Pianist Krystian Zimerman laat niets aan het toeval over

Klassiek

Krystian Zimerman, piano in Concertgebouw Amsterdam op 15/6.

Onder de meesterpianisten is de Pool Krystian Zimerman stellig de grootste ’control freak’. Het is bekend dat hij nieuwe werken soms vele jaren bestudeert en laat rijpen, alvorens ze op concerten te spelen. Maar dan krijgt het publiek altijd iets bijzonders te horen. Tegenwoordig laat Zimerman helemáál niets meer aan het toeval over. Hij reist over de wereld met zijn eigen concertvleugel, die hij zelf stemt en intoneert. Bovendien schrijft hij de programmatoelichtingen eigenhandig.

Zondag bleek Zimerman in de serie Meesterpianisten ondanks die perfectie en controle nog steeds de enorme kunstenaar die hij al decennialang is. Muzikaal was zijn spel oergezond. Weinig van zijn collega’s spelen zo efficiënt, betrouwbaar en doordacht als hij. Die kwaliteiten waren evident in de Tweede partita van Bach. Ondanks het feit dat sommige tempi stilistisch gezien wel erg hoog lagen, hield hij zijn rappe vingers volledig in bedwang. Zijn spel kende vele dynamische lagen, wat tot opperste transparantie leidde.

Beethovens Sonate in c opus 111 is voor pianisten de ultieme test of ze voldoende te vertellen hebben. Het gevaar is groot dat ze met name in de onaardse Arietta zweverig of onnodig interessant gaan doen. Zo niet Zimerman. Hij gaf met uiterste precisie en sublieme afwerking Beethovens noten weer, zonder de filosoof te willen uithangen.

Opvallend hoe anders Zimerman het instrument na de pauze liet klinken in de Klavierstücke opus 119 van Brahms. De toon was opeens wolliger en zangeriger. Schitterend waren de mezzotinten die hij gebruikte om de melodische en harmonische lagen in deze subtiele muziek uitdrukking te geven.

Zimerman besloot zijn recital met een werk dat zelden wordt gespeeld: de Variaties in b opus 10 van zijn landgenoot Karol Szymanowski. Pianistisch is het met de donderende octaven à la Liszt en geraffineerde passages bijna een monstruositeit te noemen. Alleen een grootmeester als Zimerman is in staat al die techniek als magistrale muziek te laten klinken. Gemakkelijke kost voor het publiek was dit vermoedelijk niet, maar adembenemend was het wél!

Als enige toegift vertolkte hij het tweede deel van de pianosonate van de Poolse componiste Grazyna Bacewicz. Zo’n relatief lange, introverte toegift in eigentijds idioom lijkt geen voor de hand liggende keus, na dat evenmin publieksvriendelijke variatiewerk van Szymanowski. Een werk van Chopin zou meer bijval hebben geoogst. Maar voor de kenners was het in deze toegift smullen van Zimermans magie met klankkleuren, boventonen en zijn geraffineerd pedaalgebruik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden