Pip heeft tandjes, maar een blijvertje zal het niet zijn

,,Bisschop R.Ph. Bür van Rotterdam had betrokken willen worden bij het besluit van de Haagse Paschalisparochie het kerkgebouw open te stellen voor een gebedsdienst van de manifestatie van ruim 100 rk-organisaties, vandaag in Den Haag.'' Trouw, 8 mei 1985. De relatie tussen bisschoppen en Acht-meibeweging is in veertien jaar niet veel hartelijker geworden.

Pip, heette ze veertien jaar geleden, ver vóór de komst van het gelijknamige zusje uit de Trouw-strip van pagina 2, bekend om haar kerkelijke belangstelling en haar eigenwijsheid. Maar de 'Pip' van toen (een afkorting) werd al spoedig omgedoopt tot 'Acht-meibeweging', naar de datum van haar eerste bijeenkomst in 1985, op het Haagse Malieveld.

Terugblikkend naar toen zegt de huidige voorzitter Henk Baars dat ze nooit aan iets blijvends hebben gedacht. Sterker: het adressenmateriaal van die eerste keer was al weggegooid, toen het idee opkwam om dit initiatief en dit platform van een honderdtal vernieuwingsgezinde rk organisaties enige structuur en continuïteit te geven. Maar ook nu gelooft 'Acht mei' niet dat zij per se tot eeuwigheid is geroepen.

'Acht mei', hoe vernieuwingsgezind ook, vergrijst. Zij deelt het lot van alle met imago worstelende kerken en kerkelijke instellingen. Haar achterban bestaat voor een groot deel uit kerkelijk kader dat op zijn beurt vol goede wil is, maar dat maar niet van jeugd en licht kan blaken. De jaarlijkse manifestaties werden door buitenwacht, critici en skeptici graag als grijze-muizenbijeenkomsten gezien. Jongeren, met of zonder veel religieuze behoefte, raken maar niet opgewonden van kerkkwesties, als ambt en celibaat.

Sinds een jaar of vijf hebben de rk bisschoppen in Nederland hun imago enigszins opgevijzeld. Weliswaar is het door hen plots uitgedragen geloof in dialoog nog weinig meer dan klam gefrunnik met het licht uit, maar het neemt 'Acht mei' wel de wind uit de zeilen.

Zo kan het bestaan dat morgen voor de tweede keer in successie de bisschoppen op de dag van 'Acht mei' zichzelf in de schijnwerpers stellen ten koste van Henk Baars en de zijnen. Vorig jaar ook al, toen de manifestatie in Maastricht eenvoudigweg in de schaduw werd geduwd door de bisschopswijding van Anton Hurkmans in Den Bosch.

Morgen houdt 'Acht mei', dit jaar weer op de dag zelf, zijn bijeenkomst, maar niet in één landelijke manifestatie met vijftien-, tien-, acht- of zesduizend mensen: het neemt wat af, maar is toch nog altijd indrukwekkend. Voor deze keer koos 'Acht mei' voor een regionale opzet: in vijftien plaatsen, van Heerlen tot Drachten en van Renkum tot Beverwijk, worden kleinschalige bijeenkomsten gehouden, presentaties, gesprekken, discussies, vieringen, voor telkens een honderdtal of tweehonderd mensen. 'Acht mei' bij u in de buurt!, werft de folder met als motto 'sporen van gerechtigheid'.

Maar de rk kerkprovincie heeft eveneens morgen een manifestatie belegd met als motto 'Nederland-Missieland'. Je hoeft er zelfs niet voor het huis uit, want de KRO-tv brengt het zaterdagmorgen allemaal live bij u thuis. Een kniesoor die hier een boos opzetje vermoedt; 'Acht mei' zelf liet deze tweede publicity hijacking in successie gelaten over zich heen gaan.

Nog een factor maakt het leven voor 'Acht mei' evenmin gemakkelijker. Die factor heet Muskens. Vanouds heeft de Acht-meibeweging niet alleen binnenkerkelijk actie gevoerd, zij is ook maatschappelijk bewogen: armoede, vluchtelingen, gerechtigheid, homo's. Ook daarin heeft zij steeds fors op de linkervleugel in de kerk gespeeld. Maar wie rukt daar op door het midden en scoort punt na punt? Bisschop Muskens van Breda. Baars ziet hem als medestrijder en niet als concurrent, maar ondertussen zitten ze er mooi mee. Hij heeft nog wel een goede raad voor Muskens in diens mediaspektakel. Baars weet uit ervaring hoe moeizaam de achterban zich voor de diakonale dienst laat meetrekken. Dat komt ook Muskens een keer tegen, voorspelt hij en dan is het, net als met een politicus die zijn belofte niet waarmaakt, vlot gedaan met je geloofwaardigheid.

Is het een aflopende zaak? Geeft de versnipperde dag van morgen de laatste kuchjes? Antoine Bodar zei het al jaren geleden: laat hen maar rustig sterven. En onlangs opperde de jonge Limburgse hulpbisschop E. de Jong dat die Acht-meimensen maar beter protestant konden worden. We leefden immers in een vrij land en bij de protestanten vonden die lieden precies wat ze zochten: vrouwen in het ambt, geen celibaat, geen paus.

Voor Henk Baars en de zijnen is zo'n advies er gloeiend naast: alsof je je naam verandert enkel omdat de communicatie met je vader of moeder is verstoord. De jonge bisschop, die zo hoog opgeeft van het moederlijke van zijn Limburgse kerk, moet het moeder-zijn toch echt nog leren.

Baars, sinds een half jaar AMB-voorzitter, kijkt nuchter naar de toekomst. Hoelang nog? Hij kijkt niet verder dan drie jaar vooruit. Nu is er nog een enthousiaste harde kern van duizenden mensen die graag samenkomen en hun krachten bundelen. Ook hij heeft niet de pretentie dat 'Acht mei' de veroudering wel even zal oplossen.

Maar voor volgend jaar (27 mei) staat er weer een heuse landelijke manifestatie op het program, hopelijk in samenwerking met het Comité 2000 dat van de bisschoppen uitgaat. De opzet zal anders zijn dan tot dusver: een programma geheel gericht op jonge ouders en hun kinderen, de groep die nu levensbeschouwelijk gesproken het meest in een vacuüm zit.

Het binnenkerkelijke is trouwens niet uit het vizier. Sympathisanten van 'Acht mei' wordt bijvoorbeeld gevraagd onder garantie van anonimiteit te vertellen over wat er in hun kring aan meer en vooral minder legaals gebeurt bij ambtsbediening en eucharistie. De bisschoppen komen binnenkort met richtlijnen om het onderscheid tussen de gewijde priester en de niet-gewijde leek aan te scherpen. Maar Baars weet van talrijke bestaande creatieve oplossingen. Die wil hij inventariseren en analyseren en in een brochure aanbieden in reactie op de komende ambt-en-leek-instructie van de bisschoppen. En in oktober, als in Rome de bisschoppen van Europa hun synode houden, zullen 'Acht mei' en haar Europese zusterbewegingen daar op hun beurt wat publiciteit proberen weg te kapen. Tot die tijd geldt voor 'Acht mei' nog wat de vader van Pip uit de strip tot zijn spijt van haar vaststelde: ,,Dat kind heeft al tandjes.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden