Strafproces

‘Pijnlijke aanblik’ van het MH17-toestel maakt grote indruk op de Haagse rechtbank

De voorzitter van de Haagse rechtbank bekijkt op vliegbasis Gilze-Rijen de reconstructie van het in 2014 neergeschoten MH17-toestel. De schouw is onderdeel van het strafproces MH17. Beeld ANP
De voorzitter van de Haagse rechtbank bekijkt op vliegbasis Gilze-Rijen de reconstructie van het in 2014 neergeschoten MH17-toestel. De schouw is onderdeel van het strafproces MH17.Beeld ANP

De Haagse rechtbank zette het omvangrijke MH17-proces woensdag op een speciale plek voort: de luchtmachtbasis in Gilze-Rijen. In een vliegtuighangar bestudeerden de rechter, het OM en de advocaten een met de brokstukken gebouwde reconstructie van het in 2014 neergehaalde toestel.

Piep-piep-piep. De hoogwerker overstemt het geronk van een rondvliegende Chinook-helikopter. Een voor een tilt het felgekleurde apparaat de rechters de lucht in, vanwaar zij goed zicht hebben op de cockpit van het gereconstrueerde vliegtuig. Urenlang turen de mannen en vrouwen naar de wrakstukken van MH17. Over de afgebroken neus van het toestel maken de rechters notities.

Normaliter vinden de zittingen in het kolossale MH17-proces plaats in het zwaar beveiligde Justitieel Complex Schiphol. Maar woensdag verkaste de Haagse rechtbank eenmalig naar de Brabantse luchtmachtbasis in Gilze-Rijen. Daar, in een winderige hangar, hebben technische specialisten van de Onderzoeksraad voor Veiligheid de talloze aluminium overblijfselen van de neergehaalde Boeing 777 op een stalen geraamte gemonteerd.

Meermaals zijn de wrakstukken al bestudeerd. Experts van het Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR), de Belgische Koninklijke Militaire School, en zelfs deskundigen van het Russische defensieconcern Almaz-Antey zochten naar aanwijzingen. Toch wilden de rechters zich ook zelf een beeld vormen van het vliegtuigwrak. Met name de inslagen, de vele gaten in de romp en andere onderdelen van het toestel bekeken zij aandachtig tijdens de ‘schouw’ van woensdag.

De kleine openingen worden namelijk op uiteenlopende manieren geïnterpreteerd. De ingenieurs noemen allen hetzelfde wapen als mogelijke veroorzaker van de schade: een Buk-raket uit de 9M38-serie. Maar vanaf welke plek de raket op 17 juli 2014 is afgevuurd, daarover zijn de partijen in het MH17-proces het oneens.

De raket kwam van rechts

Justitie denkt dat de Buk-raket vlucht MH17 schuin van voren benaderde, en concludeert dat het toestel van Malaysia Airlines is neergehaald vanuit een door pro-Russische separatisten gedomineerd gebied in het oosten van Oekraïne. Maar het Russische Almaz-Antey stelt dat de raket van rechts kwam en dus op een andere locatie stond, waar het Oekraïense leger volgens Rusland de dienst uitmaakte.

De Nederlandse advocaten van de Russische Oleg Poelatov, een voormalig luitenant-kolonel en de enige van de vier verdachten in dit proces die zich laat bijstaan, vragen zich op hun beurt af of een Buk-raket daadwerkelijk de oorzaak is van de ramp. Het duo denkt dat het ook een Oekraïens gevechtsvliegtuig kan zijn geweest dat zeven jaar geleden 298 passagiers de dood in heeft gejaagd. Ook de advocaten mochten de brokstukken woensdag van dichtbij bekijken, naast het Openbaar Ministerie en dus de rechters.

De schouw heeft ‘grote indruk’ gemaakt op de Haagse rechters, zei de voorzitter van de rechtbank na afloop. Voorafgaand aan de schouw richtte hij zich tot de nabestaanden. Het gros van hen volgde de zitting via een livestream, een aantal was aanwezig in Gilze-Rijen.

De voorzitter, gehuld in pak in plaats van in toga, zei zich het emotionele karakter van de schouw voor te kunnen stellen. “De nabestaanden krijgen het vliegtuig te zien dat zijn doel nooit heeft bereikt en waarin hun geliefden de dood vonden. Zij zoeken na al die jaren nog steeds naar de waarheid en naar rechtvaardigheid. De wrakstukken vertellen ons iets over zeven jaar geleden. Hoe pijnlijk de aanblik ook is, het is goed dat u er bent.”

De inspectie van de gehavende pilotenstoelen, het staartdeel en de gebutste zijdeur duidde hij niet. In de grote open tent voor de hangar, die diende als zittingszaal, stelde hij dat de waarnemingen eventueel ter sprake komen op 7 juni. Na ruim een jaar van voorbereidende zittingen begint die dag de inhoudelijke behandeling van het MH17-proces.

Lees ook:

Na zeven jaar strijd met de Russen volgt nu onderzoek door het Internationaal Strafhof

Wat is de rol van Rusland in het conflict met Oekraïne? Die vraag hoopt het Internationaal Strafhof in Den Haag de komende tijd te beantwoorden. De Oekraïners zijn blij met het onderzoek. Zij beschouwen het al zeven jaar durende conflict als een strijd tegen de Russen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden