Pensioenfondsen willen fors meer in eigen land investeren

Knelpunt: ministerie van financiën is huiverig voor het afgeven van overheidsgaranties

Pensioenfondsen praten al een jaar met het kabinet over het plan om vele tientallen miljarden te investeren in de Nederlandse economie en die zo uit de aanhoudende recessie te halen. Projectleiders van de gezamenlijke pensioenfondsen presenteerden gisteren hun plannen op het gebied van infrastructuur, hypotheekverstrekking, duurzaam verbouwen van huurwoningen, krediet aan het noodlijdende mkb en investeringen in de energiesector.

Hun gesprekspartners waren onder meer de ministeries van economische zaken, financiën, wonen, en infrastructuur en milieu. Knelpunt in het overleg zijn steeds weer de overheidsgaranties die pensioenfondsen vragen om eventuele verliezen af te dekken op dit soort investeringen. Minister Dijsselbloem van financiën is hier erg huiverig voor. De Nederlandse staat heeft zich de afgelopen jaren al garant gesteld voor circa 500 miljard euro, deels voor leningen aan andere eurolanden die in de financiële problemen zitten. Een zegsman van Economische zaken meldt dat het voorstel van de pensioenfondsen wordt betrokken bij de begrotingsplannen voor 2014.

Nu bezuinigen en lastenverzwaring al enige jaren niet tot economisch herstel leiden, is de hoop gevestigd op de pensioenfondsen, Die beheerden in 2012 voor 1009 miljard euro aan pensioengeld. Ongeveer 14 procent daarvan, ruim 140 miljard, is in Nederland geïnvesteerd. PvdA-fractievoorzitter Samsom riep onlangs nog op meer pensioengeld in eigen land te steken om zo de economie te stimuleren.

Pensioenfondsen zijn daartoe bereid mits ze de pensioenpremies goed kunnen beleggen, niet goedkoper dan elders in de wereld en tegen zo min mogelijk risico. "Het rendement moet goed zijn", zegt een woordvoerder van de Pensioenfederatie, de overkoepelende organisatie van pensioenfondsen.

Hier zit 'm de kneep. Die garantie moet komen van minister Dijsselbloem en die is uiterst terughoudend om nog meer risico's te lopen. Hij vreest dat internationale kredietbeoordelaars de triple A-status van Nederland omlaagbrengen als hij nog meer garanties afgeeft. Deze waardering zorgt er juist voor dat Nederland verzekerd is van de laagste rentes op staatsleningen. Dit voorkomt een oplopend begrotingstekort en een nog sterker groeiende staatsschuld.

De verwachting is dat de verschillende ministeries de projectplannen van de pensioenfondsen nu gaan bestuderen. Maar vooral moet er een antwoord komen van het ministerie van financiën op de vraag welke projecten de overheid wil garanderen en tegen welke prijs.

Met name het plan dat de commissie-Van Dijkhuizen in het voorjaar presenteerde, wordt met interesse bekeken. Pensioenfondsen zouden dan beleggen in hypotheken met een Nationale Hypotheek Garantie. Een nieuw te vormen bank onder de werktitel de Nederlandse Hypotheek Instelling (NHI) zou die hypotheken van de reguliere banken overnemen. De NHI kan dan door het uitgeven van obligaties de pensioenfondsen als financier aantrekken. Banken in Nederland gaan gebukt onder een bedrag van 650 miljard euro aan hypotheken die ze hebben uitstaan. Hier staat maar 375 miljard aan spaargeld tegenover. Het gevolg is dat banken nog maar mondjesmaat en tegen zeer strenge voorwaarden hypotheken verstrekken of krediet verlenen aan het mkb.

Als de pensioenfondsen een substantieel deel van deze hypotheekportefeuille gaan financieren, verbeteren de buffers van de banken aanzienlijk en komt er lucht in de geldverstrekking ten behoeve van de woningmarkt en het mkb. De investering van pensioenfondsen in NHI-hypotheken zou dan kunnen oplopen tot 150 miljard euro. Maar de pensioenfondsen willen zekerheden van de staat, zodat zij bij slechte hypotheken niet opdraaien voor de verliezen. Bovendien eisen de pensioenverzekeraars een goed rendement dat kan concurreren met hun internationale beleggingen.

Ook zouden de pensioenfondsen geïnteresseerd zijn in het financieren van de renovatie van huurwoningen. Panden worden dan duurzaam verbouwd door ze bijvoorbeeld energiezuinig of -neutraal te maken. Met ook nog een plan om stevig te investeren in de infrastructuur, wegen, spoor en bruggen, zou de bouwsector een forse impuls krijgen en daarmee de Nederlandse economie. De bouw heeft nu in bijzondere mate last van de crisis; er gaan gemiddeld zeven bedrijven per dag failliet.

Pensioenfondsen zien ook kansen voor een financiële injectie in de energiesector. Aangenomen wordt dat het om investeringen in milieuvriendelijke energieopwekking gaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden