Piek op de beurs zegt niet alles over groeiende economie

De tickertape van de AEX-index. De beurs heeft haar hoogste niveau met 563,04 punten bereikt sinds de zomer van 2001.  Beeld ANP
De tickertape van de AEX-index. De beurs heeft haar hoogste niveau met 563,04 punten bereikt sinds de zomer van 2001.Beeld ANP

De AEX-graadmeter laat zien dat beleggen sinds de crisis in 2008 over het algemeen lucratief is geweest.

Een mijlpaaltje gisteren op de Amsterdamse beurs. De belangrijkste graadmeter van de gang van zaken aldaar, de AEX-index, eindigde met ruim 563 punten net iets hoger dan in de zomer van 2007. Wat zegt dat?

Logisch dat de index zo hoog staat. Het gaat economisch toch geweldig in Nederland?

Eh ja, maar de AEX-index zegt bitter weinig over Nederland. De index bestaat uit 25 bedrijven. Het gros daarvan, zoals Shell, Unilever en Heineken, haalt het overgrote deel van zijn omzet in het buitenland. Chipmachinefabrikant ASML verkoopt zelfs niets in Nederland. Van die 25 zijn er maar twee die het echt van Nederland moeten hebben: KPN en ABN Amro.

Daar komt bij dat voor Nederland belangrijke bedrijfstakken niet in de AEX-index zijn vertegenwoordigd: geen transportfirma’s, bouwers, zaadveredelaars , agrarische bedrijven en pure chemieconcerns in de index. Die bevat dan weer wel bedrijven die weinig of niets met Nederland te maken hebben zoals Altice.

Hoe kom je als bedrijf in die index?

Twee keer per jaar wordt gekeken in welke aandelen die aan de Amsterdamse beurs zijn genoteerd het meest is gehandeld. Het aantal verhandelde stukken wordt dan vermenigvuldigd met de waarde van die aandelen. Daar komt een getal uit.

De 25 bedrijven die de hoogste getallen scoren, komen in de AEX. Een bedrijf hoeft dus niet groot te zijn om een AEX-fonds te worden. Biotech’er Galapagos (in 2016 151 miljoen omzet en 500 werknemers) staat erin maar een reus als Bam (omzet: 7 miljard; ruim 20.000 werknemers) niet. Beleggers handelen veel in biotechaandelen, omdat die kans bieden op financiële klappers - op zeperds trouwens ook.

Galapagos maakt, net als Shell (omzet in 2016: 210 miljard euro) deel uit van de AEX-index. Maar bij het bepalen ervan tellen grote bedrijven veel zwaarder mee dan kleine. De AEX-index geeft niet de gemiddelde waarde weer van de aandelen: het is een gewogen gemiddelde. Als aandelen Shell en Unilever stijgen, heeft dat veel meer invloed op de hoogte van de index dan als Galapagos stijgt. Dat is ook een nadeel van de index. De hoogte wordt vooral bepaald door de ‘zwaargewichten’ Shell, Unilever, ING en ASML.

Wat zegt dat hoge niveau van de index dan wel?

Dat het gewogen gemiddelde van de koersen van de 25 meest verhandelde fondsen nu net zo hoog is als in de zomer van 2007, het jaar dat het economisch ook heel goed ging in Nederland.

Da’s toch belangrijk

Het zegt iets over de stemming op de beurs en de resultaten van de betrokken bedrijven. Maar er passen kanttekeningen bij.

De samenstelling van de index is flink veranderd. In 2008 maakten bijvoorbeeld Hagemeyer, Numico, Vedior en Fortis er nog deel van uit. Nu niet meer. Aalberts, NN Group, Galapagos en Altice zitten nu in de index. Toen niet.

Over individuele aandelen zegt de AEX-index niets. Er zijn 18 bedrijven die in 2007 én in 2018 AEX-fondsen waren. Maar de onderlinge verschillen zijn enorm. Een aandeel Aegon kostte op 16 juli 2007 14,33 euro. Gisteren 5,54. Het aandeel KPN raakte in die periode meer dan de helft van zijn waarde kwijt.

Uitschieters aan de andere kant waren er ook. Een aandeel ASML is zeven keer zo veel waard als in 2007. DSM steeg met bijna 120 procent. De uitgevers Relx (in 2007: Reed Elsevier) en WoltersKluwer verdubbelden in waarde. Heineken en Unilever ook. Ook Ahold (in 2007 zonder Delhaize) steeg flink in waarde.

En Shell?

Shell is een apart verhaal. Op 16 juli 2016 kostte een aandeel 30,16 euro. Gisteren 28,85. Maar mopperen hoeven Shell-aandeelhouders niet. Want ze beurden in die periode bijna 15 euro aan dividend. Met dividenduitkeringen houdt de AEX-index geen rekening. Andere indexen, zoals de Duitse Dax, doen dat wel.

Samenvattend?

Beleggen in aandelen is sinds de crisis van 2008 over het algemeen erg lucratief geweest. Al waren er ook beleggingen die niet loonden. Sinds 2008 is de AEX-index, met uitzondering van 2011, elk jaar gestegen. Nu is er, na 2000 en 2007, de derde piek van deze eeuw. De herinnering aan 2009, toen de AEX even onder de 200 punten sloot, is vervlogen.

Lees ook: Hosannastemming op Amerikaanse beurs nadat Dow Jones record breekt (5 januari)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden