Perfect oud geluid uit modern orgel

Meesters uit de Barok (Bierling) - SCB 94 140 Groningen (Van Wageningen) - Tocca Ta Records TRR 941 Nieuwe Kerk Amsterdam (Beek-man) - Lindenberg LBCD 45/46 Sint Jan Den Bosch (Beekman) Lindenberg LBCD 48/49.

Steendam, die zich aanvankelijk vrijwel uitsluitend op het werk van de negentiende-eeuwse firma Batz-Witte oriënteerde, is in dit orgel een stap verder teruggegaan: in dispositie, intonatie en stemming verwijst dit instrument naar het Nederlandse orgeltype uit de Barok. Het is te prijzen dat Steendam geen slaafse kopie van een bestaand orgel van bijvoorbeeld Hinsz maakte, maar binnen deze oude klankwereld een eigen concept ontwikkelde. Uniek van dit twintig stemmen tellende instrument is het cornetwerk, dat binnen de hoofdwerkkas opgesteld een andere klankuitstraling en dispositie heeft dan een rug- of bovenwerk uit de zeventiende of achttiende eeuw.

In de zeer gesiaagde opname en onder de vaardige handen vanGeert Bierling komt dit bijzondere instrument overtuigend over in werken van de Duitse meesters Bruhns, Böhm, Kuhnau, Hündel en J .S. Bach. Wie het moderne front niet ziet, kan zich nauwelijks voorstellen dat hier niet op een historisch instrument wordt gespeeld. Het plenum heeft een brede en monumentale klank, volle tongwerken en schitterend afgewerkte solostemmen. De akoestiek van de Ichthuskerk is niet groot, maar geeft wel een beetje mee. Wat dat betreft is de ruimte vergelijkbaar met die van Groningse dorpskerken, waarin vergelijkbare instrumenten van aanzienlijk ouder datum te vinden zijn.

Een even grote verrassing is een opname op het kleine label ToccaTa; Cor van Wageningen speelt werken van J.S. BACH op het befaamde Schnitger-orgel in de Groningse Martinikerk. Naast enkele grote koraalbewerkingen en twee duetten staan het Praeludium en Fuga in Es, BWV 522 en de triosonate in c BWV 675 op het programma. Van Wageningen blijkt een fantasievol, degelijk en evenwichtig Bach-vertolker. De opname 'is ruimtelijk en dit prachtige instrument klinkt in de huiskamer vrijwel levensecht.

Qua niveau doet deze uitgave zeker niet onder voor het dubbelalbum dat Bram Beekman destijds in deze Groningse kerk opnam in het kader van zijn BACH-INTEGRALE. In deze serie verschenen twee nieuwe delen. Interessant is het grote klank- en stijlverschil van de twee gebruikte orgels: deel 5 werd opgenomen op het grote orgel van de Nieuwe kerk te Amsterdam (Schonat/Van Hagerbeed/Duyschot), dat een ranke, ietwat ingetogen maar glasheldere klank heeft.

Het Heyneman-orgel van de Sint Jan in Den Bosch, dat voor deel 6 werd gebruikt heeft een veel zwaarder en donkerder karakter. De graviteit leent zich bijzonder voor werken als het middendeel van het 'Piece d'orgue', BWV 572, en het 'Alia Breve', BWV 589. Maar ook Toccata, Adagio en Fuga in C, BWV 564 krijgen in Den Bosch een bijzondere kwaliteit. Naast deze werken voert Beekman onder andere de orgelkoralen uit de Neumeister-verzameling uit. In Amsterdam speelde hij het derde deel van de Klavierübung.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden