Pianomuziek van eigen bodem

De belangstelling voor het pianoconcert van eigen bodem wordt dit seizoen flink opgepord door een concertserie in het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg. Parallel daarmee loopt een cd-uitgave onder de titel PIANO CONCERTOS IN THE NETHERLANDS (NM CLASSICS 92044). Het Radio Kamerorkest begeleidt hierop onder leiding van Ed Spanjaard de pianisten Ronald Brautigam en David Kuyken.

CHRISTO LELIE

Brautigam is te horen in het Concertino van Henriëtte Bosmans (1928) en het 'Concerto pour piano et orchestre d'harmonie' van Leo Smit (1937). Het werk van Bosmans is van een Franse aandoende, impressionistische elegantie, maar tegelijk hoogstpersoonlijk en origineel in de wijze waarop de componiste het spanningsveld tussen de piano en het orkest creëerde. Dit fijnzinnige werk contrasteert sterk met het driedelige concert van Leo Smit, waarin de piano moet wedijveren met een harmonieorkest. Smit stond duidelijk onder invloed van Stravinsky, maar een epigoon was hij allerminst. Hij schreef een fris, levendig werk vol jazz-invloeden. Brautigam speelt het met een felle kracht en veel percussieve toon.

Bij David Kuyken is in deze overigens in alle opzichten subliem opgenomen cd een grotere doorzichtigheid in klank waar te nemen in zijn spel dat qua toonvorming en timing zeer geraffineerd is. Het door hem gespeelde Concertino van Kees van Baaren uit 1934 is een prettig in het oor liggend werk, veel toegankelijker dan de werken die Van Baaren schreef nadat hij in 1950 als eerste in Nederland de twaalftoonsmuziek ging toepassen.

De 'Danses sacrées' van Ton de Leeuw, waarmee Kuyken de plaat beëindigt, zijn veel geavanceerder, in die zin dat de componist in dit werk uit 1989-90 zich het verst afbeweegt van de traditionele schrijfwijze van een pianoconcert. Hij laat de piano namelijk niet dialogiseren of strijden met het orkest, maar hij gebruikt hem om in samenspel met slagwerk en blazers heel speciale kleuren te genereren. Deze hebben vaak een exotische tint, vergelijkbaar met de gamelan.

De twintigste-eeuwse Nederlandse pianoliteratuur kent ook interessante solowerken. De muziek van Jakob van Domselaer (1890-1960) behoort daar stellig toe. Van Domselaer was een vriend van Piet Mondriaan en hij was lid van het kunstenaarsgezelschap 'De Nieuwe Kring'. Het is slim van pianist Kees Wieringa het verschijnen van de cd met PIANOWERKEN VAN JAKOB VAN DOMSELAER (DO RECORDS 001, distr. tel. 030-230999) te laten samenvallen met de Haagse Mondriaan-tentoonstelling. Negendelig is de cyclus 'Proeven van Stijlkunst' die tussen 1913 en 1917 ontstond; zij biedt een staalkaart van stijlen. Of deze 'Proeven' een vergelijkbaar niveau bezitten als de schilderijen van Mondriaan, waag ik echter te betwijfelen. Sommige van de 'Proeven' zijn boeiend, maar andere stomvervelend, zoals de ruim acht minuten durende etude over het motief 'Boer daar ligt een kip in het water'. Interessanter is de Sonate nr. 9 (1924), een behoorlijk omvangrijk, expressionistisch werk. Wieringa speelt dit met veel passie, maar jammergenoeg verdwijnen veel van zijn pianistische kwaliteiten in de galmende akoestiek van de kerk waarin deze cd werd opgenomen.

Meer zorg is besteed aan een opname van PIANOWERKEN VAN HERMAN STRATEGIER (GLOBE GLO 5124) door de jonge Nederlandse pianist David Mannesse. Deze cd bevat allerlei werk, van een sonate tot Variaties op een Sinterklaasliedje. Strategier was geen avant-gardist, maar wel een muzikaal vakman tot en met. Dat maakt dat zijn pianowerken iets zeer aantrekkelijks hebben, zeker als ze zo mooi verzorgd worden als door David Mannesse.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden