Plaatjes helpen verstandelijk beperkten bij afkicken

Wat is er niet fijn aan alcohol? Geen moeilijke vraag, zou je zeggen. Toch geven mensen met een licht verstandelijke beperking hier niet gemakkelijk antwoord op. Lastig, aangezien juist deze groep verslavingsgevoelig is.

Verslavingszorginstituut Brijder speelde in op dit probleem en ontwikkelde een online module voor verstandelijk beperkten met een verslaving. Niet met woorden, maar met plaatjes beschrijven ze wat ze voelen bij het gebruik van alcohol of drugs.

"Mensen met een licht verstandelijke beperking hebben vaak een beperkt taalniveau", zegt GZ-psycholoog en bedenkster van de zogenaamde E-health module Nanda den Hollander. "Zinnen met meer dan zeven woorden zijn al te lang voor ze." Dit is een probleem, aangezien patiënten bij de reguliere behandelingen veel in taal moeten uitdrukken. "Bij deze module kunnen ze kiezen uit diverse pictogrammen en hoeven ze geen gevoelens te beschrijven."

Nederland telt zeker 154.000 mensen met een licht verstandelijke beperking. Hoeveel hiervan verslaafd zijn, is niet bekend. Wel is zeker dat juist verstandelijk beperkten verslavingsgevoelig zijn. Vooral alcohol en cannabis worden vaak gebruikt door deze groep. "Ze vinden het fijn om het directe effect van iets te merken", zegt Den Hollander. "Als ze bijvoorbeeld alcohol drinken, worden ze gelijk ontspannen. Ze zijn daardoor eerder geneigd weer te gaan drinken."

De E-health module speelt in op die behoefte aan direct resultaat. "Er zit bijvoorbeeld een testje bij over het middel waar ze aan verslaafd zijn. Als ze dat testje doen, krijgen ze direct te horen of de antwoorden goed zijn of niet." Maar ook voor de behandelaar is de online module een verrijking. "De therapeut heeft ook geregeld direct contact met de verslaafde. Zodra een cliënt een opdracht heeft gemaakt, krijgt de behandelaar een seintje. Die kan hierdoor niet alleen direct, maar ook beter op de situatie inspelen. Als iemand bijvoorbeeld niets invult bij een opdracht is het gelijk duidelijk dat hij of zij het niet snapt."

Voor verslaafden met een zwaardere verstandelijke beperking is de methode niet geschikt. "De module is vooral bedoeld voor mensen met een met een IQ tussen de 70 en 85. Dit zijn mensen die de basisschool hebben afgemaakt en soms ook een diploma in het praktijkonderwijs hebben. De methode is eigenlijk al te moeilijk voor mensen met een IQ van 50."

Aangezien de methode pas sinds dit jaar april wordt toegepast, is het succes ervan nog moeilijk te meten. "Op dit moment doen er vier mensen mee aan het programma. Zij ervaren het in ieder geval als plezierig. Het is ook een leuke module om te doen." Hoe lang de online behandeling duurt, hangt af van het tempo van de cliënt. "We hebben nog te weinig ervaring om daar een richtlijn in aan te geven. Bovendien zijn de verschillen tussen patiënten heel groot." Brijder heeft tot nu toe vier modules ontwikkeld: voor cannabis-, alcohol-, cocaïne- en gameverslaafden. "Bij de cannabismodule horen andere plaatjes dan bij de alcoholmodule. De verschijnselen die na gebruik optreden zijn immers ook anders", verklaart Den Hollander.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden