Peru vertrouwt vredesgebaar niet Fujimori denkt Lichtend Pad in de tang te hebben

LIMA - “Laat Guzman als bewijs van zijn nog geldend leiderschap er eerst voor zorgen dat Sendero geen aanslagen meer pleegt.”

PAUL HAZEBROEK

Zo sceptisch reageerden dit weekeinde in Lima kenners van de guerrillabeweging Sendero Luminoso (Lichtend Pad) op de onthulling van de Peruaanse president Alberto Fujimori, vrijdag in New York, dat Sentero-leider Abimael Guzman hem vanuit de cel een vredesakkoord heeft voorgesteld.

De terughoudendheid van de Senderologen is begrijpelijk. Een dag voordat Fujimori triomfantelijk de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties Guzmans nederig geschreven verklaring toonde, hulde Sendero voor de tweede keer in een week door het opblazen van elektriciteitsmasten grote delen van Peru in duisternis. Ook verstoorden vier autobommen in Lima de afgelopen twee weken twee maanden relatieve rust.

Na de gevangenneming van Guzman vorig jaar september, en daarna van de meeste overige commandanten van Sendero, zijn er volgens kenners bij de maoistische organisatie nieuwe leiders opgestaan. De recente aanslagen bewijzen volgens hen dat dit nieuwe kader na dertien jaar guerrilla, met 25 000 doden en 22 miljard dollar schade, nog geen oor heeft naar het staken van de strijd.

Ook is bekend dat al een jaar of drie niet alle commandanten meer achter Guzman stonden. Ze vonden dat hij te snel de strijd van het platteland naar de stad verlegde. Ze zien in zijn gevangennemning hun gelijk, en zouden diep in het voor leger en politie veel moeilijker te controleren binnenland hun moorddadige beweging weer op te bouwen.

De bijna dagelijkse beelden op de Peruaanse televisie van gevangengenomen senderistas in Hollywoodachtige zwartwitte boevenpakken, wekken in ieder geval niet de indruk van verslagenheid. Trots en verachting spreken er uit de houding van van veel van de gevangenen.

Veel Senderistas zijn kwaad over de tamme wijze waarop Guzman zich door de politie liet inrekenen. Zelfs de van zelfvertrouwen blakende Fujimori sluit daarom niet uit dat nog actieve Senderistas - volgens hem een duizendtal, volgens anderen drieduizend - met nieuwe acties zullen tonen dat Guzman als leider heeft afgedaan.

Totale nederlaag

Fujimori beschouwt Guzmans vredesvoorstel, mede-ondertekend door zijn - ook gevangengenomen - vertrouwelinge Elena Iparraguirre, als de totale nederlaag van Sendero. Volgens de president bestaan er video-opnamen waaruit blijkt dat de twee hun verklaring niet onder druk hebben afgelegd. Na zijn voordracht voor de VN in New York zei Fujimori over nog meer informatie te beschikken, die hem ervan overtuigt dat Sendero maar een uitweg rest: capituleren.

Het voorstel van Guzman noemde hij volledig misplaatst: “Met terroristen en moordenaars onderhandel je niet, noch hebben die recht op strafvermindering of wat voor verzachtende maatregel dan ook.” Fujimori herhaalde dat Sendero voor het eind van zijn presidentstermijn in 1995 zal zijn uitgeroeid.

Toch zijn er ook Senderologen die vinden dat de regering iedere kans op vrede, hoe klein ook, moet benutten. Zij vinden wel dat er moet worden gepraat, alleen al omdat Sendero nog slagkracht heeft, zoals blijkt uit de aanslagen van de afgelopen dagen in Lima en de moordpartijen onder Ashaninka-indianen begin augustus.

Ook vinden deze Sendero-kenners dat Guzman, die levenslang kreeg, de kans moet krijgen zijn leiderschap te bewijzen, door ervoor te zorgen dat Sendero in afwachting van de onderhandelingen een staakt-het-vuren aanvaardt.

Mogelijk heeft Fujimori daar toch oren naar. Het neerleggen van de wapens door Sendero zou hem nog meer kans geven op een verlenging van een presidentschap na 1995. Dat laatste mag volgens de nieuwe grondwet, waarover op 31 oktober een volksstemming plaatsvindt. De meerderheid van de Peruanen zal dan waarschijnlijk 'ja' zeggen.

Vuurpeloton

De nieuwe constitutie voert ook de doodstraf in. Ook in dat opzicht loont het voor de president te onderhandelen. Want zonder vrede zouden er na de 31ste dus tientallen naderhand gevangen genomen Senderistas voor het vuurpeloton moeten komen. Daartussen zullen dan zeker onschuldigen zitten, want de president geeft zelf toe dat justitie nog wel eens een stteekje laat vallen.

En dat zou het toch al niet brandschone mensenrechten-imago van Peru er niet beter op maken, met het gevaar dat de broodnodige buitenlandse financiele hulp weer zou opdrogen. Ook zou het buitenlandse investeerders kunnen afschrikken, en die maakt Fujimori nu juist zo vurig het hof.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden