Pensioenfondsen niet gevoelig voor Hollands glorie

Hans de Boer. Beeld ANP
Hans de Boer.Beeld ANP

Pensioenfondsen voelen er weinig voor om Nederlandse bedrijven te redden van buitenlandse ondernemingen op overnamepad.

Nederland eerst, was de boodschap van een brief die werkgeversvoorzitter Hans de Boer vorige week aan het demissionaire kabinet en formateur Edith Schippers stuurde. Nu grote bedrijven als AkzoNobel, PostNL en Unilever in de vrije markteconomie prooi zijn geworden, moet de overheid een beschermingswal aanleggen. De Boer ziet daarbij een belangrijke rol voor de pensioenfondsen. Zij moeten meer beleggen in de Nederlandse kroonjuwelen van het bedrijfsleven.

In de ogen van De Boer kunnen pensioenfondsen zo iets terugdoen voor het bedrijfsleven. Het zijn namelijk niet alleen de werknemers die premie betalen om de pensioenpotten te vullen, de werkgevers dragen ook bij. Hoeveel, dat verschilt van bedrijf tot bedrijf, maar vaak gaat het om meer dan de helft van de totale premie. Daar mag volgens De Boer best iets tegenover staan: bescherming.

Maar heeft een pensioenspaarder of gepensioneerde er iets aan als zijn pensioenfonds op de Nederlandse toer gaat? Dat hangt af van de prestaties van bedrijven als Akzo, Ahold, Philips, Shell en Unilever. Bij mooie jaarcijfers, een hoog dividend en stijgende koersen profiteren ook de deelnemers van de pensioenfondsen. Maar wat als het minder gaat? Moeten pensioenfondsen dan ook belangen nemen in Nederlandse multinationale ondernemingen en er tot in lengte van dagen blijven zitten om het zwak presterende bedrijf voor een overname te behoeden?

Multiplier effect

Ja, zegt VNO-NCW. Hans de Boer wees vorige week in het Financieel Dagblad op het zogeheten multiplier effect. Dat wil zeggen dat grote Nederlandse ondernemingen veel belangrijker zijn dan de som van het aantal banen waar zij voor zorgen. Via Unilever, Shell en Akzo hebben kleinere ondernemingen makkelijker toegang tot de internationale markt. En natuurlijk zijn er de toeleveranciers. Al met al zijn indirect twee miljoen banen afhankelijk van de grote Nederlandse bedrijven.

Toch is de kans groot dat pensioenfondsen geen gehoor geven aan de oproep van De Boer. In hun reacties houden de grote pensioenfondsen zich op de vlakte. Natuurlijk is Nederland belangrijk, zeggen zij. Dat benadrukken de pensioenfondsen ook als zij een nieuw Nederlands initiatief beginnen. ABP bijvoorbeeld breidde vorig jaar haar investeringen in Nederlandse start-ups uit. En in 2014 kwamen grote investeerders met een gezamenlijk plan om de economie te ondersteunen. Dat leidde tot de oprichting van de Nederlandse Investeringsinstelling die het makkelijker moet maken geld te steken in Nederlandse projecten.

In een reactie op de uitspraken van De Boer laat ABP weten “graag in Nederland te beleggen, maar gezien de omvang van het pensioenvermogen van 389 miljard euro en de risicospreiding is wereldwijd beleggen ook noodzakelijk.” Dat zal VNO-NCW niet ontkennen. De werkgevers vragen ook niet alles in Nederland te beleggen. Zij willen meer oog voor Nederlandse bedrijven. ABP bijvoorbeeld belegt wel voor bijna 600 miljoen in het Zwitserse Nestlé, maar steekt ‘slechts’ 203 miljoen euro in de Nederlandse concurrent Unilever. Ondanks dat ABP ruim 15 procent van haar vermogen in Nederland belegt, is het rood-wit-blauw nauwelijks terug te vinden in de beleggingstop 100 van het pensioenfonds. Alleen de obligaties van de Nederlandse overheid zijn goed voor een plek in de top tien. 

Over de oproep om meer te beleggen in Nederlandse bedrijven zegt PFZW “de actualiteit rond dit onderwerp op de voet te volgen en daarbij primair het belang van de deelnemers in het oog te houden.” Wat PFZW daarmee bedoelt is dat zij vooral naar rendement kijkt. Dat is terug te zien in de discussie rond groen beleggen. Alle grote Nederlandse pensioenfondsen zeggen daar voorstander van te zijn, direct gevolgd door de mededeling dat duurzaamheid nooit ten koste mag gaan van het rendement. Hartstikke mooi dus dat Unilever groen bezig is, maar als er een enorme klapper gemaakt kan worden met de overname van het bedrijf, is het voor de pensioenfondsen toch echt ‘de deelnemer eerst’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden