Pikken ze onze banen in?

Te duur. Geen opdrachten. Geen werkgever. Vrachtwagenchauffeurs en bouwvakkers zien hun inkomen verdwijnen terwijl de Poolse buurman zich het schompes werkt. Hoe grootschalig is die verdringing op de arbeidsmarkt?

Dat valt allemaal reuze mee, bezweert Arjan Heyma, onderzoeker bij de Stichting Economisch Onderzoek. "Elk jaar verdwijnt tien procent van de banen en komt er tien procent bij. Ook zonder arbeidsmigranten zien mensen hun banen verdwijnen. Het effect van arbeidsmigratie is heel klein."

Polen, Roemenen en Bulgaren komen juist af op sectoren waar vraag is naar werk. De extra banen die er bij komen gaan door hen minder vaak naar Nederlanders. Dat is de verdringing. Maar, waarschuwde Heyma deze week Kamerleden, je moet het ook niet te zwart-wit zien. De arbeidsmarkt is dynamisch. Als er meer aanbod is van werknemers, kan er ook meer werk komen.

Zo denken de werkgevers er ook over. Rob Slagmolen van VNO-NCW denkt dat Roemenen en Bulgaren vooral een toegevoegde waarde hebben en nauwelijks Nederlanders verdringen. Ook de directeur van uitzendbureau OTTO Workforce ziet de vraag alleen maar toenemen. Volgens hem zijn er in 2015 zes- tot zevenhonderdduizend arbeidsmigranten nodig. "Een langdurig werkloze of een Wajonger wordt niet in een paar maanden een volwaardig installateur", weet Slagmolen.

Peter van Leeuwen van de Raad voor Werk en Inkomen geeft de werkgevers daarin deels gelijk. Werklozen zijn niet zomaar in te zetten als een bedrijf snel mensen nodig heeft.

Europarlementariër Jan Mulder (liberalen) is voorzichtiger. Hij ziet wel het belang voor internationale bedrijven om gespecialiseerde of ervaren mensen naar de EU te mogen detacheren. Maar hij heeft er problemen mee als dit ook voor 'trainees' geldt. "Als 21 procent van de Europese jonge afgestudeerden werkloos is, gaat het wat ver om jonge afgestudeerden van buiten hierheen te halen."

Tegenover het optimisme van de werkgevers staan ook de vakbonden en de bouwvakkers en chauffeurs zelf. Die zien opdrachten van zelfstandigen verdwijnen. In de transportsector verdwijnen wel de overuren, geeft Transport en Logistiek Nederland (TLN) toe. Maar dat Nederlanders daar ook echt worden weggepest om plaats te maken voor goedkopere Polen, dat beweren alleen de chauffeurs zelf.

Vakbondsbestuurder Wim Baltussen snapt wel dat werklozen niet zo happig zijn op de banen in de tuinbouw vanwege de eisen die werkgevers stellen. "Het is bijna onmogelijk een vast contract te krijgen en er wordt maximale flexibiliteit gevraagd. Je krijgt 's avonds te horen of je de volgende ochtend nodig bent."

Champignonnenteler Geert Verdellen van Prime-Champ bevestigt dat je op zijn bedrijf zeven dagen per week beschikbaar moet zijn. "De klant wil een vers product." Meer dan het minimumloon betalen zit er volgens hem ook niet in, want 'de marges zijn krap'.

Ook in de bouw wordt er flink op prijzen geconcurreerd. Dat voelen de werknemers direct. Pieter Kievit van TLN geeft toe dat ook in zijn branche concurrentie op arbeidsvoorwaarden een feit is. "Een Pool is de halve prijs, en personeelskosten zijn de helft van de totale prijs. Dat scheelt nogal."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden