'Pensioenfondsen moeten opener zijn over hun premiebeleid'

Verzekeraar ASR pleit voor eerlijke voorlichting over pensioenopbouw

Moet de premie omhoog, of het pensioen omlaag? "Het is een duivels dilemma", zegt Fleur Rieter, directeur pensioenen van verzekeraar ASR. Driekwart van de pensioenfondsen ontloopt het dilemma door helemaal geen keuze te maken. Met alle gevolgen voor de gepensioneerden en werkende deelnemers aan het pensioenfonds.

Elke maand zetten werknemers een vijfde deel van hun salaris opzij voor hun pensioen. De kosten zijn zowel voor de werkgever als werknemer, waarbij de werkgever het meeste betaalt. Zo neemt bij het grootste pensioenfonds van Nederland, het ABP, de werkgever 70 procent van de premie voor zijn rekening, de werknemer 30. Voor beiden is het dus belangrijk welk premiebeleid een pensioenfonds kiest. Dat was tot voor kort de zogeheten kostendekkende premie. Daarbij wordt op basis van de huidige rentestand berekend hoeveel premie een pensioenfonds moet heffen om de huidige en toekomstige pensioenen te kunnen betalen.

"De rente staat nu op ongeveer 0,3 procent", zegt Rieter. "Zo'n lage rente is onvoordelig voor werkgevers en werknemers omdat het tot tekorten leidt. Zij moeten dan via hogere premies geld bijstorten. Daarom kiest driekwart van de pensioenfondsen voor een vorm van demping."

Bij demping rekenen de fondsen met gemiddelde rendementen om zo de grootste schokken op te vangen. Dat is vooral populair sinds de rentestanden laag staan. Zo kunnen pensioenfondsen een hogere premie omzeilen. Maar daar betaalt de werknemer een prijs voor. "Bij een demping kijk je niet alleen naar de rente van vandaag, maar naar rendementen over een langere periode", legt Rieter uit. "Je mag dan bijvoorbeeld van het ministerie van sociale zaken rekenen met een maximaal te verwachten rendement. Dat ligt voor aandelen op 6,75 procent. Best hoog voor deze tijden."

Haalt een pensioenfonds de rendementen niet, dan is er een tekort. Bij de gedempte premie zijn de risico's voor het grootste deel voor de werknemer en gepensioneerde omdat het pensioen niet wordt geïndexeerd (aanpassen aan de inflatie). In het ergste geval volgt zelfs een korting.

Niet indexeren, ach, het zal de werknemer jonger dan 55 jaar worst zijn. Ten onrechte, zegt Rieter. "Stel dat je veertig jaar lang werkt bij bedrijven die zijn aangesloten bij een pensioenfonds. Dan is indexatie goed voor de helft van de opbouw van je pensioen. Als je in tien jaar indexatie mist, is dat een fors deel van je pensioen." Pensioenfondsen moeten daar opener over zijn, vindt Rieter, want verkeerde verwachtingen schaden het vertrouwen in de sector.

De oplossing van Rieter is simpel. Ten eerste: werk met realistische verwachtingen over toekomstige rendementen. Dat kan door de premies af te stemmen op een gemiddelde rendement. Die vallen lager uit dan het maximum waarmee pensioenfondsen mogen rekenen, en hoger dan het huidige renteniveau. Dat betekent wel een iets hogere premie voor werkgevers en werknemers. Tweede punt: wees hier helder over naar aangesloten werknemers en gepensioneerden.

Deze uitgangspunten wil Rieter vanaf deze zomer in de praktijk brengen met Het Nederlands pensioenfonds. Dit fonds, opgericht door ASR, is een zogeheten Algemeen Pensioenfonds, een nieuw initiatief waar de Eerste Kamer vorig jaar mee akkoord ging (zie kader).

Komt ASR daarom met de oproep tot meer openheid en andere premieheffing? "Mijn belang is dat ik geloof dat de tijd rijp is om zaken te veranderen. Om klanten beter te bedienen, kosten te drukken, risico's te delen en beter te communiceren met de deelnemers."

undefined

Wat is een Algemeen Pensioenfonds?

In een APF komen meerdere pensioenregelingen samen. Vaak zijn dat regelingen bij kleinere fondsen die door toezichtregels en stijgende kosten nauwelijks overleven. In een APF kunnen zij de kosten en risico's samen delen. Voordeel voor werkgevers is ook dat binnen een APF de hoogte van de pensioenen aangepast kunnen worden als de inkomsten achterblijven bij de verwachtingen. Momenteel is dit voor werkgevers die hun pensioenregeling bij een verzekeraar hebben ondergebracht niet mogelijk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden