Weblog Verkiezingen

Peilingen na Orlando: kunnen we Trump al afschrijven?

Een vrouw plaatst een Amerikaanse vlag op de gedenkplek voor de slachtoffers van aanslag op homonachtclub Pulse in Orlando. Beeld afp
Een vrouw plaatst een Amerikaanse vlag op de gedenkplek voor de slachtoffers van aanslag op homonachtclub Pulse in Orlando.Beeld afp

De donkere wolk die zich over Amerika uitspreidde na de massamoord in Orlando heeft inmiddels een klein zilveren randje gekregen: Donald Trump heeft er niet van kunnen profiteren.

Dat het zou gebeuren, leek in eerste instantie logisch. Niet eens zozeer vanwege Trump, maar gewoon omdat de Republikeinen de naam hebben harder op te treden tegen misdaad en terreur dan de Democraten. Trump was afgelopen week niet de enige in zijn partij die president Barack Obama en presidentskandidaat Hillary Clinton de les las omdat ze de aanslag niet eens het resultaat wilden noemen van 'extreem-islamitisch terrorisme'. En hij kraaide victorie toen Clinton liet weten het dan desnoods wel zo te willen karakteriseren.

Maar de peilingen wijzen niet op een voordeel van Trump op dit gebied, zo blijkt uit het overzicht van voorgenomen stemgedrag dat de site RealClear Politics daarvan bijhoudt. In de week voor de aanslag was de steun voor Clinton ongeveer constant, terwijl die voor Trump daalde. Na de aanslag zakte Trump verder weg, terwijl Clinton zelfs populairder werd.

En door tv-netwerk CBS gevraagd naar hun mening over het optreden van de kandidaten na Orlando, vond 44 procent dat van Clinton goed, terwijl 34 procent ontevreden was. Bij Trump was maar 25 procent tevreden en vond 51 procent het niks.

Daar had hij het ook wel naar gemaakt. Zijn tweede tweet na de aanslag was in feite een 'ik had het wel voorspeld' schouderklopje voor zichzelf. En de redevoering die hij de dag erna hield was de gebruikelijke combinatie van onsamenhangendheid en onuitvoerbaarheid: niemand mocht nog Amerika binnenkomen uit 'regio's waar er een aantoonbare geschiedenis is van terrorisme tegen de VS, Europa of onze bondgenoten'. Zo'n plan maakt, als je het consequent uitvoert, een einde aan alle immigratie.

Tekst loopt door onder foto.

Donald Trump zakt verder weg in de peilingen. Beeld AP
Donald Trump zakt verder weg in de peilingen.Beeld AP

Afgezien van schokkende gebeurtenissen was het te verwachten dat Clinton de leiding zou nemen in de peilingen. Trump is immers al weken de genomineerde van zijn partij, terwijl Clinton tot voor kort nog de steun miste van de aanhangers van Bernie Sanders. Inmiddels voert die alleen nog in naam campagne voor de Democratische nominatie, en de voorstanders van zijn 'politieke revolutie' zijn kennelijk toch wel bereid om voor Clinton te stemmen. Dat, samen met het oordeel van de kiezers over haar reactie op Orlando, leverde haar afgelopen week een gemiddelde voorsprong in de peilingen op van een kleine 6 procent.

Gaat ze de verkiezingen dus met gemak winnen? Niet als je de elegante grafiek bekijkt die de New York Times vorige maand maakte. Daarin wordt van alle presidentsverkiezingen sinds 1980 (weet u nog, Ronald Reagan tegen Jimmy Carter) weergegeven wat gedurende de hele campagne de voorspellende waarde was van de peilingen. We zitten nu bijvoorbeeld ruim 140 dagen voor de verkiezingen van 8 november. Op dat moment zaten tijdens sommige campagnes de peilingen er gemiddeld maar een paar procent naast (bijvoorbeeld 1996: Bill Clinton tegen Bob Dole en Ross Perot). Van andere campagnes gaven de peilingen 140 dagen van tevoren een volstrekt verkeerde indruk (bijvoorbeeld 1992: Bill Clinton tegen George H.W Bush en Ross Perot). Gemiddeld over alle campagnes was de fout zo'n 8 procent.

Naarmate de verkiezing dichterbij komt, zou je verwachten dat de peilingen nauwkeuriger worden: de kiezers zijn beter geïnformeerd, ze hebben minder tijd om van gedachten te veranderen, en de kans daalt dat een of andere schokkende gebeurtenis alles overhoop gooit.

Maar zo eenvoudig is het niet. De conventies, zo'n 100 dagen voor de verkiezing, vertekenen het beeld eerst nog flink, een gevolg van de enorme media-aandacht die eerst de ene partij ten deel valt, en een week later de andere partij. Daarna daalt de fout in de peilingen wel gestaag. Maar zelfs aan het eind van de rit, een paar dagen van tevoren, zitten de peilingen er gemiddeld nog zo'n 4 procent naast.

Je moet peilingen in dit stadium van de race dus met flink wat korrels zout nemen. Behalve natuurlijk als er cijfers uitkomen zoals bij een peiling van Bloomberg deze week: daarin heeft Clinton een voorsprong van 12 procent. Heel wat meer dus dan die 8 procent gemiddelde foutmarge van alle campagnes tot nu toe. Als ook andere peilingbureaus dat soort cijfers gaan laten zien, als dat dus de komende week Clintons gemiddelde wordt, dan kun je gaan vermoeden dat de ongewone campagne van 2016 ook ongewoon vroeg beslist wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden