Opinie

Pink Ribbon maakt vrouwen bewust, maar waarvan?

Het Pink Ribbon Gala in de Westerkerk in Amsterdam in 2010. Beeld ANP

Borstkankerorganisatie zendt boodschappen de wereld in, waarvan de wetenschappelijke waarheid nog allesbehalve vaststaat.

Het kan de Stichting Pink Ribbon moeilijk worden verweten dat zij van de 20 miljoen euro die is opgehaald sinds haar oprichting in 2003 slechts een fractie (288.000 euro) heeft besteed aan wetenschappelijk onderzoek. Zij is immers op initiatief van de Borstkankervereniging Nederland opgericht als fondsenwerver die zich primair zou richten op het vergroten van de bewustwording rondom borstkanker. Later is het (mede)financieren van wetenschappelijk onderzoek daar als doelstelling bijgekomen, maar in hoeverre Pink Ribbon er prioriteit aan wil geven, is een keuze die zij zelf moet maken.

De vraag die wèl aandacht verdient, is of de manier waarop Pink Ribbon aan vergroting van de bewustwording van borstkanker werkt een bevredigend resultaat oplevert.

Voor de duidelijkheid: het gaat hier niet zozeer om bewustwording van het feit dat borstkanker bestaat. Dat is overbodig in een land waar één op de acht vrouwen deze ziekte krijgt en waar iedereen toch minstens één persoon kent die deze ziekte heeft of heeft gehad. Dat is ruim voldoende om terdege bewust te zijn van het bestaan van borstkanker en van de impact ervan. Waar het om gaat, is om mensen bewust te maken van wat ze kunnen doen om de kans dat ze borstkanker krijgen zo klein mogelijk te maken. Dat is wat Pink Ribbon op dit moment vooral pretendeert te doen.

Het probleem is echter dat nog niemand met overtuigende zekerheid iets kan zeggen over wat de kans op borstkanker daadwerkelijk verkleint. Er zijn slechts indicaties dat ongezonde levensgewoonten, alcoholgebruik en overgewicht het risico op borstkanker vergroten en dat mensen daar dus op moeten letten. Maar zolang die indicaties niet waterdicht zijn, is het verstandig om uiterst voorzichtig hiermee om te gaan. Gebeurt dat niet, dan kunnen er valse verwachtingen worden gewekt en kunnen mensen nodeloos in paniek worden gebracht.

Helaas is zorgvuldigheid niet bepaald de sterkste kant van Pink Ribbon. Een voorbeeld daarvan is haar campagne 'Beweeg! Geef borstkanker minder kans'. Deze campagne is weliswaar gebaseerd op onderzoek van het Nederlandse Kankerinstituut (NKI), maar Pink Ribbon brengt het grootser dan goed is, waardoor argeloze mensen het idee krijgen dat ze door meer te bewegen zelf kunnen zorgen dat ze geen borstkanker krijgen. Gezondheid is een groot goed en mensen zijn geneigd om elke strohalm te grijpen om te voorkomen dat ze levensbedreigend ziek worden.

Uit het onderzoek van het NKI blijkt echter niet veel meer dan dat op termijn 1000 tot 1500 mensen per jaar minder borstkanker zullen krijgen, als iedereen voldoende beweegt. Dat is ongeveer 10 procent van het aantal van 12.500 mensen dat momenteel jaarlijks borstkanker krijgt. Als iedereen genoeg gaat bewegen, is er dus nog steeds een grote groep mensen die toch borstkanker krijgt. Bij die mensen en hun naasten is de verbijstering extra groot als in zo'n campagne niet expliciet wordt aangegeven dat voldoende bewegen niet zaligmakend is en maar in heel beperkte mate helpt om borstkanker te voorkomen. Die verbijstering is waarschijnlijk voor veel mensen herkenbaar. Hoe vaak stellen naasten van borstkankerpatiënten zich vragen als: waarom zij, terwijl ze zo gezond at en zoveel trimde? Het antwoord is hard en simpel; gezond leven noch veel bewegen is een garantie tegen borstkanker.

Anderzijds zullen er altijd mensen zijn die - bijvoorbeeld door een handicap - niet in staat zijn om genoeg te bewegen of die er gewoonweg niet aan toe komen. Wat moet er in hen omgaan als zij borstkanker krijgen en horen dat meer beweging dit misschien wel had kunnen voorkomen? En hoe denken anderen die de boodschap van Pink Ribbon erg letterlijk nemen dat bewegen helpt om borstkanker te voorkomen over zulke patiënten?

Kortom, met bewustwording gebaseerd op halve waarheden wordt niet veel meer bereikt dan dat mensen ten onrechte het idee hebben zelf verantwoordelijk te zijn voor het krijgen van borstkanker. Daar mag je mensen niet mee opzadelen. Wellicht is dan toch de meest logische conclusie dat Pink Ribbon moet gaan inzien dat er eerst gedegen wetenschappelijk onderzoek nodig is naar concrete oorzaken van borstkanker en wat daar precies aan te doen is. Pas dan kan er op een betrouwbare manier aan bewustwording van borstkanker gewerkt worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden