopen. Op de grond liggen zachte rubberen roosters in de kleur van gras. Jonkman is van plan zijn koeien ook in groepen naar buiten te laten.

"Dijksma is bang dat de koeien hun stal niet meer uitkomen. Maar ze moet niet vergeten dat koeien vroeger tussen oktober en mei opgesloten zaten. Ze konden toen nauwelijks bewegen. De tijden en de technieken zijn veranderd. In deze stal hebben de koeien alle ruimte. Er is veel licht. Het is net een grote parasol. En alle schadelijke stoffen worden meteen afgevoerd. En als mensen zo nodig weidemelk willen, dan zouden ze wel 10 cent extra betalen. Maar dat gebeurt niet."

Jonkman kreeg eind 2013 te horen dat hij zijn nieuwe stal mocht bouwen op voorwaarde dat de extra mest van de veestapel volledig wordt verwerkt. "Nu heb ik eindelijk mijn zooi voor elkaar en dan bedenken ze weer iets nieuws. De landbouw is de trekker van de economie, zeggen ze dan. Het melkquotum wordt dan wel afgeschaft, er komt altijd wat anders voor terug. Op deze manier kun je geen beleid maken."

Zoon Jurgen, nu 27, hoopt het bedrijf ooit van zijn vader over te nemen. Jonkman nam daarom in 2004 het besluit om uit te breiden. Hij stuitte op flink wat tegenstand van provincie en gemeente, maar kreeg eind 2013 eindelijk de benodigde vergunningen. Hij stak miljoenen in zijn bedrijf.

"Achteraf gezien zijn we misschien wat te ver doorgeschoten. Het duurde allemaal zo lang. We wisten dat we zo'n kans maar één keer zouden krijgen. Dus laten we dan maar zo groot mogelijk bouwen. Door de nieuwe maatregelen kan niemand meer zo'n stal bouwen."

Jonkman twijfelt als hem gevraagd wordt of zijn stal ooit vol zal komen. "Het zal wel moeten, want op een kwart van de capaciteit red ik het niet. Officieel voldoe ik niet aan de regels, maar ik hoop dat ze een uitzondering maken. Als dat niet zo is, heb ik een probleem."

Uiteindelijk slikt ook de VVD het melkbesluit

Het was gisteren even zoeken naar kritiek op het melkbesluit van Sharon Dijksma. Die kwam uiteindelijk van Milieudefensie. Deze organisatie vindt de nieuwe regels voor boeren om te mogen uitbreiden, niet streng genoeg. Melkveehouders zouden nog steeds megastallen kunnen bouwen waar de koeien altijd binnen blijven.

Verder waren de reacties vooral positief. Zowel vanuit de Tweede Kamer als de zuivelsector klinkt enthousiasme. De koppeling van het aantal koeien aan hectares grond heeft vooral voor bedrijven met veel koeien en weinig land verstrekkende gevolgen. Voor Dijksma is het van groot belang dat ook oppositiepartijen haar plan steunen. In de senaat is aanvullende steun hard nodig. D66 en CDA reageerden gisteren positief op het melkbesluit. "Dit voorkomt de industrialisatie van de melkkoe", zei Gerard Schouw (D66).

Het is een klein wonder dat Dijksma gisteren haar melkbesluit kon presenteren. Een week geleden zaten de gesprekken met de coalitiepartijen VVD en PvdA en de zuivelsector nog muurvast. Volgens betrokkenen zat vooral VVD'er Helma Lodders er geharnast in. Het liberale Kamerlid wil eigenlijk helemaal geen belemmeringen voor boeren met uitbreidingsplannen. Afgelopen donderdag vond overleg plaats tussen Dijksma en de top van beide coalitiepartijen. In dat gesprek ging de VVD alsnog akkoord met het voorstel dat op tafel lag. Lodders zegt: "Het is voor boeren ook van belang dat ze weten waar ze aan toe zijn. Een grote meerderheid in de Kamer wilde dit. De VVD had een eenzame positie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden