Pina Bausch dwong balletpop Tankard façade af te leggen

Het Australian Dance Theatre is de creatie van Meryl Tankard, een door Pina Bausch bekeerde balletdanseres uit Darwin (Australië). Op 5, 7 en 9 mei zullen haar dansers aan lange kabels door het Amsterdamse Muziektheater zweven en schommelen. Als voorproefje op hun productie 'Furioso' zendt de NPS zondagmiddag een portret van hun leidster uit. Echt diepgravend is de documentaire 'Black Swan' van Michelle Mahrer niet, maar toch een aanrader.

Twintig jaar geleden maakte Tankard furore vanuit de door Bausch gekraakte Seks-Kino in Wuppertal. Achteraf is dat een omslagmoment geweest in de internationale danscultuur. Bausch keek dwars door Tankard's hoge wreven en keurig aangeleerde balletposes heen en doorzag haar dramatisch-expressieve talent. Met onverbiddelijke improvisatie-opdrachten dwong zij de met 'Schone Slaapsters' opgeleide balletpop haar façade af te leggen. Wankelend betrad Tankard, op knalroze pumps en in een verfomfaaide ballroom-jurk, haar 'Café Muller'. En daarmee was de tank in beweging gezet. Niet alleen de caféstoelen moesten het ontgelden. Wie Tankard ooit in deze Bausch-creatie heeft gezien zal dat niet licht vergeten.

In de vijf jaar dat zij aan the system of madness van Bausch deelnam beleefde het Wuppertal Tanztheater zijn gloriedagen: 'Lenteoffer', 'Kuisheidslegende', 'Waltzer', '1980', een stuk van Pina Bausch. In de Holland Festivals van die jaren was het allemaal in theater Carré te zien. Tankard trad op als een deerniswekkende furie, komisch tegen wil en dank. 'She took the piss out of the work of Bausch', zoals een Australische criticus kernachtig samenvat. Helaas, Mahrer wist na twintig jaar wel enkele nogal oppervlakkige uitspraken aan Pina Bausch zelf te ontlokken, maar kreeg kennelijk geen toestemming om dat met archiefmateriaal te illustreren.

'Black Swan' gaat vooral over de gevolgen van die jaren in Europa, zowel voor Tankard zelf als voor de danscultuur in Australië. De ballerina keerde als een zendelinge van het danstheater naar haar geboorteland terug, en hoewel ze zich heilig voornam dat niet te worden werd ze wel een replica van haar Duitse choreografe. Haar ervaringen bij Bausch bleken een ongelooflijke scheppingsdrang opgerakeld te hebben. Met eenzelfde gedrevenheid en gevoel voor suggestieve aankleding pakte ze haar missie in Melbourne aan. Ook in haar producties worden dus zang, tekst, dans, film en tap gecombineerd: dansers moeten hun stem laten dansen en zich door 'de heilige delen van hun lichaam' in vervoering laten brengen.

In 'Aurora', Tankard's bewerking van 'The Sleeping Beauty', nam zij haar eigen haat-liefde relatie met dit pronkstuk uit haar jeugd te baat, met als resultaat een wrange comedy over adolescentie. Meer nog dan Bausch houdt Tankard zich aan haar balletachtergrond. Gevoel voor fotogenieke taferelen heeft ze zeker en Mahrer maakt daar dankbaar gebruik van. Aan fantasie en wilskracht is evenmin gebrek. Sprekend over haar dansers als over haar kinderen lijkt niet alleen de geest, maar ook het uiterlijk van drie beroemde dansvrouwen in haar te varen. In haar solo 'Black Swan' weet zij Anna Pavlova, Pina Bausch en Trisha Brown als haar drie lotsgodinnen in zich te verenigen.

Hoe ver persoonsverheerlijking en sterrendom ook van haar af staan, in deze documentaire komt dat niet uit de verf. Er valt geen onvertogen woord. Naaste medewerkers of dansers blijken monddood en door een criticus, haar partner en haar moeder worden vooral haar onbevangenheid en niet stuk te krijgen energie geprezen. 'Black Swan' is in zoverre geslaagd, dat het tot een gang naar haar voorstellingen noodt. De kaartverkoop van 'Furioso' is al vanaf maandag mogelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden