PepsiCo klaagt boeren aan die illegaal de aardappel voor chips van Lay’s zouden verbouwen

Een klant koopt Lay's chips van PepsiCo in Ahmedabad, India. In deze stad is PepsiCo een rechtszaak begonnen tegen boeren die de Lay's-aardappel illegaal zouden telen. Beeld REUTERS

Een rechtszaak van PepsiCo tegen negen aardappelboeren valt verkeerd in India. Inzet van het geschil is een speciale chips-aardappel.

Levensmiddelenconcern PepsiCo heeft een aardappelconflict met Indiase boeren, en inmiddels ook met de Indiase politiek. De Amerikaanse multinational heeft negen boeren aangeklaagd, omdat ze de aardappelsoort zouden verbouwen waarvan PepsiCo de chips van het merk Lay’s maakt. PepsiCo India zegt het alleenrecht te hebben op deze wat drogere aardappelvariant, FC5 genaamd.

PepsiCo zegt Indiase boeren die officieel samenwerken met het bedrijf, tegen het ‘illegale’ gebruik van deze aardappelvariant te willen beschermen. Maar volgens de aangeklaagde boeren staat de Indiase wet ze toe om te telen wat ze willen. Politici en agrarische belangengroepen scharen zich achter hen.

Parlementslid Ahmed Patel van de partij Indian National Congress noemt de actie van PepsiCo een schending van de rechten van de boeren. “Zakelijke belangen kunnen niet dicteren wat onze boeren wel of niet moeten verbouwen.”

En een woordvoerder van de andere grote partij in India, Bharatiya Janata Party, dreigt met een nationale boycot van PepsiCo-producten.

Schadevergoeding

PepsiCo eist schadevergoeding: vijf boeren moeten omgerekend zo’n 25.000 euro betalen en vier boeren 128.000 euro. Dat zijn enorme bedragen voor kleinere, onafhankelijke aardappeltelers uit Gujarat, dat ten noorden van Mumbai ligt en een belangrijke aardappelregio is. 

Tijdens de rechtszaak in de stad Ahmedabad, vrijdag, bood het bedrijf de boeren een schikking aan. Daarin hebben ze de keuze: nooit meer FC5 verbouwen of meedoen met het PepsiCo-programma. Dat betekent dat ze FC5-aardappelen gaan telen en die uitsluitend verkopen aan PepsiCo. Ook krijgen ze dan advies en trainingen om hun oogsten te verbeteren, zegt PepsiCo. Volgens de Indiase krant Economic Times werkt PepsiCo met 24.000 Indiase boeren samen.

De boeren ontkennen de specifieke aardappel te hebben geteeld en zeggen hun zaad bij tussenhandelaren te hebben gekocht. Ze voelen zich geïntimideerd. PepsiCo heeft hun rechten geschonden door het boerenland zonder toestemming te betreden, wat verboden is, zegt hun advocaat Anand Yagnik. “Een multinational betreedt onze akkers, onderzoekt onze gewassen en zet ons in een kwaad daglicht. Dit is onacceptabel.”

Zelfmoord

PepsiCo zegt de rechten op de chips-aardappel in 2016 te hebben vastgelegd tot 2031, onder de Indiase Protection of Plant Varieties and Farmers’ Rights Wet uit 2001. Maar de boeren baseren zich op dezelfde wet. Zij zeggen dat ze hun oogst mogen ‘bewaren, zaaien, opnieuw zaaien, uitwisselen, delen of verkopen. Inclusief het zaad van een soort die beschermd wordt door deze wet’.

Volgens de Economic Times zit het internationale PepsiCo in zijn maag met de maatregelen van de afdeling in India en wil het snel een oplossing. De zaak gaat verder op 12 juni.

Kleine boeren hebben het moeilijk in India. In 2015 hebben meer dan 12.500 boeren zelfmoord gepleegd, volgens de Indiase overheid, en in de twee decennia ervoor zou het om 300.000 boeren gaan. Deze aantallen worden in verband gebracht met globalisering, de opmars van grote multinationals die in dure zaden handelen, en met een overheid die de eigen boeren onvoldoende beschermt tegen monopolistische bedrijven. Ook zijn de gepatenteerde gewassen van multinationals volgens milieuorganisaties een bedreiging voor de biodiversiteit. Vanwege de klimaatverandering zou het verstandig zijn om verschillende gewassoorten te blijven verbouwen.

Lees ook:

De ijzersterke positie van Thailand als rijstexporteur heeft een forse knauw gekregen

Een kwakkelende economie, hoge schulden en een bevolking die snel vergrijst hebben de ijzersterke positie van Thailand als rijstexporteur een forse knauw gegeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden