Pinkstergeloof biedt succes

Pinksterkerken zijn sterk in opkomst in Nigeria. Het West-Afrikaanse land telt vele honderden pinksterkerken. De predikers hebben het veel over geld verdienen. Dat bezorgt hen wel een wat louche imago.

'Dominee Lanre Mark houdt de schrik er in. Denk niet dat je geen vijanden hebt, dondert hij van de kansel in een kerk in een verpauperde volkswijk in de Nigeriaanse havenstad Lagos. De duivel ligt overal op de loer: in je familie, in je gezin, in je huwelijk. Tropische regen roffelt op het golfplaten kerkdak, vochtige lucht drijft door de halfopen zijkanten naarbinnen. De wijsvinger van de dominee zwaait door de lucht. Denk aan alle tovenarij die de hele tijd om jullie heen plaatsvindt en die jullie lotsbestemming perverteert. Zijn stem schiet omhoog. We gaan die kwade machten nú terugsturen naar waar ze vandaan komen, schreeuwt hij.

Ja, stuur ze terug, stuur ze terug. De gelovigen zwaaien met hun armen, klappen in hun handen. 'Terug-terug-terug', scanderen ze.

Mark is predikant van de Mountain of Fire-kerk (Berg-van-Vuur), een van de vele pinksterkerken in Nigeria. Die zijn bezig aan een onstuimige opmars in Afrika. Terwijl orthodoxe christelijke stromingen anglicanen, rooms-katholieken hun aanhang gestaag zien teruglopen, schieten pinksterkerken in Nigeria als paddestoelen uit de grond. Het land telt er inmiddels vele honderden.

De nieuwe kerken hebben vaak fantastische namen zoals de 'Levensveranderaars-kerk', de 'Christus-ambassade' en de 'Strijdwagen-van-God-kerk'. Allemaal doen ze actief aan evangelisatie. Grote borden langs de weg beloven 'wonderen' tijdens de zondagsdienst; dominees adverteren met speciale gebedsdiensten voor 'zakelijk succes' en kerkleiders scheppen in pamfletten op over 'wonderbaarlijke genezingen'.

Sommige kerken bedienen zich hierbij van opvallend krijgslustige terminologie. Zo heten grote kerkmanifestaties in de open lucht in Nigeria doorgaans crusades, kruistochten. Kerkleiders organiseren cursussen 'strategisch bidden op het spirituele slagveld' en 'bidden voor een verpletterende overwinning'. De Berg-van-Vuur-kerk heeft zelfs een Instituut voor Geestelijke Oorlogvoering. Het is de plicht van elke gelovige om te vechten voor de verspreiding van het geloof, zegt prfunctionaris Benjamin Adebola van de kerk. Dat is geen gewelddadige strijd, maar een gevecht in de gelovige zelf en in zijn omgeving, om mensen te winnen voor het geloof. De leerstellingen van de pinksterkerken lopen enigszins uiteen. Sommige zijn redelijk progressief, andere zeer fundamentalistisch. Maar ze hebben allemaal gemeen dat ze veel ruimte scheppen voor spiritualiteit vandaar de verwijzing naar Pinksteren, dat het neerdalen van de Heilige Geest op gewone mensen symboliseert.

Zij geven gelovigen hiermee een afweermechanisme tegen de gevreesde kwade machten uit hun oorspronkelijke, inheemse religies, waarin geestenverering, offers en hekserij centraal staan. De dominees roepen actief de hulp van de Heilige Geest in om deze boze geesten te verdrijven. Ook de Berg-van-Vuur-kerk heeft een eindeloze reeks specifieke gebeden tegen onder meer tropische demonen, verborgen vloeken en grafkistgeesten.

Veel jongeren in dit land kampen met enorme problemen, vertelt jeugdpastor Gbolahan Ezekiel.

Ze slagen er niet in werk te vinden, zien geen uitweg uit de armoede, gaan drinken, raken op het criminele pad. Als je erin duikt, blijken de problemen vaak veroorzaakt te worden door geestenverering en hekserij. Sommige jongeren zijn verdoemd vanaf hun geboorte, door zonden van hun ouders. Gelukkig kan de Heilige Geest alles overwinn e n . Volgens Ezekiel is zelfs aids door inroeping van de Heilige Geest te genezen. Hij diept uit een leren aktentas een bordeauxrode zakcomputer op. Het is een elektronische bijbel. De jeugdpastor drukt op enkele knopjes en houdt het apparaat omhoog. Op het schermpje is Deuteronomium 28: 22 verschenen, waarin Mozes de Israëlieten waarschuwt voor wat er gebeurt als zij God de rug toekeren: 'De Here zal u slaan met tering, koorts, brand, onstekingen, droogte, brandkoren en honingdauw: zij zullen u volgen, totdat gij te gronde gaat.'

Ezekiel: Die tering, dat is tuberculose en duidt op aids. Aidslijders krijgen vaak tb. Het is een straf van God voor mensen die Hem verlaten. Als ik hier in de kerk praat met aidspatiënten, kom ik er inderdaad achter dat er vaak allerlei zonden en tovenarij achter zitten. Als die mensen berouw tonen en hun hart openstellen voor Christus, kan de Heilige Geest die kwade machten verdrijven. Er zijn in deze kerk al heel wat mensen genezen van aids. Ook op het gebied van geld hebben de pinksterkerken een andere aanpak dan de gevestigde kerken. Anglicaanse en rooms-katholieke geestelijken zijn geneigd de nadruk te leggen op het eeuwige leven na de dood. Maar veel Nigerianen willen liever nú een beter leven.

De meeste leiders van pinksterkerken spelen daar op in. Zij besteden in hun erediensten uitgebreid aandacht aan geld verdienen. Er wordt vaak lang en vurig gebeden voor meer welvaart.

Zo kent de Berg-van-Vuur-kerk allerlei speciale gebeden voor onder meer 'winstgevende verkopen', 'nieuwe zakelijke mogelijkheden'

en het 'innen van schulden'. In het boekwinkeltje bij de ingang van het kerkterrein liggen werkjes die uitleggen hoe de Heilige Geest kan worden ingeroepen om welvarend te worden. Hier, dit boekje is net uit, zegt een verkoper, terwijl hij de Nederlandse bezoeker een pocket uit de Warfare Prayer Series ('Oorlogsgebedsserie') in de hand drukt.

Als u hieruit bidt, zult u zeker rijker worden. Helaas, voor de straatarme Nigerianen doen de pinksterkerken hun werk meestal niet voor niks. Leden zijn doorgaans verplicht een tiende van hun inkomen aan de kerk te schenken. Een groot deel van dit geld belandt vaak in de zakken van de dominees, die weinig onderscheid maken tussen hun eigen vermogen en dat van de kerk. De kerkleiders wonen veelal in villa's, rijden dure auto's en laten hun kinderen studeren in Europa of Amerika.

De gerichtheid op geld verdienen heeft de Nigeriaanse pinksterkerken in de ogen van sommigen een enigszins dubieus imago opgeleverd. Dit wordt verergerd doordat charismatische oplichters geregeld gelovigen flessen.

Nigeriaanse kranten berichten regelmatig over nepdominees die er met het geld van hun 'kerk' vandoor zijn. Maar de meeste Nigerianen laten zich hierdoor niet ontmoedigen. Er onstaan voortdurend nieuwe pinksterkerken.

Wij Nigerianen vinden het prima als onze dominees in chique auto's rijden, zegt medewerker Adebola van de Berg-van-Vuur-kerk. Die tiende van ons inkomen betaal je niet aan de kerk, maar aan God.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden