Piraten opgepast, hier zijn de Nederlanders weer

Mariniers in actie tijdens een antipiraterijmissie in 2009 Beeld ANP

Met films als Pirates of the Caribbean wordt piraterij geromantiseerd. In de praktijk is zeeroverij met diefstal van scheepslading en gijzeling van bemanning een harde realiteit. Om piraterij te bestrijden, vaart zondag opnieuw een Nederlands marineschip uit naar de Golf van Aden bij Somalië. Hoe gaat dat bestrijden van piraten in zijn werk?

"We hebben een groep van 98 man getraind", zegt Walter Hansen, commandant van het patrouilleschip Zr. Ms. Groningen dat zondag uitvaart. "De bemanning kreeg aanvullende opleidingen, zoals 'Hoe ga je met gevangenen om?' of 'Hoe zoek je een schip door op bewijslast?'. Het team is klaargestoomd door situaties met piraten na te bootsen." Speciaal voor de operatie is het patrouilleschip uitgerust met apparatuur, twee speedboten, en een "enorm grote" helikopter, een NH90.

Al zeven jaar levert Nederland een bijdrage aan de EU-antipiraterijoperatie Atalanta. Van 2010 tot 2014 deed Nederland ook mee aan de NAVO-missie Ocean Shield. Tijdens eerdere missies werden fregatschepen ingezet, die ook gebruikt worden in oorlogssituaties. In verband met bezuiniging is dit de eerste antipiraterijmissie met een patrouilleschip. "Op een patrouilleschip kunnen minder mensen. Daarom heeft ieder bemanningslid meerdere taken", zegt Hansen.

Commandant Walter Hansen Beeld Privé-archief

'Piraten nemen minder risico's'
De eerdere operaties hebben hun vruchten afgeworpen. Meer dan duizend piraten zijn ondertussen overgedragen aan justitie, en het aantal kapingen in de Golf van Aden is sterk gedaald. Het laatste jaar zijn zelfs geen piratenactiviteiten meer gesignaleerd, en zijn er ook geen kapingen meer geweest.

"Piraten nemen minder risico's", legt Hansen uit. "Onze aanwezigheid zorgt voor afschrikking. Door eerdere missies beveiligen vrachtschepen zich tegenwoordig ook beter, en houden de schepen zich aan veiliger routes. Piraten zijn nu waarschijnlijk actiever op het vasteland. De kernoorzaken, instabiliteit en armoede in Somalië, zijn nog altijd aanwezig. Stoppen wij, dan komen de piraten terug op zee."

Het duurt ongeveer drie weken voordat de Zr. Ms. Groningen in de Golf van Aden aanwezig is. Ter plaatse is een vlaggenschip met een Spaanse admiraal aan boord. "Bij hem moet ik me melden, en daar krijg ik mijn instructies", zegt Hansen. Dat kan patrouilleren zijn bij een doorgangsroute, maar ook vissersschepen checken op mogelijke piraten aan boord in de buurt van de kust, of kwetsbare schepen begeleiden. "Dat zijn bijvoorbeeld offshore schepen die langzaam varen en een lage instap hebben, of boten met een kwetsbare scheepslading als voedsel voor vluchtelingen in Mogadishu", legt Hansen uit.

De Hr. Ms. Holland, een van de vier patrouilleschepen van de Oceangoing Patrol Vessels waar de Zr. Ms. Groningen ook onder valt. Beeld ANP

Gevangenen
Bij een vermoeden van piraterij komt Hansen in actie: "Geluidssignalen zijn de eerste waarschuwing richting het piratenschip. Met een maritieme radio, maar het kan ook met waarschuwingsschoten. Zonder reactie gaan we tussen het koopvaardijschip en de piraten invaren. Ik stuur onze eenheid van 17 mariniers in de richting van het schip als ze dan nog doorgaan. De mariniers zijn volledig bewapend, en kunnen het schip overmeesteren."

Het openbaar ministerie bepaalt vervolgens waar de piraten worden vervolgd. "Wij houden ze zolang gevangen. In onze helikopterhangar bijvoorbeeld", zegt Hansen. "Zolang de gevangenen maar volgens de Nederlands geldende regels worden behandeld met voldoende eten, luchten en slapen."

Op YouTube is een filmpje te zien van de bevrijding van een Duits koopvaardijschip door het fregatschip Hr. Ms. Tromp in 2010. "Het is een goed voorbeeld van hoe wij mariniers te werk gaan", zegt Hansen. "Ook de film Captain Phillips, met Thom Hanks, is daarvan een goede illustratie."

In december komen Hansen en zijn team weer terug. Niet alleen voor plaatselijke schepen is een vrije doorvaart op zee van belang, ook de individuele Nederlander thuis profiteert van de antipiraterijmissie. Hansen: "Brandstof komt uit het Midden-Oosten, kleding gaat door het Suez kanaal. Prijzen zouden omhoog schieten als de piraten het voor het zeggen hadden".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden