PKN, blijf trouw aan die gouden formule

Hoe slecht de PKN er ook voor staat, zij moet niet doorslaan in de bestuurlijke reorganisatie en tornen aan het beginsel van gedeelde macht, waarschuwt Robert Jan Bakker.

Eind deze week bespreekt het hoogste bestuursorgaan van de Protestantse Kerk in Nederland een toekomstnota. De nota kijkt vooruit naar hoe de kerk er over tien jaar kan uitzien en schetst eerlijk hoe afbrokkeling van de aanhang noodzaakt tot drastisch snoeien in voorzieningen.

Vorig jaar werd in Doorn gevierd dat een nieuw centrum voor de landelijke kerk zijn hoogste punt had bereikt. Direct betrokkenen vertelden toen dat over tien jaar de ene vleugel, een vakantiehuis voor gehandicapte mensen, misschien wel omgezet moet worden in een commercieel hotel. De vleugel voor de domineesopleiding zou verbouwd kunnen worden tot appartementen. Schokkend om te horen dat over de toekomst van de kerk zo timide moet worden gedacht vanwege de ongekende ontkerkelijking.

undefined

Kleinere verbanden

Eenzelfde mismoedigheid spreekt uit de toekomstnota. In sommige streken van Nederland lukt het de Protestantse Kerk nauwelijks of niet meer om vitaal aanwezig te blijven. Daarom wordt voorgesteld de 74 kleinere regionale vergaderingen te vervangen door elf grote ressorten, die de vertrouwde naam 'classis' blijven dragen.

Als juist is dat uitzonderingen de regel bevestigen maar niet bepalen, zou de synode een minder rigoureuze reductie tot vijftig regio's moeten overwegen. Dat sluit ook beter aan bij de groeiende behoefte aan kleinere verbanden, nu het internationale leven steeds meer vervlochten raakt. Bovendien kunnen in die opzet meer mensen bij het besturen van de kerk betrokken blijven.

undefined

Iedereen gelijk

In 1571 werd, over de grens, de eerste synode van de Nederlandse calvinistische kerk gehouden. De aanwezigen waren vluchtelingen in oorlogstijd, die uit ondervinding wisten hoe de macht van koning en paus het leven verstikte. Daarom kozen zij een bestuursstructuur zonder verschil tussen hoog en laag. Geen enkeling of groep is de baas. Alle dragers van een ambt zijn aan elkaar gelijk.

In de toekomstnota wordt voor ieder nieuw ressort een superpredikant voorgesteld. Die gaat bepaalde taken als eenling verrichten, desnoods met doorzettingsmacht. Hierdoor dreigt een concentratie van macht, waar die tot nu toe nog door alle ambtsdragers werd gedeeld. Met aanvaarding van dit plan wordt een uniek gegeven in de geschiedenis verspeeld. Is dat nodig omdat de zaak er zo somber voor staat?

undefined

Nieuwe kansen?

Of zijn er nieuwe kansen? De eenzijdig verstandelijke benadering van het bestaan verliest terrein. Waar individualistisch leven is doorgeslagen, gaan meer mensen naar vormen van gemeenschap verlangen.

De geschiedenis levert ons voorbeelden van situaties waarvan je denkt dat ze tamelijk hopeloos zijn. Zo bestond de koninklijke familie in 1934 nog slechts uit twee vrouwen, een moeder en een dochter. De dynastie liep gevaar uit te sterven. Maar de dochter van toen werd moeder van een gezin en grootmoeder van veertien kleinkinderen. Een nieuwe generatie in wie de traditie van doop, belijdenis en trouwen in de kerk aanstekelijk verder is gegaan.

Ik wed dat er overal in ons land familiegeschiedenissen te vertellen zijn die net zo'n verrassende wending laten zien.

Wat zou het mooi zijn om over niet eens zo lange tijd, vijfhonderd jaar na de eerste protestantse synode, te vieren dat een fijnmazige bestuursindeling en een gouden formule van gedeelde macht hun kracht nog steeds bewijzen. Dan is het vast ook tijd voor een grondige opknapbeurt van vakantiehuis en seminarie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden