Per muis naar de kerk

Bij de online Church of Fools konden bezoekers via een avatar in de kerk bidden. Dat wilden teveel mensen tegelijk, wat de ondergang inluidde van de 'Dwazenkerk'. Beeld
Bij de online Church of Fools konden bezoekers via een avatar in de kerk bidden. Dat wilden teveel mensen tegelijk, wat de ondergang inluidde van de 'Dwazenkerk'.

Je zou het niet zeggen als je door de stille, brede gangen van het Landelijke Dienstencentrum van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) in Utrecht loopt, maar hier is men bezig met een ontdekkingsreis. Hier wordt gepionierd. Projectleider missionaire projecten Pieter Versloot kan zijn opwinding nauwelijks verbergen. "Het is niet eens de vraag waarom we het gaan doen, maar meer waarom we het niet al veel eerder hebben gedaan. Het belooft iets heel moois te worden."

Medio volgend jaar moet hij er staan, de internetkerk van de PKN. Mijnkerk.nl gaat de site heten, een onlinegemeenschap waar belangstellenden 24 uur per dag en zeven dagen per week terecht kunnen voor hulp, inspiratie, het opsteken van een digitale kaars of een bemoedigend woord van de pastor. "We zitten nog maar in de brainstormfase, dus hoe het er precies uit gaat zien, weten we nog niet helmaal. Belangrijk is dat op de site in één opslag het unique selling point van de internetkerk te zien is. Dus er zal zeker een kruis op de homepage staan. En misschien ook wel een echte kerk. En natuurlijk het logo van de PKN. Tegelijkertijd streven we naar maximale openheid, zodat mensen werkelijk getriggerd worden om hun geestelijke verlangens vorm te geven."

Versloot praat met de bevlogenheid van een ontdekkingsreiziger die nog maar net het nieuwe land heeft betreden, maar hij moet toegeven dat het internetavontuur ook wordt ingegeven door het feit dat de PKN jaarlijks duizenden leden kwijtraakt en er nauwelijks in slaagt om nieuwe gelovigen aan zich te binden. "Natuurlijk willen we graag dat mensen terugkomen naar onze eigen traditionele kerken, maar die hoop hebben we min of meer opgegeven. Dat gaat niet meer werken."

Afgehaakt
Het onderzoekbureau Motivaction hielp de Protestantse Kerk bij het bepalen van de doelgroep. Dat viel nog niet mee, want het gaat om iets heel nieuws. Uiteindelijk kwam men bij de groep 'moderne burgers' uit, tussen de 20 en de 49 jaar oud, die graag naar 'The Voice of Holland' kijken, het succesnummer van RTL4. Mensen die wel iets weten van het christelijk geloof, maar ooit zijn afgehaakt. Versloot geeft toe dat het nog niet zal meevallen om die potentiële internetgelovigen te verleiden hun stoelen om te draaien en een bezoekje aan de internetkerk van de PKN te brengen. "Motivaction heeft ons op het hart gedrukt bij de vormgeving van de site te letten op een aantal waarden die deze doelgroep heel belangrijk vindt: ervaren, genieten, gezien worden en een houvast hebben. Daar gaan we ons concept om heen bouwen."

Inmiddels is de zoektocht gestart naar een internetpastor (m/v) die mijnkerk.nl moet gaan dragen. "We verwachten van de pastor dat die zoveel mogelijk een gewone dominee is. Dan heb je het over het pastoraat, inhoudelijke input. En het voorgaan in een dienst. We denken er ook aan korte prikkelende filmpjes met hem op te gaan nemen. Een soort column. Zolang het maar geen dominee Gremdaat wordt. Hoezeer ik hem ook waardeer, maar we gaan hem niet imiteren. Belangrijk onderwerp in het sollicitatiegesprek zijn de werktijden, want niet alle dolende RTL4-zielen melden zich tijdens kantooruren. Als blijkt dat we 's avonds een piek qua bezoekers hebben, dan zal de pastor natuurlijk ook dan online aanwezig moeten zijn."

Church of Fools
Het initiatief van de PKN is niet nieuw. Eerder was er al op internet de 'Church of Fools' die met steun van de Engelse Methodistenkerk in het leven werd geroepen. Door middel van een bestuurbaar poppetje, een heuse avatar, kon men een driedimensionale kerk binnengaan om te bidden. Op verzoek kon de avatar zelfs knielen. Ook kon je gebeden intypen die dan in een tekstballonnetje in beeld verschenen. Net echt allemaal. Op de dag dat de site de lucht inging, logden maar liefst 40.000 mensen in. Helaas ging de Church of Fools al na drie maanden aan haar succes ten onder. Er konden maar dertig gelovigen tegelijker de kerk in, terwijl tientallen andere geïnteresseerden voor een dichte kerkdeur stonden. Ook lag de site constant onder vuur van hackers die het virtuele Godshuis wilden ontheiligen. En verder bleken de kosten van een driedimensionale internetkerk bij nader inzien nogal aan de hoge kant.

De Church of Fools leeft voort in de Facebookpagina Sint Pixels. Nog steeds een onlinegemeenschap, maar nu binnen het kader van Facebook. "Onze pagina heeft zo'n 400 'vind ik leuks', maar je moet er hard aan werken om ze erbij te houden. Internetgelovigen zijn snel verveeld en zo weer weg", zegt Mark Howe die de site beheert. Hij heeft nog een andere waarschuwing voor zijn Nederlandse collega's. "Als je kijkt wie wij binnen krijgen, dan zijn het of mensen die al kerkelijk actief zijn, of mensen die nog nooit iets het christelijk geloof te maken hebben gehad en dat eigenlijk ook niet willen. Wij maken zelden mee dat 'afhakers' via ons terugkomen in de kerk. Ik vind het prima dat ze dat in Nederland proberen, maar het lijkt me nogal ambitieus. Het voordeel van Facebook is trouwens dat de mensen meteen kunnen aanhaken en zich niet via een ingewikkeld formulier hoeven te registreren. Internetgebruikers houden niet van gedoe, weet u wel..."

"Mijnkerk.nl kiest in eerste instantie toch voor een traditionele site", zegt Pieter Versloot van de PKN. "Misschien komt er op een gegeven moment een Facebookpagina naast te staan die fungeert als een communicerend vat, maar nu nog niet."

Spin-off
In behoudende kringen werd hier en daar zuinigjes gereageerd op het initiatief van de PKN. Mijnkerk.nl zou nooit een echte gemeente kunnen vormen, omdat het op internet onmogelijk zou zijn medegelovigen werkelijk te ontmoeten en indien nodig te vermanen of te ondersteunen. Versloot is niet verontrust door deze kritiek. "Elke vernieuwing gaat met weerstand gepaard", zegt hij. "Er zal zeker veel spin-off zijn. Mensen gaan elkaar in een café ontmoeten. Dat zie je ook bij andere online-gemeenschappen."

Als hem gevraagd wordt naar zijn verwachtingen over de bezoekcijfers van de site, toont hij de bescheidenheid die nog past bij het traditionele pastoraat. "Het is een succes als de doelgroep zegt: dit is mijn kerk. Al zeggen maar honderd mensen dat, dan zijn we al tevreden. Maar liever zien we er natuurlijk veel meer komen." Het project kost de PKN honderdduizend euro per jaar en krijgt drie jaar de tijd om zich te bewijzen. "We betalen het uit eigen fondsen. Nee, niet uit de actie Kerkbalans. Daar hoeven de mensen niet bang voor te zijn."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden