Pijplijn moet Dode Zee reanimeren

Israël, Jordanië en Palestina willen zoutmeer van uitdroging redden

Zo'n staaltje samenwerking zie je niet vaak in het Midden-Oosten. Israël, Palestina en Jordanië kwamen begin deze week overeen dat ze een 180 kilometer lange pijnlijn gaan aanleggen die water vanuit de Rode Zee naar de Dode Zee moet voeren. Het transport is bedoeld om de snel opdrogende Dode Zee te behoeden voor verdwijning. Het project moet ook drinkwater opleveren.

Tijdens de ondertekening van de overeenkomst, bij de Wereldbank in Washington, prees de Israëlische minister van energie en infrastructuur Silvan Sjalom het 'historische akkoord, waarmee een jaren oude droom is uitgekomen'. Volgens hem redt het vulproject niet alleen de zee, maar ook het toerisme. Verder denkt Jordanië met de waterstroom naar de Dode Zee, die op 427 meter onder zeeniveau ligt, elektriciteit te kunnen opwekken.

Dat het zonder ingrijpen snel bekeken zou zijn met de Dode Zee, is al jaren evident. Het waterpeil daalt hard, de laatste tijd zelfs met een meter per jaar. Sinds 1970 is de zee meer dan dertig meter gezakt, vooral doordat de belangrijkste watertoevoer - de rivier de Jordaan - inmiddels vrijwel volledig voor menselijke consumptie wordt leeggetapt. In het huidige tempo zou de zee tegen 2050 zijn verdampt.

De reddende ijzeren levensader komt op Jordaans gebied te liggen. De ingang van de pijp, bij de Jordaanse havenstad Akaba, moet jaarlijks 200 miljoen kubieke meter water uit de Rode Zee zuigen. De helft van dit vocht stroomt direct via de buis naar de Dode Zee. De andere helft wordt ontzout in nog te bouwen installaties, en eindigt als drinkwater. Het hyperzoute restwater wordt vervolgens gedumpt in de Dode Zee, die toch al bekend staat om zijn extreme zoutgehalte waar je zo lekker in blijft drijven.

Critici vinden het akkoord te mager, en daardoor ineffectief. Want alleen voor het handhaven van het huidige waterpeil in de Dode Zee is eigenlijk al 800 miljoen kuub water per jaar nodig, zegt Gidon Bromberg van milieuorganisatie Friends of the Earth. De 100 miljoen kuub die nu is voorzien, is bijna letterlijk een druppel op een gloeiende plaat - hooguit genoeg om de levensduur van de binnenzee iets te rekken.

Daarbij roept de waterverplaatsing tal van milieuvragen op. Hoe zal de Dode Zee straks reageren als er ineens 'vreemd' zeewater met levende organismen bij komt? In het aangevoerde water zitten allerlei bacteriën en algen die mogelijk een kleurverandering van de Dode Zee geven, of chemische evenwichten verstoren. En zal het hyperzoute restwater uit de ontziltingsinstallaties de unieke eigenschappen van de Dode Zee niet aantasten?

Vanwege de onzekerheden zullen wetenschappers de zaak nauwkeurig volgen. Niettemin spreekt milieuactivist Bromberg van 'spelen met de natuur'. En dan wordt de toekomst van de zee nog niet eens veiliggesteld. "Met dit akkoord redden de partijen meer hun gezicht dan de Dode Zee."

Op politiek niveau geldt de deal als een verrassend succes. De partners zijn van nature niet tot onderlinge samenwerking geneigd. Israël en Jordanië tekenden in 1994 weliswaar een vredesverdrag, maar in de praktijk leven ze op afstand. En Israël en Palestina praten al decennia over vrede, maar ook de jongste gesprekken zitten muurvast. Wellicht brengt de waterdeal de partijen nader tot elkaar - ook al is de 'Twee-Zeeënpijp' pas over vijf jaar klaar voor gebruik.

Vitens verbreekt relatie met Israëlisch staatsbedrijf
Het Nederlandse waterbedrijf Vitens heeft zijn relatie met het Israëlische staatsbedrijf Mekorot verbroken na een gesprek met de Nederlandse overheid. Mekorot pompt water uit Palestijnse grond weg en verdeelt het vervolgens onder nederzettingen. Vitens is de tweede onderneming die zich vanwege het Nederlandse ontmoedigingsbeleid terugtrekt uit een project met een bedrijf dat betrokken is bij de illegale nederzettingen. In september stopte ingenieursbureau Royal Haskoning - na een advies van de overheid - met de bouw van een waterzuiveringsinstallatie in het door Israël bezette Oost-Jeruzalem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden