Persoonlijk design is het motto, voor een intieme relatie met de gebruiker.

Kantklossen en kleien; het kan tegenwoordig allemaal op de Design Academy Eindhoven. Niet als doel op zich overigens, maar wel als middel bij productontwikkeling.

Zoals het ’Laced Fence’ van Joep Verhoeven van studio demakersvan, dat een monotoon industrieel Heras hekwerk voorziet van een decoratief vlechtwerk van koperdraad met thermoplastische coating, resultaat van een spoedcursus die de ontwerper ontving bij de Stichting Nederlandse Kantopleiding. Naast deze interesse in ambachtelijke technieken bestaat er bij de jongste generatie ontwerpers, die opgroeide in het digitale tijdperk, ook veel belangstelling voor andere toepassingen van technologie.

Veel van de ontwerpers op de Graduation Show, de jaarlijkse eindexamententoonstelling van de Design Academy, die vanaf zaterdag een week te zien is, signaleren een toenemende behoefte van mensen aan persoonlijkere producten die eenvoudiger te begrijpen zijn, makkelijk te hanteren en flexibeler toe te passen in huis. Als ze daarmee ook nog een bescheiden oplossing bieden voor het energieprobleem is dat mooi meegenomen, maar niet de drijfveer voor deze generatie, zoals dat een jaar of tien geleden wel het geval was toen duurzaamheid en recycling top-items waren. Nu gaat het over persoonlijkheid, een nauwere relatie met de gebruiker, en aanraakbaarheid.

Neem de ’180º’-lamp van Rebecca Potger. Het ziet eruit als schemerlampje, en als je hem omkeer, dan lijkt het op een bloempot met plant, maar het ís een lampje dat werkt op een zonnecel. Zij wist de technologie van een richtingzoekertje (o.a. gebruikt in visdobbers) te combineren met een zonnecel en led-lampje, waardoor ze dit miraculeuze lampje kon ontwikkelen dat overdag als kamerplant in de vensterbank licht opvangt in de zonnecel en ’s avonds als schemerlamp de omgeving verlicht. Rebecca: „Dat doet een plant feitelijk ook, licht omzetten in energie.” Dankzij haar contacten met Anne Ozinga, een uitvinder, wordt de zonnecel zo verbeterd dat het lampje straks circa 6 uur kan schijnen en voldoende licht geeft om bij te lezen. De batterijen gaan jaren mee en kunnen verwisseld worden. Inmiddels is Rebecca met een groot bedrijf in contact dat de lamp wil gaan produceren en verkopen. Haar mp3-speler ’Sound³ (cubic sound)’ is een ingenieuze kubus waarvan vijf zijdes fungeren als mp3-map, zodat per zijde een ander soort muziek afgeluisterd kan worden. De zesde zijde is voor de aan- en uitknop, volumeknop en oplaadpunt. Ook hier gebruikte Rebecca weer de richtingzoeker. In al haar ontwerpen wil zij: „de techniek op een speelse manier benaderen. De technologische vooruitgang gaat zo snel dat de afstand tussen de gebruiker en product steeds groter wordt.” Uiterlijk heeft dit kubusje, dat iets weg heeft van een transistor radio, een retrolook die perfect in het tijdsbeeld past. Rebecca Potger studeerde cum laude af.

De Design Academy levert dit jaar meer slimme meiden af. Judith de Graauw, samen met Jeroen en Joep Verhoeven onderdeel van studio demakersvan, is er ook een. Haar lantaarn, die gebaseerd is op het oude idee van een lantaarn met kaars, brandt alleen als het handvat wordt vastgepakt. Het lampje, een laag voltage navigatielampje uit de scheepsbouw, kan heel lang branden. Demakersvan, die december vorig jaar afstudeerden, zijn inmiddels alweer bezig met nieuwe producten die de technologie dichter bij de mensen moet brengen, zoals ’Minimizing Einstein’.

Judith de Graauw: „Moderne technische apparaten hebben veel knoppen en functies. Dat is allemaal vaak niet erg duidelijk voor de gebruiker. Wij wilden teruggaan naar wat een radio is. Een antenne en een energiebron die met stroomdraad aan elkaar verbonden worden, en een luidspreker die je harder kunt zetten door hem groter te maken. Je zet de radio uit door het contact in de stroomdraad te verbreken. Er is zoveel mogelijk in technologie, maar je hoeft het niet allemaal in een product te stoppen. Wij zijn trouwens helemaal niet tegen technologie, want ’Minimizing Einstein’ is technologisch heel ingenieus. We zijn ook bezig met een serie van 10 mobiele telefoons, een beetje op basis van hetzelfde idee.” Jeroen Verhoeven, de derde van demakersvan, wilde: „Waarde zoeken in een maatschappij waarin het massaproduct alles is, waar geen plek meer is voor het ambacht. Moderne productietechnieken zijn onze toekomst. Ik ben op zoek gegaan naar het talent in een machine die alleen voor massaproductie draait.”

De vreemde computergetekende tafel ’Cinderella’ is gefreesd in een productiestraat van een fabriek die normaal scheepsonderdelen maakt. De tafel lijkt de belichaming van de tegenspraak tussen computer en ambacht: zo onmogelijk en computer gegenereerd als de vorm lijkt, zo ambachtelijk lijken het materiaal en de afwerking. Een tafel die aan het denken zet.

De Design Academy, riant ondergebracht in gebouw de Witte Dame in Eindhoven, heeft de laatste 10 à 15 jaar wereldfaam opgebouwd. De academie is altijd met spraakmakende presentaties aanwezig op grote internationale designevenementen, van de Meubelbeurs in Milaan tot de Designweek in New York, en werd recent door de New York Times als eerste geplaatst op de lijst van beste designopleidingen wereldwijd, op de Graduation Show komen jaarlijks meer dan 10000 bezoekers af. Waar komt dit succes vandaan?

Het moet in ieder geval te maken hebben met het curriculum van de school, waarin de mens centraal staat (de namen van alle acht afdelingen beginnen met ’Mens en‿’, zoals Man and Mobility, Man and Living, Man and Communication). Op deze school wordt veel nagedacht over mens en samenleving, en de vier nieuwe Kompasrichtingen – Atelier, Forum, Lab en Markt – geven nog een extra verdieping aan het onderwijs.

De hele benadering is fundamenteel anders dan die van een reguliere kunstacademie of van een technische universiteit, en kennelijk haalt dit het beste uit de studenten. Er zijn veel succesverhalen bekend van Nederlandse designers, en een onevenredig groot aandeel kan op het conto van ex-Design Academy- studenten geschreven worden.

Bekende producten uit de ’keuken’ van de academie zijn bijvoorbeeld de stadsfiets met stuurslot van Basten Leijh (door Giant op de markt gebracht), en de kinderwagen Bugaboo van Max Barenbrug, waarmee iedere BN’er en internationale vip graag gesignaleerd wil worden, terwijl de bekende Midsummer Light-hanglamp van Tord Boontje tijdens de laatste ’dwaze dagen’ van de Bijenkorf binnen de kortste keren uitverkocht was.

De stad Eindhoven profiteert hiervan mee, van de ’Philips lichtstad’ van de jaren vijftig zijn ze nu ’stad van technologie en vormgeving’ geworden, en wordt de Dutch Design Week, die ten tijde van de Graduation Show in de stad plaatsvindt, een steeds grootser evenement, waarvoor ook de gemeente zelf in de buidel tast. Het programma omvat meer dan 100 onderdelen – meer dan een normaal mens met een beperkte hoeveelheid tijd aankan. Via de website is het in ieder geval mogelijk om een selectie te maken. In gebouw de Witte Dame zijn behalve Graduation, ook de tentoonstelling ’Dutch Mountains’ en ’Material Sense 02 – Innovations’ te zien. Dutch Mountains, waarvoor acht ontwerpers geselecteerd zijn, gaat in op de Nederlandse identiteit. De tweede editie van ’Material Sense’ concentreert zich op de onderzoekskant van nieuwe materialen. Te zien zijn bijvoorbeeld superlichte structuren, uit de natuur nagebootste materialen en metamorfosematerialen. Een babypak met sensoren voor de hartbewaking, brandnetelkleding en nog veel meer, een stapje verder dan het gekantkloste hekwerk op de Graduation Show en even fascinerend. ’Material Sense’ is een presentatie van de zogenaamde materialenbibliotheek, een samenwerkingsverband tussen de Technische Universiteit Eindhoven/Industrial Design, Design Academy Eindhoven en Philips Design, waarin een middelgrote stad groots kan zijn.

Over de Design Week

Graduation 2005, de Witte Dame, Emmasingel 12, 5de etage, Eindhoven. www.designacademy.nl 15 t/m 23 oktober (op dinsdag 18 oktober gesloten wegens het bezoek van H.M. de Koningin). Openingstijden: zat. 13-19 uur, zon., ma. en wo. 11-19 uur, do. en vrij. 11-22 uur, laatste za. en zon. 11-19 uur. Entree: 5 euro. Catalogus: 25 euro. Informatie Dutch Design Week: www.dutchdesignweek.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden