Pianist Kissin groeit uit tot volwassen wondermens

AMSTERDAM Toen het Russische wonderkind Jewgeni Kissin enkele jaren geleden internationale furore maakte, hield iedereen zijn hart vast: hoe zou dit prille supertalent zich weten te handhaven, was de vraag, want menig wonderkind wist zich bij het volwassen worden niet te ontwikkelen tot wondermens. De combinatie van een eenzijdige opvoeding en een overwaardering van het publiek leidde tot heel wat ontgoochelingen en vaak psychische problemen bij dergelijke jonge musici.

CHRISTO LELIE

Kissin is inmiddels volwassen en, zoals hij zich zaterdagmiddag in de Vara-Matinee in het Concertgebouw liet horen, hij lijkt inderdaad een wondermens geworden. In die zin dat zijn bijna volmaakte beheersing van de piano de zaal tot grote ver- en bewondering bracht. Niet alleen is Kissin in staat met zijn zeldzaam soepele vingers de toetsen in alle gewenste snelheden en dynamische nuances in te drukken, hij weet bovenal door een sterke muzikale gedrevenheid het publiek mee te slepen. Zo is hij een virtuoos van de hoogste categorie.

Toch blijf ik na dit enerverende concert nog steeds mijn hart vast houden wat betreft Kissins verdere ontwikkeling, want ondanks alle kwaliteiten lijkt zijn muzikale persoonlijkheid niet in evenwicht te zijn. In de eerste

ats is het vreemd dat hij uiterlijk geen enkele betrokkenheid toont met wat hij doet. Bij de lichtvoetigheden in het 'allegro zingarese' uit de 12e Hongaarse Rhapsodie van Liszt, die hij uiterst geraffineerd gestalte gaf, maakte hij geen andere indruk dan in de bijna stuurse bonkigheid in sommige van de Fantasien opus 116 van Brahms. Nu is uiterlijk vertoon natuurlijk het allerlaatste waar een pianist het van moet hebben, zeker als hij zo kan spelen als Kissin, maar er moet wel een balans zijn tussen de zichtbare inleving en het klinkende resultaat. Juist in het licht van de kwetsbaarheid van een talent als Kissin, baart het zorgen wanneer kleine lacunes in zijn vorming zijn waar te nemen.

Het zou vreemd zijn hierop zo uitvoerig in te gaan, wanneer Kissins spel werkelijk het evenwicht had, wat bij zijn niveau past, maar dat was toch nog net niet het geval. Bijvoorbeeld na een zeer genspireerde opening van de eerste van de vier Schubert-liederen in de bewerking van Liszt, 'Der Muller und der Bach', volgde 'Auf dem Wasser zu singen' in een veel te gehaaste, en daardoor rommelige uitvoering. Met 'Standchen' en vooral met het werkelijk beeldig gespeelde 'Gretchen am Spinnrade' was Kissin weer helemaal terug.

Ook in twee toegiften speelde hij nog twee van deze transcripties: 'Erlkonig' en 'Die Forelle' hoorde ik nog nooit zo snel gespeeld worden. Bij 'Erlkonig' past dat perfect, omdat dit over de rit van de vader met zijn kind 'durch Nacht und Wind' gaat, maar 'Die Forelle' werd een karikatuur: het arme beestje leek in een waterval terechtgekomen te zijn, in plaats van in een beekje.

Het hoogtepunt van het concert was zeker de Wanderer-Fantasie van Schubert. Kissin speelde dit werk met een sterke passie op zo'n manier, dat het drammerige hoofdthema voortdurend bleef boeien. Ook de lyriek, die volop aanwezig is in dit stuk, werd door Kissin prachtig uitgesponnen.

De 7 Fantasien opus 116 van Brahms kregen een vergelijkbare pianistische benadering. Vooral de Capriccio's kregen een onstuimige aanpak. In de Intermezzi beschikte Kissin over een rijk kleurenpalet om deze intieme werken poetisch te laten klinken. Desondanks had ik bij deze uitvoering het gevoel, dat Kissin Brahms vooral als een pianist benadert en niet vanuit de muziek zelf. De afsluiting van het laatste Capriccio klonk me te virtuoos en in de lyrische stukken miste ik de nodige warmte. Wanneer Kissin in de gelegenheid zou zijn om kamermuziek en liederen van deze componist te gaan spelen, zou zijn spel aan zeggingskracht nog kunnen winnen.

Een briljante afsluiting was de verrukkelijk gespeelde 12e Hongaarse Rhapsodie van Liszt, maar in de eerste toegift toonde Kissin met Schumann minstens zoveel affiniteit te hebben als met Liszt. In Schumanns Arabesque opus 18 liet hij horen uiterst snel van stemming te kunnen veranderen: de bespeurde onevenwichtigheid in zijn ontwikkeling sluit hier precies aan bij die van de evenmin uitgebalanceerde componist.

Uitzending vrijdag 30 oktober 20 uur op radio 4.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden