Peter Edel sjoemelt met feiten en bronnen

Karel Glastra van Loon heeft het boek van Peter Edel weinig kritisch gelezen. Edel komt niet met pijnlijke feiten, maar met manipulaties en verdraaiingen. Hij mist elk historisch besef. Spijtig, want het ultra-zionisme vraagt wel om een weerwoord.

In zijn reactie geeft Karel Glastra van Loon aan waar de diepere gronden liggen van zijn positieve oordeel over Peter Edels boek 'De Schaduw van de ster' (Podium, 3 november). Hij, en met hem veel Nederlanders, zijn 'opgegroeid met een beeld van Israël als een eiland van verlichting, in een zee van islamitische duisternis'. De niet aflatende spiraal van geweld in het Midden-Oosten, de vele ongelukkige maatregelen van sommige Israëlische regeringen hebben voor een ander klimaat gezorgd. Kritiek mag en moet. Maar sommigen slaan dan door, zoals Peter Edel.

Kritiek op Israël en zijn Midden-Oosten-beleid werd decennialang afgedaan als antisemitisch geïnspireerd. In Joodse kringen wordt ook vandaag nog antizionisme al te vaak gelijkgeschakeld met antisemitisme. Maar inmiddels hebben velen, zoals Glastra van Loon, het gevoel van oogkleppen bevrijd te zijn. Opgegroeid in een Israël-verheerlijkend klimaat, geloven ze hun ogen niet als ze merken dat joden mensen zijn als alle anderen, dat Israël een (machts)staat is als alle anderen en aan Realpolitik doet. Wat ze nu menen te ontdekken moet wel waar zijn. Hun verontwaardiging kent geen grenzen meer. Onkritisch slikken ze alle kritiek. In naam van een nieuwe politieke correctheid.

Velen onder ons delen Peter Edels verontwaardiging over het Midden-Oosten-beleid van Israël, de onderdrukking van Palestijnen, de oorlogszuchtige escalatie. Maar verontwaardiging en afkeuring zijn slechte raadgevers voor wie de oorzaken objectief wil analyseren. Edel is allesbehalve objectief en wil dat ook niet zijn, hij komt ervoor uit dat hij voornamelijk antizionistische bronnen gebruikt. Welk beeld krijg je van de democratie als je alleen afgaat op antidemocratische geschriften?

Edel baseert zich bijna exclusief op secundaire en tertiaire bronnen, gaat zelden of nooit na wat er in de oorspronkelijke bron staat. Hij beheerst zijn bronnen niet en gebruikt ze selectief. Edel verwijst en vertaalt fout, manipuleert en verdraait -bewust of onbewust (lees: ideologisch verblind).

Edel doet er alles aan om het zionisme en Israël in een kwaad daglicht te stellen. Hij wijdt zelfs enkele bladzijden aan bijgeloof in Israël en de vele Joden die in ufo's geloven. Ook de Hebreeuwse bijbel moet eraan geloven. Ten overvloede toont hij aan dat veel teksten daarin onjuist zijn, of minstens onbewezen. Ook het andere heilige boek van de joden, de talmoed, komt negatief aan bod. Het gaat, schrijft Edel, hem te ver om dit werk volledig uiteen te zetten. Dat zal wel, de talmoed omvat 63 boeken over een vaak complexe materie. Dat jodenhaters van alle strekkingen en tijden van alles en nog wat in de talmoed hebben geprojecteerd dat er niet in staat, deert Edel niet. Sommige beweringen zijn wel waar, maar het wordt niet duidelijk hoe Edel de ware van de onware onderscheidt.

Zoals veel andere oude religieuze geschriften bevat de talmoed passages waarin 'anderen' als onmensen worden afgeschilderd. Maar anders dan steeds weer beweerd wordt, staat er niet in dat joden het recht of de plicht hebben niet-joden te bedriegen, te bestelen, te verkrachten of te doden. De bijbelse verboden hierop worden door de talmoed erkend en zijn op alle mensen van toepassing.

Edel beweert onder meer dat een 'joodse man straffeloos een niet-joodse vrouw mag verkrachten. Volgens de talmoed is dit een zonde gelijkstaand aan bestialiteit'. Hij verwijst niet naar een specifiek talmoedboek, maar antisemieten en antizionisten die hem voorgingen, verwijzen doorgaans naar een talmoedboek dat... niet bestaat. Talmoedkenners wijzen er overigens op dat seksueel contact met een niet-joodse vrouw voor joden verboden is.

Het is allemaal zo tendentieus. Neem zijn bewering dat de 'twee strepen naast een Davidsster' op de zionistische (later Israëlische) vlag verwijzen naar het streven van de zionisten naar 'een zo groot mogelijk Israël'. De strepen staan volgens Edel voor 'de Nijl en de Eufraat, de toekomstige grenzen van de Joodse staat'. In een noot achterin voegt Edel hier aan toe dat er 'later een andere betekenis van deze twee strepen is genoemd. Het zou toen gaan om joodse gebedsbanden'. Deze zogenaamd latere betekenis is evenwel de oorspronkelijke, zoals aanvaard op het eerste zionistische congres (1897) waarop de vlag werd geadopteerd. Het witte doek met twee blauwe strepen erop is een uitdrukkelijke verwijzing naar de tallit, de gebedsjaal waar religieuze joden zich in wikkelen, symbolisch aangevend dat ze de geboden van de tora zullen naleven.

Het ontbreekt Edel aan historisch besef, hij doet geen moeite om zich in te leven in wat de eerste zionisten bewogen en bezield moet hebben. In zijn ogen waren het defaitisten die 'anti-Joodse tendensen als logische verschijnselen' beschouwden, gewoon een uitvloeisel van de diaspora. Ze waren ervan overtuigd dat integratie en verzet tegen antisemitisme niets uithaalden, dat alleen een Joodse staat soelaas kon brengen. Dat terwijl, vervolgt Edel, juist toen, ten tijde van de affaire Dreyfus, bleek dat joden voor de strijd tegen het antisemitisme op niet-joden konden rekenen.

Is dit domheid van Edel of geschiedvervalsing? De reactie van intellectuelen en vrijdenkers op de antisemitisch geïnspireerde veroordeling en verbanning van Alfred Dreyfus wás inderdaad hoopgevend, maar ze kwam relatief laat, was niet unaniem, werd niet uitsluitend ingegeven door verzet tegen antisemitisme en -nog belangrijker- ze was een vrij geïsoleerd fenomeen in een van religieuze jodenhaat en politiek antisemitisme doordrenkt Frankrijk en West-Europa.

Het boek 'De schaduw van de ster' staat vol fouten en overdrijvingen. De Wannseeconferentie was niet het 'moment waarop de nazi-top besloot tot de geïndustrialiseerde moord op de joden' -de jodenmoord was toen al volop aan de gang. Edel haalt de Joodse opstand in het getto van Warschau (april-mei 1943) en de (hoofdzakelijk) Poolse opstand in Warschau (augustus-september 1944) door elkaar. Wat hij vertelt over de functie van de nazi-kampen en de indoctrinatie van de daders ('joden uit hun lijden verlossen') is onzin. Wat hij over Eichmann en Holocaust-ontkenning schrijft is onvolledig en deels onjuist.

Zo beweert Edel dat meer dan 30 procent van de Israëlische soldaten die in 1948 in de Arabisch-Israëlische oorlog zijn gesneuveld Holocaust-overlevenden waren. En Ben Goerion, de eerste premier van Israël, zou 'op de beenderen van de jongens van de Holocaust een nieuwe weg naar Jeruzalem gebouwd' hebben. Edel verwijst hiervoor naar The Seventh Million van Tom Segev. Daar staat evenwel dat één op de drie Israëliërs die in die oorlog vochten (maar daarom niet sneuvelden) Holocaust-overlevenden waren, en Segev maakt héél duidelijk dat de bewering over Ben Goerion een mythe is.

Alles komt in Edels kraam te pas, hij put uit extreem-rechtse bronnen. Zo verwijst hij naar artikelen uit Le Monde Diplomatique, merkwaardig genoeg in Engelse vertaling. Die vertalingen zijn terug te vinden op de website van het Institute for Historical Review, een beruchte instelling voor Holocaust-ontkenning. Mogelijk is de vertaling accuraat, maar je moet dat natrekken.

Een spijtige zaak, dit boek, en een gemiste kans. Want er is nood aan gedegen politiek en intellectueel weerwerk tegen het ultra-zionisme, tegen de oorlogszuchtige politiek van de huidige Israëlische en Amerikaanse regeringen. Maar daarom de waarheid geweld aandoen, sjoemelen met feiten en bronnen, terugvallen op oude antisemitische argumenten, dat is ronduit onverstandig. Wie dat doet, boet aan geloofwaardigheid en betrouwbaarheid in en ontkracht daardoor de vele reële bezwaren tegen de uitwassen van het Europees kolonialisme in het Midden-Oosten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden