Pechtold begrijpt niets van tijdgeest

Schrap de subsidie aan Youth for Christ, maar klaag dan niet dat het vrijwilligerswerk achteruit gaat.

Jan de Vries

Kamerleden moeten hun controletaak serieus nemen. Zeker wanneer fundamentele beginselen van onze rechtsstaat in het geding lijken te zijn. D66-fractieleider Alexander Pechtold ageerde daarom tegen de subsidieverlening van drie ton aan een vrijwilligersproject van Youth for Christ.

In Kamervragen aan minister Rouvoet (jeugd en gezin) vroeg hij zich af of hiermee niet de scheiding tussen kerk en staat in gevaar is, omdat met overheidsgeld ’zieltjes’ worden gewonnen. Pechtold doet daarmee echter geen recht aan de inzet van velen in onze veelkleurige samenleving en baseert zich daarbij op een on-Hollandse staatsvisie.

Blijkbaar is voor Pechtold niet het doel van het project bezwaarlijk, namelijk jongeren betrekken bij vrijwilligerswerk, maar dat het hier een uitgesproken christelijke organisatie betreft. Daarmee houdt hij een pleidooi voor het louter subsidiëren van neutrale organisaties. Alleen al vanwege het gelijkheidsbeginsel is zo’n visie onhoudbaar.

Maar nog veel belangrijker is dat de overheid hiermee onze samenleving enorm tekort zou doen. Het geloof beweegt veel burgers in ons land ertoe om vrijwilligerswerk uit te voeren en iets voor de ander te betekenen. De schrijvers van de recente WRR-verkenning ’Geloven in het publieke domein’ concluderen dat kerken ook buiten hun instituties een breder sociaal engagement genereren.

Maar ook onderzoekers De Hart en Dekker concluderen dat kerken en andere religieuze instituties fungeren als ’voorraadkamers van sociaal kapitaal en katalysatoren van maatschappelijke inzet’. Daarmee vormen zij een belangrijke verbindende schakel in onze samenleving. Een overheid die kerken en religieuze organisaties uitsluit van subsidies voor hun maatschappelijke activiteiten laat veel ’sociaal kapitaal’ onbenut. Een subsidie kan bovendien de actieve betrokkenheid van burgers stimuleren en ondersteunen. Het zou politici zoals Pechtold sieren wanneer zij organisaties zoals Youth for Christ beoordelen op hun activiteiten en niet bij voorbaat besmet verklaren vanwege hun identiteit of missie.

Naar het oordeel van Alexander Pechtold is met de subsidieverlening aan een denominatieve organisatie als Youth for Christ de scheiding tussen kerk en staat in gevaar. De voormalige minister van bestuurlijke vernieuwing had beter moeten weten. Zijn voorganger en partijgenoot Thom de Graaf publiceerde in 2004 de heldere nota ’Grondrechten in een pluriforme samenleving’, dat inging op het beginsel van de scheiding van kerk en staat. Dit beginsel staat niet expliciet in onze Grondwet maar kan wel worden gezien als een fundamenteel uitgangspunt voor de inrichting van onze democratische rechtsstaat. Het houdt in dat zowel de staat als kerken en andere religieuze genootschappen functioneren als zelfstandige lichamen. De staat bemoeit zich dus niet met de organisatie en belijdenis van de godsdienst of levensovertuiging en andersom hebben kerken geen publiekrechtelijke bevoegdheden.

De overheid kiest ook geen partij voor een bepaalde godsdienst of levensovertuiging. Dat betekent naar het oordeel van voormalig minister De Graaf echter nog niet dat de overheid geen subsidie kan verlenen aan algemeen maatschappelijke activiteiten van religieuze en levensbeschouwelijke organisaties, zoals op het gebied van onderwijs, maatschappelijk werk en hulpverlening. Dat past in de traditie van onze rechtsstaat, waarin nooit sprake is geweest van een strikte neutraliteit. Ons land kenmerkt zich door een eenheid in verscheidenheid en dat mag ook in het subsidiebeleid tot uitdrukking komen.

De kritiek van Pechtold op het subsidiebeleid ligt in het verlengde van zijn eerdere kritiek op de vermeende bemoeizucht en betutteling van Balkenende IV. Iedere gelegenheid grijpt hij aan om die aan de kaak te stellen. Dit maakt pijnlijk duidelijk dat D66 met haar pleidooi voor een strikt neutrale overheid en recht op zelfontplooiing niet alleen de tijdgeest niet heeft begrepen, maar ook geen antwoord heeft op de maatschappelijke vraagstukken van vandaag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden