Pionier in de psychiatrie maakte een bijzonder theaterstuk

Ze zitten nu letterlijk achter slot en grendel, waar ze de hele dag met gekte worden geconfronteerd." Dat vermoedde Lowijs Perquin toen hij ruim een kwarteeuw geleden zijn avondronde maakte door de Amsterdamse Valeriuskliniek. Niet voor het eerst vroeg hij zich af: zou een deel van de psychiatrisch patiënten die hier de bedden bezetten, niet beter de nacht thuis kunnen doorbrengen? Perquin was een groot voorstander van de zelfredzaamheid van de patiënt. Ook al kwamen ze natuurlijk naar hem toe voor hulp, als ze lang intern bleven zag hij ze niet altijd verbeteren. Zelfs sommige ernstig depressieven en psychoten op de gesloten afdeling zouden misschien wel sneller opknappen als ze buiten 'kantoortijd' gewoon in hun eigen omgeving mochten zijn.

De Valeriuskliniek was een van de eerste klinieken die structureel zoveel mogelijk mensen een 'dagbehandeling' aanboden in plaats van een bed. Dat ging uiteraard niet altijd goed: vaak ontspoorde iemand en moest dan toch weer opgenomen. Perquin promoveerde in 2003 op onderzoek naar de vraag 'welke mensen kunnen het best naar huis?' Dat zijn bijvoorbeeld degenen die hun pillen trouw slikken, die regelmatig onder de douche staan en die een partner hebben.

Perquin hield van pionieren. Zo was hij voorvechter van de 'pesso psychotherapie', een aanpak die ervan uitgaat dat psychische problemen zich vastzeten in het mensenlijf - zodat je ook het lichaam aandacht moet geven. Nog meer dan zijn collega's was Perquin een 'mensenmens', maar als hij eenmaal iets vond, kon je hem niet snel overtuigen van het tegendeel. Perquin was jarenlang opleider van psychiaters en in 2010 ging hij het opleidingsinstituut leiden dat zich al snel aansloot bij beroepsvereniging NVvP.

Kort daarna hoorde hij dat hij prostaatkanker had. Het idee dat hij na zijn naderende pensionering nog lang kon zeilen met zijn vrouw, twee kinderen en kleinkinderen, kwam op losse schroeven te staan. Zeker toen hij van zijn artsen hoorde dat de ziekte vergevorderd was. Perquin noteerde dat menig collega-medicus moeite had met dit soort mededelingen. Hij vroeg zich af: hoe heb ik dat zelf gedaan? En ik kan nu wel als arts alle testresultaten met mijn behandelaars bespreken, maar ben ik dan wel patiënt genoeg?

Eind 2014 raakte hij op de stoep voor zijn Amsterdamse huis in gesprek met Abel Nienhuis. De jonge acteur-regisseur kende de dochter van Perquin nog van de middelbare school. Toen Nienhuis hoorde over de soms ongemakkelijke gesprekken die Perquin met artsen voerde, dacht hij dat die wel eens hele mooie stof voor een toneelstuk konden zijn.

Perquin vond ook dat dat moest gebeuren. Maar alleen wel snel: hij leefde immers al in 'blessuretijd'. En zo stond de psychiater al snel op de planken met drie andere acteurs, om het stuk vorm te geven. Nienhuis is van de school 'zo min mogelijk van tevoren vastleggen en ook zo min mogelijk spelen' waardoor tijdens de repetities het stuk mede werd vormgegeven.

Dat was voor Perquin nog wel even wennen: de psychiater moest nu zichzelf blootleggen. Maar hij maakte al snel de transformatie naar patiënt en anderhalf jaar terug speelde hij het stuk in het Amsterdamse Frascatitheater. Tot en met deze zomer, toen de ziekte al verder was gevorderd, zou hij daarover met veel trots spreken.

Lowijs Perquin werd geboren op 4 maart 1950 te Amsterdam. Hij overleed daar op 10 oktober 2016.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden