Perfecte propaganda van Kim Jong-un

Elke dag een vers dreigement en bijzondere beelden; dat gaat erin als koek bij westerse media

Het regime in Pyongyang slaagt er dag na dag in het internationale nieuws te beheersen. Waarom is hun communicatiestrategie zo succesvol?

"Dat ligt aan het publiek: wij. Wij zijn erg ontvankelijk voor hun boodschap", zegt Peter Busch, historicus aan de oorlogsfaculteit van het King's College in Londen. De gestileerde beelden van marcherende mensenmassa's of een militair orkestje op een rijstveld zijn stuk voor stuk in scène gezet, maar gaan er bij westerse fotoredacties van grote media in als koek.

"Bovendien is het in moderne oorlogen heel diffuus wie de vijand is. Maar in het geval van Noord-Korea is dat ineens weer net zo helder als tijdens de Koude Oorlog", zegt historicus Busch. "Zij zijn 'de slechte ander'."

Busch vermoedt dat het kortstondige verblijf van de nieuwe leider Kim Jong-un in Zwitserland er mee te maken heeft dat Pyongyang elke dag een vers dreigement brengt om het verhaal onder de aandacht te houden. Op internet blijft Noord-Korea hoog scoren, net als op tv-zenders en in kranten wereldwijd.

"Die boodschappen zijn compleet door de regering geregisseerd. Net alsof Kim weet dat westerse media elke dag een nieuwe invalshoek nodig hebben. Pasen is rustig verlopen, Cyprus is achter de rug. We zitten erom te springen", zegt de oud-journalist van de Duitse tv-omroep ZDF.

Politieke communicatiestrateeg Neville Bolt van King's College zoekt de verklaring voor het geslaagde pr-offensief van Pyongyang in de politieke historie: "In het Westen hebben wij de politiek in Aziatische landen als China, Japan en Korea nooit goed begrepen. Daarnaast is er die angst voor het onbekende Oosten."

En die Noord-Koreaanse beelden herinneren ons aan de grote Europese conflicten uit de twintigste eeuw: juichende massa's, soldaten in ganzenpas, de cultuur van aanbidding. "Wat Kim Jong-un toont, raakt kernwaarden in de westerse psyche. Het is een perfecte cocktail van wat democratische liberalen het meeste vrezen."

Bolt wijst ook op de rol van westerse politici. Zoals de Britse premier Cameron die beweerde dat een raket uit Noord-Korea ons kan raken. "Onzin! Gelukkig nam niemand hem serieus. Maar vergeet nooit hoe innig militairen en de industrie zijn. Er zijn altijd partijen die er baat bij hebben dat een conflict escaleert. Obama speelt het voorzichtig, maar er zijn altijd genoeg haviken in Washington die willen dat de VS gaan schieten als Pyongyang het hoog opspeelt. Dat is hun propaganda."

Bolt trekt een vergelijking met westerse bedrijven als Google en Apple die succesvol zijn omdat ze hun eigen subcultuur creëerden. "Als je erbij wilt horen ga je 's nachts al in de rij staan voor de nieuwste iPad. Net zo heeft Noord-Korea zichzelf volgens Bolt ontworpen als exclusieve in-groep, maar dan als slachtoffer. Eerst van de Japanse bezetters, daarna van de Amerikanen. "Vecht voor je leven tegen de buitenlandse agressor", is er al zestig jaar het binnenlandse motto.

Noord-Korea heeft de afgelopen week diverse hotlines met Zuid-Korea afgesloten, gedreigd met zeeën van vuur, en het gemeenschappelijke industrieterrein in Kaesong gesloten. Het lijkt alsof alle kaarten nu zijn uitgespeeld maar toch zijn beide oorlogsspecialisten het erover eens dat Pyongyang niet klaar is. "Er kan nog van alles: militaire manoeuvres bijvoorbeeld. Dan is wel cruciaal dat de camera's erbij zijn natuurlijk", denkt Bolt.

Er zijn nog geen bijzondere troepenbewegingen waargenomen in Noord-Korea, maar wel staan er aan de oostkust zeker twee raketten klaar die gelanceerd kunnen worden. De verwachting is dat dat gebeurt in de aanloop naar de verjaardag van de oprichter van de natie, de in 1995 overleden Kim Il-sung. Het is Noord-Korea's allerbelangrijkste feestdag. "Realiteit en communicatie moeten uiteindelijk sporen", zegt Busch. Oftewel, je kunt niet wekenlang blijven bluffen.

Zuid-Korea heeft gisteren gezegd dat er een grote mogelijkheid is dat Noord-Korea, na weken van oorlogsdreigingen, binnenkort een middellangeafstandsraket lanceert om zijn kracht te bewijzen. Minister van buitenlandse zaken Yun Byung-se zei dat hij China en Rusland had gevraagd te interveniëren om spanning uit de lucht te halen.

Zorgen over raketten
Zuid-Korea heeft gisteren het alertheidsniveau een tandje opgehoogd. Toch was het dagelijks leven in zowel Pyongyang als Seoul niet anders dan anders. Pyongyang zou een aantal raketten, die het Westen 'Musudan' gedoopt heeft naar de plaatsnaam van het lanceringsstation, naar de oostkust hebben getransporteerd. Het is het land overigens via een VN-resolutie verboden raketten af te schieten, maar daarvan heeft het zich nog nooit wat aangetrokken.

Die Musudan zou wel 3500 tot 4000 kilometer kunnen overbruggen. Pyongyang zou tegelijkertijd korte-afstands Scuds, en middellangeafstandsraketten van het type Musudan en Rodong kunnen afschieten. Vandaar dat Japan rond zijn hoofdstad Tokio al drie afweerinstallaties in paraatheid heeft gebracht.

De Europese Unie liet gisteren weten dat zij niet van plan is EU-diplomaten te evacueren uit Noord- en Zuid-Korea. Vorige week vroeg Noord-Korea verscheidene landen om de mogelijkheid te overwegen hun ambassadepersoneel weg te halen. De EU is in Pyongyang door zeven personen vertegenwoordigd, aldus de zegsvrouw vanuit Brussel. De EU wijst erop dat Noord-Korea volgens internationale afspraken de verplichting heeft onder alle omstandigheden in te staan voor de veiligheid van diplomatieke missies en EU-burgers. Brussel roept het land op af te zien van verdere 'provocatieve verklaringen of acties'. Het moet met de internationale gemeenschap praten om tot een duurzame oplossing te komen voor het Koreaanse schiereiland.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden