'Pik geen letters, de branche heeft het zwaar zat'

Alleen als we ervoor betalen kunnen er mooie boeken blijven verschijnen, stelt Roos Geerse. Op haar online platform The Social Bookcompany voert ze actie tegen het pikken van letters.

'Ik Lees Legaal' heet uw actie. Waarom zou ik legaal lezen?

"Omdat de boekenbranche het al moeilijk genoeg heeft. De schrijver, de uitgever, soms ook de vertaler, de vormgever, de pr-mensen, de technicus voor het omzetten naar een e-book, de man of vrouw die de website onderhoudt; ze moeten allemaal betaald worden. Het onderwerp houdt me al een tijdje bezig. Toen ik laatst zag dat iemand aan Saskia Noort twitterde: 'Ik heb al je boeken op mijn e-reader staan. Gewoon legaal, hoor', toen dacht ik: dat is toch wel de wereld op zijn kop."

In de perceptie van veel lezers heeft een fysiek boek meer waarde dan een bestandje. Maar een e-book is nauwelijks goedkoper dan een papieren boek. Dan vraag je toch om piraterij?

"Er geldt geen vaste boekenprijs voor e-books dus dat is ook iets waar de handel zelf nog iets aan kan doen. Verder is het eigenaardig dat er 21 procent btw op een e-book zit en 6 procent op een papieren boek. Doordat we gewend zijn aan gratis en aan het vasthouden van een 'echt' boek voelt het tegennatuurlijk om relatief veel te betalen voor een bestand. Daarom zijn we ook zo goed in het goedpraten van ons gedrag. Je hebt eerst het gedrag en dan bedenken we de rechtvaardiging. Maar hoe je het ook wendt of keert: het blijft zo dat er hard is gewerkt voor dat bestandje."

Zolang downloaden technisch mogelijk is, doen we het. Voert u niet een achterhoedegevecht?

"Dat zou best kunnen. Toch denk ik dat het helpt om te benadrukken dat boeken niet uit de lucht komen vallen. Dat doe ik juist nu want hoe langer je ermee wacht, hoe moeilijker het wordt om de geest terug in de fles te krijgen."

Legaal lezen is niet cool. Hoe gaat u dat imago ombuigen?

"Volgens ons is het veel stoerder om niet stoer te doen. Zo zeggen we: Oké, betalen is niet cool, maar dat kan ons niet schelen, wij gaan er gewoon mee door. Op dit moment is er sprake van een omgekeerde norm: door de druk van buiten krijg je als boekenkoper het gevoel dat jij gek bent als je betaalt."

Wat is volgens u de beste oplossing? Misschien Bookify, een geletterd antwoord op Spotify?

"Ik denk zelf dat het wel die kant op gaat. Maar wil zo'n Bookify een succes worden, dan kom je toch weer uit waar het allemaal om te doen is: dat een boek maken, ook al is dat digitaal, gewoon geld kost."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden