Review

Perverse juristerij.

De kwestie rond de firma Vos uit Alphen aan den Rijn is er een die, zeven jaar na dato, alleen nog in bescheiden mate de kranten haalt. Dat is opvallend, want er is nog heel veel niet opgehelderd in het gifschandaal, dat in 1995 zeker zestig Haïtiaanse kinderen het leven kostte. Leo de Boer, programmamaker van de Ikon, besloot terecht de zaak nog eens op een rij te zetten. Woensdag wordt zijn reconstructie uitgezonden in 'Werelden'.

Resultaat is een heldere en daarom des te schrijnender uiteenzetting van de feiten. De firma Vos uit Alphen aan den Rijn leverde in 1995 een partij glycerine met het predikaat 'geschikt voor medisch gebruik' aan een farmaceutisch bedrijf op Haïti. Dat bedrijf verwerkte de glycerine in twee hoestdrankjes voor kinderen, Afébril en Valodon. Een half jaar na de levering worden verscheidene Haïtiaanse kinderen ziek. Zestig kinderen overlijden. De Amerikaanse FDA, de Food & Drug Administration, wordt gevraagd de mysterieuze dood van de kinderen te onderzoeken en komt erachter dat de twee hoestdranken de boosdoener zijn. Wat blijkt: in de drankjes is geen zuivere glycerine verwerkt, maar een vervuilde vloeistof bestaand uit glycerine en het zeer giftige antivries.

Hoe heeft dit kunnen gebeuren? De partij glycerine was afkomstig uit China en werd geleverd met een certificaat waarin de zuiverheid van de partij werd gegarandeerd. In China zegt men van niets te weten en achteraf is ook niet meer te achterhalen wat er mis is gegaan. Als onderzoekers zich twee jaar na het drama in Peking melden, blijken alle waardevolle papieren vernietigd.

Ongeveer een jaar na de dood van de Haïtiaanse kinderen duiken bij de Nederlandse firma Vos, tussenpersoon in de levering van de vuile glycerine, wel opmerkelijke gegevens op. Vos had de partij wel degelijk onderzocht voordat de vaten naar Haïti werden verscheept. Uit dat onderzoek bleek dat er geen zuivere glycerine uit China was gekomen, maar een vloeistof met maar 53 procent glycerine en 47 procent van iets anders. Dat feit werd door het onderzoekende laboratorium gemeld bij Vos, maar wat daar vervolgens met de informatie is gedaan, weet niemand meer. In elk geval werd de glycerine gewoon aan Haïti geleverd, nog steeds met het predikaat 'geschikt voor medisch gebruik', terwijl het bedrijf wist dat dit niet klopte. Met zestig dode kinderen als gevolg.

De firma Vos zat dus fout, maar verschuilt zich achter procedures en juristerij. Ook nu nog, zeven jaar later. Het bedrijf zegt wettelijk geen plicht te hebben gehad om de partij extra te testen, er zat immers een certificaat bij. Allemaal goodwill dus en daar zouden ze dan nu op worden afgerekend? Daar willen ze bij Vos niet aan. Schuld bekennen is aansprakelijkheid aanvaarden en dat vertikt het Alphense bedrijf, ondanks de emotionele ontboezeming van de directeur dat ook hij en zijn gezin 'vreselijk te lijden hebben gehad' van de hele affaire. Zijn bedrijf staat onterecht in een kwaad daglicht, vindt de Vos-directeur.

Het openbaar ministerie wringt zich op zijn beurt in alle denkbare juridische bochten. 'Doodslag' of 'dood door schuld' valt Vos niet aan te rekenen, omdat volgens het OM het oorzakelijke verband tussen de glycerine en de dood van de Haïtiaanse kinderen niet vaststaat. Vos wordt alleen vervolgd vanwege het begaan van een milieudelict. De Alphense firma koopt die vervolging af met 500000 gulden.

Alles bij elkaar een misselijkmakend staaltje perverse juristerij, wordt terecht in de Ikon-documentaire geconcludeerd. Met de dode kinderen en hun ouders als slachtoffer. Een bedrijf mag zich ongestraft verschuilen achter regels en procedures, terwijl de morele verantwoordelijkheid voor het gebeurde natuurlijk wel degelijk aanwezig is, nota bene wordt erkend door de directeur. Maar morele schuld telt blijkbaar niet voor de rechter. Waarmee de Haïtiaanse ouders nog een schop nakrijgen ook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden