Reportage

Peking werkt migrant resoluut de stad uit

Bouwvakkers blokkeren de ingang van een winkel in Peking. Het is een veelgebruikte methode van het stadsbestuur om makkelijk van winkeliers in woonwijken af te komen. Beeld AFP

Peking wil minder inwoners. Het sloopt woonwijken van migranten uit andere delen van China en sluit hun bedrijfjes. Geen toeval: migranten hebben minder rechten dan Pekingers.

Eerst moest de ingang van Zhang Yanpings handdoekenwinkel verplaatst. De ingang aan de straatkant bleek een 'illegaal gat' dat bouwvakkers in opdracht van Pekingse ambtenaren zonder aankondiging dichtmetselden. Vervolgens sloegen ze een nieuw gat voor een smalle voordeur. Maar nu Zhang (50) haar verbouwde winkel weer open heeft, hoort ze dat die 2 september alsnog moet sluiten. "Ze gaven geen reden. Het rare is dat ik een vergunning heb, en mijn huurcontract loopt tot het einde van het jaar."

Peking wordt deze zomer overhoop gehaald in wat veel inwoners zien als de grootste sloop- en verbouwcampagne in tien jaar (de vorige vond plaats voor de Olympische Spelen van 2008). De drilboren zijn het gevolg van 'nieuw beleid', zoals winkeleigenaren het noemen, en 'beleid' gaat voor alles, inclusief contracten en vergunningen.

Volgens burgemeester Cai Qi moet de stad 'afslanken'. Door dit jaar 40 miljoen vierkante meter aan 'illegale gebouwen' te slopen en te vervangen door groen wordt Peking mooier, leefbaarder en veiliger, aldus de regering.

Verlichting

De campagne raakt Pekings migrantenbevolking het hardst. De acht miljoen arbeidsmigranten uit andere delen van China werken in de kleine winkels, restaurants en straatstalletjes die nu moeten sluiten, en wonen in de ook verdwijnende laagbouwwijken aan de rand van de stad.

Dit is geen toeval: het sloopwerk moet bijdragen aan de 'verlichting van de bevolkingsdruk', een frase die primair verwijst naar 'mensen van buiten'. Onafhankelijk van hoe lang ze er al werken, hebben migranten maar zelden dezelfde sociale rechten als lokale bewoners.

Het managen van de kleine commercie, in 2011 goed voor 35 procent van Pekingse economie, heeft een lange geschiedenis. Zo waren straatverkopers in de socialistische periode streng verboden - want kapitalistisch - maar werden ze na de grote hongersnood (1958-1960) veroorzaakt door Mao's landbouwbeleid toch een paar jaar toegestaan. En toen twintig jaar geleden miljoenen arbeiders ontslagen werden als deel van China's economische hervormingen, werden zij aangemoedigd winkeltjes te beginnen in Peking om werkloosheid te voorkomen.

Kritische geluiden

Nu Pekings bevolking moet krimpen, staan de straten opnieuw centraal. Vorig jaar nam de bevolking in het centrum al met 353.000 bewoners af, door slopen, sluiten en huurverhogingen. Meer dan eerder is het beleid dit jaar ook onderwerp van gesprek. Kritische geluiden, zoals een filmpje van stadsplanner Mao Mingrui dat viraal ging op sociale media, worden online gecensureerd.

In het filmpje vraagt Mao zich af of de manier waarop de stadsregering migranten de stad uitwerkt rechtvaardig is. Onhandig is het in ieder geval ook. Nu een week geleden alle restaurantjes in de straat waar ze woont dichtgingen, loopt verpleegster Wang Liping (26) naar de supermarkt voor haar ontbijt. In een uitgestrekte stad als Peking gaat het al snel om een fikse wandeling. Ze denkt niet dat de zaakjes nog terugkomen. "Alles moet in het plan passen", zegt ook toerist Zhang Guohua (48). Zhang vindt het jammer dat China's straatleven verdwijnt. In heel China ziet hij uitbreidende winkelketens en grote nieuwe winkelcentra, waarvan de bouw vaak financieel aantrekkelijk is voor de lokale overheid. Ze nemen de plaats in van kleine ondernemers. "Weg is weg. En het is niet alsof Pekingers zelf weer gestoomde broodjes gaan verkopen. Hardwerkende migranten hielden de lokale snacks nog in leven, maar niet lang meer."

Ondertussen is het de vraag of door de campagne getroffen migranten Peking inderdaad de rug toekeren. "Sommigen gaan terug naar hun plek van herkomst", zegt handdoekenverkoopster Zhang. Zelf is ze dat niet van plan. Na de aanstaande sluiting, waarvoor ze geen compensatie ontvangt, probeert ze elders in de stad een plek te regelen om haar waar te verkopen.

Nog altijd is het in Peking beter zakendoen dan in haar thuisprovincie Anhui. "Hier hebben mensen geld om uit te geven." Op de vraag of ze denkt dat migranten als zij een bijdrage leveren aan de stad, reageert de frêle, zacht pratende vrouw resoluut. "Natuurlijk."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden