Pianistenmarathon

Het Gergjev Festival draaide dit keer geheel om de muziek van Sergei Rachmaninov. Van de vijf pianisten was Alexander Gavrilioek de beste.

De muziek van Sergei Rachmaninov stond dit jaar centraal in de 20ste editie van het Gergjev Festival, dat zich van donderdag tot en met zaterdag in de uitverkochte zalen van de Rotterdamse Doelen afspeelde. Centraal in het programma stond de uitvoering van Rachmaninovs complete werken voor piano en orkest door vijf verschillende solisten.

Vrijdagavond was Bezjod Abdoeraimov (Oezbekistan, 1990) te horen in de 'Rapsodie op een thema van Paganini voor piano en orkest'. Al in het openingsstuk van de avond, de wereldpremière van het nogal amorf klinkende 'Tabula Russia' van Vladimir Tarnopolski, bleek dat Valery Gergjev het Rotterdams Philharmonisch Orkest zeer robuust liet spelen. Dat deed hij ook in de Paganini-rapsodie, maar Abdoeraimov bleek daar volledig tegen opgewassen. Met zijn parelachtige, kristalheldere en veerkrachtige aanslag bleef zijn fabelachtig gave en levendige spel fraai afsteken tegen de orkestklank.

Zaterdagmiddag en -avond klonken in twee sessies de vier pianoconcerten. De concerten Twee en Drie zijn overbekend, maar het Eerste en Vierde worden zelden uitgevoerd. Met deze integrale uitvoering werden niet alleen onbekende werken ontsloten. Ook werd een interessant beeld gegeven van Rachmaninovs ontwikkeling van jong talent tot en met het zoeken naar een nieuw, meer 20ste-eeuws idioom van de rijpe componist.

Ondanks het pleit dat Gergjev voor deze onbekende Rachmaninov bezorgde, was de enig mogelijke conclusie zaterdag dat het heel begrijpelijk is dat het Eerste en Vierde pianoconcert nooit repertoirestukken werden. En eens te meer bleek ook hoe geniaal en diep aangrijpend de concerten nrs. 2 en 3 zijn.

Rachmaninov schreef zijn Eerste pianoconcert als negentienjarige. In de lisztiaanse pianopartij is hoorbaar wat voor een geweldige pianovirtuoos de componist zelf was. Het is een knap geschreven compositie vol vuur. Naar de zinderende melodieën die recht het hart in gaan, zo kenmerkend voor de pianoconcerten 2 en 3, zoekt de luisteraar echter vergeefs.

Alexei Volodin belichtte met zijn krachtige toucher vooral de dramatiek. In de verstil- dere passages liet hij horen een fraaie toon te kunnen produceren, maar in de climaxen leek het soms wel een wedstrijd met het orkest in het produceren van decibels.

Een dankbaardere taak had de jonge Rus Dmitri Maslejev, winnaar van het Tsjaikovski-concours 2015, die zich in het dramatische Tweede pianoconcert van zijn beste kant liet horen. Het spel van deze tengere jongeman was het andere uiterste van dat van Volodin: het klonk elegant, rank en sloot meer aan bij de esthetiek van Rachmaninovs eigen pianospel, zoals overgeleverd via zijn plaatopnamen. In enkele mislukte loopjes was merkbaar dat Maslejev dit concert vermoedelijk nog niet erg vaak gespeeld heeft.

Zaterdagavond was wijselijk besloten met het weerbarstige Vierde pianoconcert te beginnen, zodat het festival met het grandioze Derde afgesloten kon worden. Dit laatste pianoconcert, omgewerkt in 1926 en 1941, bleek muzikaal zeer complex, avontuurlijk geïnstrumenteerd, maar gespeend van de voor Rachmaninov typerende meeslepende thematiek. Sergei Babajan speelde de hondsmoeilijke solo's puntgaaf. Hoewel zijn pittige spel passend was bij het barse karakter van deze muziek, leek dat dit ontoegankelijke compositie-experiment van Rachmaninov, gebaat zou zijn geweest met warmer, dieper en meer ademend pianospel.

Kroon op deze pianoconcertenmarathon en het gehele Gergjev Festival was de grandioze vertolking door Alexander Gavrilioek van het Derde pianoconcert. Gavrilioeks uiterste verfijning, zijn soms fluisterzachte spel dat desondanks wonderlijk hoorbaar bleef, zijn overweldigende krachtexplosies en schitterende lijnenspel resulteerden in een ongekend luid gejuich door het uitzinnig enthousiaste publiek.

HHHHH

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden