Petfles-peuzelende bacterie gaat plastic soep te lijf

Drijvend plastic afval voor de kust van Manila in de Filipijnen. Beeld epa

Een stuk plastic in het eten: de meeste mensen gruwen ervan, maar de Ideonella sakaiensis weet er wel raad mee. Japanse wetenschappers hebben een bacterie ontdekt die petflessen als favoriete maaltje heeft, schrijven ze in het wetenschappelijke tijdschrift Science. Gaat die ons helpen om de plastic soep weg te werken?

In hun zoektocht 'voerden' de onderzoekers stukjes petfles aan honderden monsters van vuilstortplaatsen, totdat er werd toegehapt door bacteriën. Die bleken gaatjes te knagen in polyethyleentereftalaat, zoals pet officieel heet. Verder onderzoek wees uit dat de petfles-peuzelaars het plastic in zes weken bijna volledig wisten af te breken. Dat doen ze als volgt: de Ideonella sakaiensis - vernoemd naar de Japanse stad Sakai waar hij werd gevonden - hecht zich aan het plastic en besproeit het met een enzym dat de moleculen opsplitst. Wat overblijft zuigt de bacterie vermoedelijk op om het met behulp van een tweede enzym af te breken tot teraftaalzuur en ethyleenglycol.

Volgens de Duitse microbioloog Uwe Bornscheuer biedt de bacterie goede kansen voor het aanpakken van plastic afval. 'Tot nu toe waren er geen organismen bekend die petflessen kunnen ontbinden', schrijft hij in een commentaar in Science. Ook Lubbert Dijkhuizen, hoogleraar microbiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, ziet wel toepassingen bij het aanpakken van de plastic soep, de enorme berg afval die ronddobbert in de Stille Oceaan. "Veel zal afhangen van de snelheid van het afbraakproces", zegt hij. "Zes weken is een mooie snelheid, daar is zeker goede zaken mee te doen. Al zal het in de oceaan wat langzamer gaan, want daar is het natuurlijk een stuk kouder dan in het lab."

Drie scenario's
Dijkhuizen schetst drie verschillende scenario's. "Het goedkoopste is om de natuur zijn werk te laten doen. Als een bacterie zo evolueert dat hij in staat is tot het afbreken van stoffen, dan verspreidt hij zich vanzelf op de plekken waar die stof zich bevindt. Want daar is zijn maaltijd."

Een tweede optie is dat de onderzoekers de bacterie eerst verder ontwikkelen in het lab en hem vervolgens op de plastic soep sproeien. "Maar het is de vraag of ze dan blijven leven", zegt Dijkhuizen. "Het plastic kan vrij verdund aanwezig zijn in de oceaan. En de bacteriën hebben genoeg andere kunstmest nodig, zoals stikstof en fosfaat. Om te zorgen dat ze genoeg eten hebben kun je de plastic soep ook weghalen, en in een waterzuiveringsinstallatie stoppen waar de bacteriën aanwezig zijn. Zo zorg je voor een hogere concentratie plastic en gecontroleerde omstandigheden."

Een kunststof kanende bacterie mag tegennatuurlijk klinken - het is niet de eerste keer dat er een organisme opduikt dat zich tegoed doet aan industriële verbindingen. De natuur begint langzamerhand terug te vechten tegen de stapels afval die in de bodem en het water worden gedumpt, legt Dijkhuizen uit. "De mens heeft al veel materialen in de natuur gebracht die bacteriën inmiddels kunnen afbreken, bijvoorbeeld de onkruidverdelger atrazine of gechloreerde verbindingen, zoals wasmiddel."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden