Persvrijheid in Israël kalft af: NRC-journalist weg wegens 'partijdigheid'

Een Israëlische militair neemt foto's tijdens een betoging van Palestijnen in Hebron. Derk Walters kreeg kritiek op een reportage vanuit deze Westoeverstad. Beeld EPA

NRC-journalist Derk Walters moet Israël verlaten vanwege 'vijandige berichtgeving'. Volgens de vereniging van correspondenten kalft de persvrijheid steeds verder af.

De weigering van de Israëlische regering om NRC-correspondent Derk Walters een visum te geven, staat niet op zichzelf. Er zijn twee andere recente gevallen bekend. De uitkomst is wel uitzonderlijk: zelden wordt het buitenlandse journalisten verboden in Israël te werken.

Derk Walters (36), die sinds 2014 voor NRC Handelsblad verslag doet vanuit Israël en de Palestijnse gebieden, moet begin juli het land uit. Volgens de persafdeling van de Israëlische regering, het Government Press Office ofwel GPO, heeft hij de wet overtreden door zonder visum te werken.

Dat hij geen nieuw visum kreeg, is volgens NRC Handelsblad een 'poging van Israël om vrije en kritische nieuwsgaring te belemmeren'. Het GPO stelt dat er vragen waren gerezen over de bestuursstructuur van NRC Handelsblad. "Ons aanbod om hem een tijdelijk visum te geven totdat deze kwestie was opgehelderd, werd genegeerd."

Het verhaal voert terug naar begin 2016. Walters kreeg een e-mail van de Israëlische autoriteiten waarin hem werd verweten dat hij een 'vijandig en partijdig' beeld van de stad Hebron had gegeven in een net verschenen artikel. Het was de tijd waarin de Palestijnse aanslagengolf met messen net begon, aanslagplegers werden vaak zonder pardon doodgeschoten.

Walters beschreef in zijn krant hoe Palestijnen dit ervoeren. "De inwoners van Hebron geloven het eenvoudigweg niet meer als de Israëlische autoriteiten zeggen dat ze een Palestijnse messentrekker hebben doodgeschoten. Dat mes, zeggen de Palestijnen dan, is er neergelegd door de Israëliërs."

'Antisemitisch'

De GPO noemde dit een 'schaamteloze en dubbele leugen'. Ron Paz, directeur buitenlandse pers bij het GPO aan Walters: "Het betekent dat Israël onschuldige mensen vermoordt, net zoals IS (...) En dat Israël bewijsmateriaal ter plekke verzint. Nog erger is dat als je bedenkt dat Israël en Nederland al decennialang een uitstekende relatie hebben."

Het incident werd de start van een reeks GPO-mails waarin Walters 'activistisch' en 'antisemitisch' werd genoemd. De overheidsfunctionarissen volgden en bekritiseerden niet alleen zijn artikelen, maar ook zijn tweets.

Glenys Sugerman, secretaris van de vereniging van buitenlandse correspondenten in Israël (FPA), zegt over het verwijt van activisme het volgende: "Wat voor soort activisme? Dat hij iets schreef dat zij niet leuk vonden?"

Bij de FPA zijn twee andere recente gevallen bekend van journalisten die problemen kregen met hun visum. "Hetzelfde verhaal: het beviel de GPO niet wat ze schrijven." De ene journalist werd verweten in Ramallah (Palestijns gebied) te wonen. Sugerman: "Ik zei hen: hoeveel rechtse journalisten hebben jullie eigenlijk die in een nederzetting wonen?" De ander, een freelancer, werd van pro-Palestijns activisme beticht.

In beide gevallen wist de FPA de kwestie te regelen. De journalisten konden blijven. In het geval van Derk Walters heeft de FPA niet bemiddeld, want hij is geen lid van de buitenlandse persclub. Wel heeft de Nederlandse ambassade - uiteindelijk tevergeefs - geprobeerd de zaak te sussen.

Kort lontje

"Geen verrassing voor mij, wel teleurstellend", zegt de Israëlische journalist Oren Persico, die voor 'The Seventh Eye' de media in Israël op de voet volgt. "Het leek beter te gaan voor buitenlandse journalisten onder de huidige directeur van het GPO. De vorige, Daniel Seaman, had een heel kort lontje".

Glenys Sugerman beaamt dat. "Die was tegen journalisten en wilde vooral het beeld van Israël in het buitenland verbeteren. Toen was het nog veel erger."

Hangt het beleid dan af van wie de directeur van de persafdeling is? Sugerman: "De laatste twee jaar gaat het bergafwaarts, en ik ben er zeker van dat de orders van hogerop komen. Vergeet niet dat Bibi Netanyahu niet alleen premier is, maar ook minister van communicatie en van buitenlandse zaken."

Dat Netanyahu en sommige Israëlische media op voet van oorlog staan is geen geheim. Persico: "Op zijn facebookpagina spreekt Netanyahu zich uit tegen de media. Hij geeft hele grove commentaren als journalisten hem benaderen voor een interview. En hij probeert zijn grip te vergroten op de media die de overheid controleren."

Dat is het klimaat waarin Israëlische journalisten werken. En dat heeft misschien ook zijn weerslag gehad op de uitwijzing van Walters.

Maar binnen de regeringskantoren is niet iedereen gelukkig met hoe deze affaire verliep. Het is slechte publiciteit voor Israël als open en democratisch land. Uit diverse gesprekken blijkt dat het Israëlische ministerie van buitenlandse zaken heeft geprobeerd de collega's op de persafdeling te matigen. Gevraagd om een reactie zegt de woordvoerder van buitenlandse zaken Emmanuel Nahson: "Ons beleid is om niet in een crisissituatie te geraken met buitenlandse correspondenten. We hadden een andere uitkomst liever gewild."

PETITIE

Nederlandse (oud)correspondenten hebben een protestbrief geschreven aan de Israëlische autoriteiten.

Die luidt: 'Wij, journalisten die als correspondent vaak jarenlang verslag hebben gedaan vanuit Israël en de Palestijnse gebieden, vinden het onverteerbaar en onbegrijpelijk dat het visum van onze collega Derk Walters niet wordt verlengd. Sommigen van ons hebben in het verleden aanvaringen gehad met het GPO, maar nimmer probeerde Israël te dicteren wat en waarover wij wel en niet konden schrijven. Israël lijkt nu zijn onafhankelijkheidsdag te 'vieren' met het beknotten van de persvrijheid. Wij roepen de Israëlische autoriteiten op die beslissing terug te draaien.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden