'Peter is slim, maar Najib heeft geluk'

Wie denkt dat allochtonen en autochtonen hetzelfde in elkaar zitten, discrimineert meer, zegt promovenda Lida van den Broek (59) van de Universiteit van Tilburg.

1

Hoe zag uw onderzoek eruit?

„Ruim tweehonderd studenten en werknemers van een instelling voor maatschappelijk werk kregen verhalen te lezen over een nieuwe werknemer in een staalbedrijf. In de ene versie functioneerde de werknemer goed, in de andere juist niet. Beide versies verdeelde ik in een variant waarin de werknemer Najib heette en een waarin hij Peter heette. De dingen die Peter goed deed, verklaarden de lezers door zijn persoonlijkheid en wat misging door toevalligheden. Bij Najib was het andersom: deed hij het goed, lag het aan omstandigheden en deed hij iets fout, was hij dom.”

2

U concludeert dat discriminatie meer voorkomt bij organisaties waarvan de werknemers denken dat ze niet discrimineren. Hoe kan dat?

„Bij een aantal organisaties die ik onderzocht, dachten de meeste werknemers dat etniciteit geen rol speelde tijdens het werk. Ze denken dat hun allochtone collega’s op dezelfde manier werken als autochtonen. Juist bij die bedrijven wordt veel onderscheid gemaakt tussen prestaties van allochtonen en autochtonen. Ze zien meer in Peter dan in Najib. Ervan uitgaan dat allochtoon en autochtoon gelijk in elkaar zitten, zorgt voor ongelijke ontwikkelingskansen.”

3

Discrimineren mensen zonder het te willen?

„Ja. Tachtig procent van de Nederlanders is fel tegen discriminatie, maar ondertussen beoordeelt een meerderheid Najib negatiever dan Peter. Het verhaal van Najib heb ik gebaseerd op een Turkse productiemedewerker die ik in mijn werk als organisatieadviseur ben tegengekomen. Alleen omdat hij slecht Nederlands sprak, dachten zijn collega’s dat een opleiding voor hem te hoog gegrepen was. Op mijn advies heeft de Turkse werknemer de opleiding toch gevolgd en met succes. Zijn werkgever gaf toe dat hij hem verkeerd heeft beoordeeld.”

4

Hoe kunnen werkgevers discriminatie voorkomen?

„Allereerst moet discriminatie bespreekbaar worden. Er rust nu een groot taboe op. Veel allochtonen willen geen slachtofferpositie aannemen als ze met racistische opmerkingen te maken krijgen. Collega’s moeten elkaar aanspreken en een conflict durven uitpraten.”

5

Zijn uw conclusies een pleidooi voor anoniem solliciteren?

„Anoniem solliciteren kan allochtonen meer kansen geven. Toch vind ik het een lapmiddel. Het is veel belangrijker om sollicitatiecommissies te trainen hun vooroordelen te doorzien. Als een Turk solliciteert, geeft hij meestal een slappe handdruk. Sollicitatiecommissies die niet weten dat Turken gewend zijn dat te doen, zien zo’n sollicitant al snel niet zitten. Als de ze weten dat het met ongeïnteresseerdheid niets te maken heeft, krijgt de sollicitant een eerlijke kans.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden