Ombudsman Trouw

Pijnlijk, voor de Volkskrant én de journalistiek

Philippe Remarque, hoofdredacteur van de Volkskrant. Beeld ANP

De kwaliteit van een journalist valt niet af te lezen aan de jubelstemming over hem ter redactie, vindt ombudsman Adri Vermaat. Op een journalistieke toekomst hoeft de stagiair van de Volkskrant die plagiaat pleegde en ook anderszins krant en lezers bedroog niet te rekenen.

Aantrekkelijk journalistiek perspectief zou er voor de net 20-jarige leerling-journalist zijn geweest als hij eind juli een waarschuwing van de leiding van de Volkskrant ter harte had genomen. De stagiair had zonder bronvermelding uit een artikel van NRC Handelsblad geciteerd. Dat is een journalistieke doodzonde. Het plagiaat, toen nog vergoelijkend afgedaan als beginnersfout, hield ondanks de waarschuwing ongemerkt aan. Tot de stagiair twee weken terug na een tip werd ontmaskerd en weggestuurd.

Een retorische vraag is of de stagiair na het incident in juli ook een tweede kans van de Volkskrant zou hebben gekregen als hij over minder talent beschikte. Dat hij tijdens zijn stage een voor zijn leeftijd uitzonderlijk volwassen intellect koppelde aan grote werkdrift, staat vast. In Volkskrantartikelen over zijn bedrog wordt hij voor zijn vlijt en denkvermogen rijkelijk geprezen.

Overladen met complimenten
Hoofdredacteur Philippe Remarque wees op zijn prestaties. Hij noemde hem een stagiair die 'opvallend goed en veel bleek te kunnen schrijven'. In de krant is hij verder neergezet als een 'bijzonder slimme jongen', een 'groot schrijftalent', een verslaggever die eenvoudig voldeed aan de wens van chefs om voor leuke kaders 'sprankelende quotes' te leveren.

Een talent voor de (naaste) toekomst dus, deze, het zij nog eens gezegd, pas 20-jarige jongen, zonder journalistieke opleiding of ervaring. Op eigen initiatief binnengewandeld bij een journalistiek instituut dat de Volkskrant heet. Geleid en gestuurd door 'onbegrensd fanatisme', zoals hij na zijn tweede ontmaskering van 20 oktober de hoofdredactie vertelde. Zo ver ging zijn prestatiedrang dat hij tot een nepinterview besloot met een door het Joegoslavië Tribunaal beschermde oud-soldaat, betrokken bij de massamoord in Srebrenica.

De stagiair achtte zichzelf van meet af aan superieur aan de krant en zijn lezers. Alleen zijn jonge leeftijd is een verzachtende omstandigheid. Aangezien hij zich niets van de eerste waarschuwing heeft aangetrokken, móest de krant hem wel wegsturen. Dit om de betrouwbaarheid van de krant te waarborgen, hem tegen zichzelf te beschermen én te voorkomen dat hij bij een volgend stageadres, in België, zijn pad van bedrog zou kunnen vervolgen.

Vertrouwen
De kwestie is pijnlijk voor de Volkskrant en de journalistiek als geheel. Het vertrouwen van Nederlanders in de media is volgens onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek minder dan dat in traditionele laagvliegers als politiek en banken. Zo'n incident helpt dan niet.

Sinds een jaar geleden intern werd vastgesteld dat een toenmalige verslaggever van Trouw bronnen voor artikelen verzon, weet ook deze redactie hoe hard zo'n vernedering aankomt. Evenals de Volkskrant-stagiair werd de Trouw-journalist op de redactievloer vaak geprezen en geroemd om zijn veelheid aan bronnen, zijn kwaliteitsartikelen, ongekend goede en vele contacten in kringen waar journalisten doorgaans impopulair zijn en zijn niet aflatende kopijdrift.

Na het uitkomen van zijn bedrog was zijn val hard en intens. Hetzelfde overkomt de stagiair van de Volkskrant. Hun aftocht staat in schril contrast met de sterrenstatus die voor beiden tot pal voor hun val ter redactie leek weggelegd. Ze werden bejubeld om hun journalistieke prestaties, terwijl die op zijn minst voor een deel bleken te bestaan uit bedrog. Juist omdat zij veel te graag wilden, bleken ze ongeschikt voor de journalistiek. Waakzaamheid op redacties blijft geboden.

'Ombudsman' behandelt vragen en opmerkingen over journalistieke kwesties. ombudsman@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden