Pinto: Een test, geen contract

Geestelijk vader van de inburgeringsplannen van Asscher valt minister nu af

Een participatiecontract waarmee nieuwkomers de grondrechten en rechtsstaat onderschrijven, is gedoemd te mislukken. Beter kan worden gekozen voor een participatietest, stelt professor David Pinto over het nieuwste integratieplan van minister Asscher (sociale zaken). "Het klinkt stoer, zo van: we gaan het even contractueel vastleggen. Maar je hebt geen poot om op te staan."

Pinto, zelf van Joods-Marokkaanse afkomst, is niet de eerste en zeker niet de enige met kritiek op de plannen van Asscher. Maar als geestelijk vader van de inburgeringsplannen van de bewindsman, is het wel bijzonder dat uitgerekend hij het zegt.

U wilt een participatietest die deel uitmaakt van een nieuw migratiebeleid, dat volgens u broodnodig is.
Pinto: "Kijk maar naar de cijfers: 29 procent van de allochtone jongeren is werkloos, bij autochtonen is dat 9 procent, 65 procent van de Marokkaanse jongeren is in aanraking geweest met justitie. Als we niet van richting veranderen, komen we uit waar we nu heengaan. En we gaan verkeerd, al die miljarden ten spijt."

Hoe kan dat dan?
"Bijvoorbeeld doordat de overheid gegijzeld wordt door de integratie-industrie; onwetenden en graaiers die louter hun eigen belang dienen. Een andere oorzaak is de hang om alsmaar politiek-correct te zijn en de angst om te erkennen dat er een grote kloof bestaat tussen het moderne en het premoderne. Het moderne zijn wij; wij accepteren homoseksualiteit en vinden mannen en vrouwen gelijkwaardig; het premoderne zijn de migranten die dat niet altijd accepteren. Daarnaast kennen en begrijpen wij migranten niet, wat ons onzeker maakt, waardoor we kijkend door onze eigen bril maatregelen voor ze bedenken."

Wat hebben beleidsmakers dan zoal ingevuld?
"Sinds 2009 hebben vier ministeries 30 miljoen euro vrijgemaakt om de positie van Marokkanen beter te maken, bijvoorbeeld door het individu te versterken. Ik dacht: het individu?! Ik ben een groepsmens! Dat geld heeft dan ook niks uitgehaald. Hier is sprake van een verkeerde diagnose met onjuiste medicatie. The West (westerlingen) zijn individuen, The Rest (niet-westerlingen) zijn juist groepsmensen. Ander kenmerk: voor The West is zelfontwikkeling de belangrijkste behoefte, maar voor The Rest is dat eer. Ex-SP-leider Jan Marijnissen kwam naar me toe toen Kamerlid Ali Lazrak niet functioneerde. Ik vertelde hem: als je kritiek op iemand hebt uit The Rest, nóóit in de groep gooien. Dan tast je ze aan in hun eer."

Premier Rutte zei onlangs nog dat er geen Marokkanenprobleem is.
"We hebben niet alleen een Marokkanenprobleem in Nederland, maar ook in Canada, Frankrijk, Israël. Dat ligt bijvoorbeeld aan de inconsistentie tussen de waarden en normen van de driehoek (gezin, school, maatschappij) die verantwoordelijk is voor opvoeding. Op school leren kinderen hun docent in de ogen te kijken, terwijl ze er thuis straf voor krijgen. Ook is het belangrijk hoe je omgaat met regels. Chinezen zijn weinig toegeeflijk, grenzen zijn duidelijk en mocht het uit de hand lopen, dan krijgt een kind weinig straf. Bij Marokkanen is het precies andersom: ze zijn heel toegeeflijk, maar geven harde straffen. Mijn vader was altijd heel toegeeflijk, maar soms sloeg hij me bijna een hersenschudding. Dat voedt agressiviteit."

Wat is uw oplossing?
"Verlos je van die sta-in-de-weg integratie-industrie en kom met een betere aanpak die past bij de beoogde groep. Eis bijvoorbeeld participatie. Dat is een veel hardere eis dan integratie. Marokkaanse boefjes in Amsterdam-West spreken prima Nederlands, terwijl je nooit iemand hoort over Chinezen die dat niet doen.

Turken en Marokkanen willen meedoen, niet integreren, want dat doet denken aan assimilatie. Communiceer dat migranten anders mogen zijn, maar wel moeten participeren. Asscher heeft die nadruk op participatie overgenomen. Alleen hij doet dat met een contract, een negatief uitgangspunt. Aan een test kunnen migranten meedoen voor hun eigen bestwil en eerbaarheid. Dan is hun motivatie veel groter."

Hoe ziet u die test voor zich?
"Daarin vraag je mensen hoe zij denken over dingen die wij belangrijk vinden. De antwoorden kun je betrekken in hun inburgeringsperiode door uit te leggen: zoals wij hier dingen doen, is niet beter of slechter, maar anders."

David Pinto, bedenker van 'het doodknuffelen van migranten'
Professor David Pinto is expert migratie, inburgering en diversiteit en de grondlegger van het Inter-Cultureel Instituut. In 1998 werd hij hoogleraar Interculturele Communicatie (ICC) aan de UvA, en kort daarop ook aan de Bar-Ilan Universiteit in Israël. Sinds 2012 is hij hoogleraar interculturele communicatie en diversiteit aan de Universiteit Twente. Even leek het erop dat Pinto de Kamer in zou gaan als de nummer 2 van Pim Fortuyn in zijn tijd bij Leefbaar Nederland. Pinto heeft diverse publicaties geschreven. Zo verweet hij Nederland in 1988 'migranten dood te knuffelen'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden