Opinie

Peter R. de Vries heeft vuil spel gespeeld

'The Kidnapping of Alfred Heineken' werd in Amsterdam onder andere in de buurt van het Amstel Hotel opgenomen, met vlnr: Jim Sturgess als Cor van Hout, Sam Worthington als Willem Holleeder en Mark van Eeuwen als Frans Meijer.Beeld anp

GERT VAN BEEK   Door een loopje te nemen met de feiten van de Heineken-ontvoering, konden sommige criminelen uitgroeien tot volkshelden. Oud-politiechef Gert van Beek zet daar vraagtekens bij.

Vorige week liep ik op het Amstelveld in Amsterdam. Het plein bleek afgesloten wegens filmopnames. Er zouden spectaculaire stunts worden opgenomen voor de film 'The Kidnapping of Alfred Heineken'. Toeval bestaat uiteraard niet, want dit weekend (30 november) was het precies dertig jaar geleden dat Alfred Heineken werd bevrijd, nadat hij en zijn chauffeur Ab Doderer drie weken ontvoerd waren geweest.

Heineken en Doderer werden in erbarmelijke omstandigheden vastgehouden, behandeld als 'kettinghonden', tweemaal daags gevoederd. Als chef van het politieonderzoek heb ik destijds gezien wat de impact van zo'n misdrijf is op de slachtoffers, hun familie, maar ook op de samenleving. In mijn boek 'Meneer Heineken, het is voorbij' heb ik willen laten zien hoe de ontvoering (en de oplossing daarvan) feitelijk is verlopen. Gek genoeg (of misschien juist helemaal niet?) is dat een ander verhaal dan Peter R. de Vries optekende in 1987 in zijn boek 'De ontvoering van Alfred Heineken'.

Belang bij ware verhaal
Laat ik eerlijk zijn. Net als honderdduizenden andere lezers heb ik genoten van dit boek. Het is spannend, leest goed weg en informeert. Dat het een bestseller is geworden verbaast mij niets, maar ik heb er wel mijn kanttekeningen bij. Het boek is opgeschreven aan de hand van het verhaal van een van de ontvoerders, Cor van Hout. En zou die er baat bij hebben het ware verhaal te vertellen? Of was het voor hem een handige manier de feiten in zijn voordeel te verdraaien?

In de uitzending van 'WNL' (10 november) heb ik het boek van De Vries een geweldige witwasoperatie genoemd. Een beschuldiging waar ik nog steeds volledig achter sta, en die ik graag nader toelicht. Ik wil benadrukken dat ik Peter R. op geen enkele wijze verdenk van medeplichtigheid aan het witwassen van het nooit teruggevonden losgeld van circa 8 miljoen gulden. Hij heeft geen vuile handen, maar naar mijn mening wel vuil spel gespeeld door in zijn boek ontvoerder Van Hout alle ruimte te bieden voor de bewering dat zijn deel van het losgeld toch echt door mede-ontvoerder Frans Meijer op het strand in de brand is gestoken.

Zwervend bestaan
Toen Meijer zich zelf op 28 december 1983 meldde door het hoofdbureau van politie binnen te komen lopen, heeft hij spontaan toegegeven dat hij een deel van het losgeld op een strand had verbrand. Met geen woord repte hij over het mede verbranden van het losgelddeel van Van Hout en Willem Holleeder. Dat spreekt ook wel voor zich, want tot die tijd leidde Meijer een zwervend bestaan in Amsterdam en was er geen gelegenheid geweest telefonisch contact met zijn 'gabbers' op te nemen om samen tot een constructie te komen om het geld te laten 'verdwijnen'. Het mag duidelijk zijn dat feiten ten gunste van Van Hout zijn verdraaid of in ieder geval verhuld.

Het is natuurlijk geweldig en knap om Anthony Hopkins te strikken voor de hoofdrol van Freddie Heineken in de film over de ontvoering, naar een script gebaseerd op De Vries' bestseller. Ooit begonnen met een eerste druk van 345 bladzijden, inmiddels uitgewerkt naar een lijvig boekwerk (27ste druk) van 510 bladzijden. Telkens aangevuld met een nieuw hoofdstuk als de ex-ontvoerders weer eens in het nieuws kwamen door andere activiteiten op hun criminele pad. Voor Van Hout eindigde dit met zijn liquidatie op 23 januari 2003 in Amstelveen. Met de titel van het boek had het verhaal intussen niets meer te maken - het ging niet meer over de ontvoering, maar over de ex-ontvoerders. De drie weken van de ontvoering beslaan nog slechts een vijfde van het boek. Dat neigt mijns inziens naar goede marketing, maar zeker ook naar manipulatie.

De feiten
Nogmaals, ik vind het ieders goed recht om een boek te schrijven over belangrijke historische gebeurtenissen. Dat heb ik zelf immers ook gedaan. Maar daarin mag toch wel met enige moraliteit gehandeld worden en moeten - veel belangrijker nog - de feiten kloppen. Door hiermee te 'spelen' zijn sommige grote criminelen inmiddels verworden tot volkshelden met televisieoptredens en columns in tijdschriften. Ik vraag me heel erg af hoe blij we daarmee als samenleving moeten zijn.

 
Met geen woord repte Meijer over het mede verbranden van het losgelddeel van Van Hout en Willem Holleeder
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden