Pijnlijke wonden zijn bijna niet te helen

'Goodbye body' is te zien in Felix Meritis te Amsterdam van 13 t/m 16 en 20 t/m 23/12. Daarna t/m maart 1996 toernee.

'Kijk: Hoe we van stilstand een dans maken'. Op een rij stoelen zitten dansers, vier mannen en vier vrouwen. Vanuit een diepe concentratie - de handen voor de ogen - slaken ze telkens een zucht wanneer ze ineens voorover klappen. Dan gaan ze verspreid op de grond liggen om zich 'op te drukken'. Dat fysieke werk levert verwrongen gezichten op.

Het gekreun en gepuf laten zich associëren met een heftig vrijen of met finale barensweeën. Twee beelden ineen.

'Kijk: Een geest die haat, in een lichaam dat kan slaan.' Uit de groep stappen twee mannen naar voren die elkaar een vuistslag geven zoals acteurs dat in een knokfilm doen. Het lijkt nèt echt. Een gevechtstrainer leerde hen ook hoe je elkaar een vernijnige trap in 't kruis kan geven, zo één die je van pijn over de grond doet rollen. Agressief gaan de mannen elkaar te lijf. Het lijkt geen spel meer, maar realiteit dit primitieve fysieke macho-gedoe. Dat wordt nog verhevigd wanneer keihard Prince' 'Purple Rain' klinkt, een hitsong over de teloorgang van een liefdesrelatie. De twee niet-vechtende dansers kijken relaxed en geamuseerd naar de knokpartij. De danseressen echter krimpen bij het zien van elke rake trap meer ineen en vallen trillend op de grond.

'Kijk: we gaan niet onder, maar verder.' Het antwoord van de vrouwen op dit brute geweld is een milde dans waar ze de mannen in mee weten te lokken, zelfs de opponenten. Dan betreedt ook Truus Bronkhorst het toneel. Ze neemt achterin plaats om uiteindelijk een pas de trois met de twee mannen te dansen, waarbij ze voor het eerst van haar leven als een ballerina hoog gelift wordt en in een diepe dive eindigt. 'Stil in mij' klink het zacht via de stem van Hans van der Zijpp. Dat past bij dit verstilde deel dat de overgang markeert naar het treuren, het berouw, de inkeer en de katharsis.

'Kijk: Hoe men slagen opvangt en zich niet verweert.' Onder het aanzwellend 'Requiem' van W.A. Mozart heffen een danser en danseres de armen langzaam omhoog zoals Bronkhorst jaren terug in een van haar solo-programma's. De machteloze pose refereert aan Christus. Hun hoofden worden evenwel niet gesierd door doornenkransen maar door clownshoedjes. Twee vrouwen kleden zich terzijde uit tot ze naakt staan: kwestbaar. Aan de overzijde veegt een danseres met haar lange, natgemaakte haren de grond, deemoedig als een boeteling.

'In omgekeerde richting rennen we er van af, er op toe: de dood'. Geweld is niet te stuiten, de lust tot moorden lijkt een onuitroeibare eigenschap van de mens. Twisten laaien op, oorlogen gaan door, dood en verderf worden gezaaid.

In de voorstelling draait een danser als een razende gek met stoeltjes in de rondte. Het beukende rammen begint opnieuw tot ieder roerloos ligt. Dan klinken de doods-trom en een lied: 'Libera Me' zingt de tenor Tom Sol met heldere stem. Iedereen is doodstil. Het samenzijn van dansers en publiek voelt een moment als een plechtige dodenherdenking, om het even van welke oorlog.

'Kijk: Truus en Marien vervolgen hun eigenzinnige spoor'. Met hun dansprodukties stellen ze het wel, en vooral het wee van de mensheid flink aan de kaak. 'Ecce homo'. Zonder opsmuk, met een vlijmscherpe regie.

Zonder nu het magische optreden van Truus Bronkhorst zelf (op één scène na), met oog voor de individuele kwaliteiten van de dansers. Zonder decor bijna, met goede smaak wat de muziek aangaat.

Zonder een greintje humor dit keer, met een (schijn)realisme dat ze nooit eerder toonden. 'Goodbye body' werkt als een mokerslag die alle fraaie kerstboodschappen onderuithaalt: gemaakt vanuit de hoop dat er een einde komt aan al het zinloze geweld, in de wetenschap dat dat nooit zal gebeuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden