Pietse twisten

Het verstandigste commentaar sprak afgelopen zaterdag Sinterklaas zelf: "Het komt allemaal vanzelf weer goed. Niemand hoeft zich zorgen te maken." Hij was tenslotte wel wat gewend. Ooit hadden bijbelvaste gemeenten hem willen verbannen wegens 'paapse verfoeilijkheden'. Korter geleden had men het kruis van zijn mijter willen halen omwille van weer andere religieuze gevoelens.

Tussendoor hadden feministen nog gemopperd over ontbrekende Pieternellen. En daarmee waren de mogelijke bezwaren nog niet uitgeput. Wat te denken van zijn leeftijd: een oude blanke man? Net een literatuurrecensent, mompelde hij. Deze keer had zelfs het buitenland zich ermee bemoeid, sinds een zelfbenoemde onderzoekscommissie van de VN meer had gedaan om de antipietenbeweging te ridiculiseren dan De Telegraaf en de PVV ooit voor elkaar hadden gekregen.

In de traditie waarin Nederland zich bij uitstek een bijzonder land voelt, stonden zaterdag heethoofden uit d'een én d'andere hoek met rode koppen tegenover elkaar, elk van het eigen geloof overtuigd. Een ironicus zou er een lichtpuntje in kunnen zien: sinds vele jaren is er door volwassenen niet meer zo hartstochtelijk in Sint gelóófd als nu.

Maar geloofsfelheid bedekt vaak een wankel fundament. Want de tegenstanders van deze culturele bijzonderheid, die Piet in de rest van de wereld tot zo'n onbegrijpelijke figuur maakt, blijken veelal uitgesproken vóórstanders te zijn van de eigen culturele of ethnische bijzonderheid en haar specifieke rechten. Wat zij voor zichzelf opeisen, ontzeggen zij Nederland als geheel.

Dan moet het land zich richten naar voorschriften die door een universele maatstaf worden aangelegd. Vandaar de VN-commissie. En vandaar de onbetaalbare vraag van haar voorzitster waarom één Santa Claus niet genoeg kon zijn. Zo leidt de maatstaf van universele rechten en plichten tot een mondiale monocultuur waarin Coca-Cola de dienst uitmaakt.

Veel sympathie heeft die beweging niet kunnen genereren onder een bevolking die zich, van geen kwaad bewust, plots beschuldigd zag van de venijnigste zonden. Daar worden mensen pissig van en dat is er sinds zaterdag niet beter op geworden. Wat eerst nog het fantasma van racisme was, werd er van de weeromstuit werkelijkheid door. Zelfs de grootste Sint-liefhebber krijgt bij de stront die nu over het internet deint spontaan last van pietenscepsis.

Ook zónder dat had die twijfel al bestaansrecht. Want het pro-pietenkamp lijdt aan even grote contradicties als de anti's. Het eist voor Nederland een eigen culturele traditie op, maar verwacht daarbínnen dan wel een universele eerbiediging van de norm, en verwijst elke afwijking naar de brandstapel.

Zo zitten beide kampen spiegelbeeldig verstrikt in hun eigen tegenstelling tussen algemeenheid en bijzonderheid. Onder het oppervlak van kijvende burgers speelt zich een logische strijd af tussen ideeën en denkcategorieën. Ook onder de Pietse twisten, die met deze filosofische 'tweede blik' misschien iets begrijpelijker worden.

Want wezens van universele rechten en plichten zijn wij, mensen, maar in beperkte mate. We zijn óók concrete personen met onze eigen historische, culturele en morele gevoeligheden. De strijd tussen die twee valt niet op te lossen met een keuze voor het een óf het ander. Daar moet het praktische verstand aan te pas komen, met zijn bereidheid tot schipperen en compromissen. Dat lijkt op het ogenblik een nogal schaars goed. De Aristotelische deugd van de gulden middenweg eist vertrouwen - en er was een Sint voor nodig om dat op het beslissende moment uit te spreken. Hij betoonde zich ermee de oude wijze man die hij te zijn heeft, een groot filosoof misschien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden