Paus zorgt voor ontspanning

Diplomatieke contacten gelegd tussen VS en Cuba dankzij inspanningen Franciscus

"In het bijzonder wil ik zijne heiligheid paus Franciscus bedanken. Zijn morele voorbeeld laat ons zien dat het belangrijk is te streven naar de wereld zoals die zou moeten zijn, in plaats van ons neer te leggen bij hoe de wereld is."

In die woorden, die de Amerikaanse president Obama woensdag uitsprak, ligt meer besloten dan op het eerste gezicht lijkt. Ze maken duidelijk wie er in hoge mate verantwoordelijk is geweest voor de historische toenadering tussen Cuba en de Verenigde Staten: de paus.

Dat een paus zich zo nadrukkelijk bemoeit met de wereldpolitiek is even wennen na acht jaar Benedictus XVI. Zijn adagium leek 'minder politiek, meer evangelie'.

Daarmee onderscheidde hij zich juist weer van zijn voorganger Johannes Paulus II, die tijdens zijn pontificaat (1978-2005) veelvuldig de wereld over reisde in een poging bruggen te slaan. Voor zijn bijdrage aan de val van het IJzeren Gordijn werd hij alom geprezen, al stelde hij zelf dat hij alleen maar flink geschud had aan de toch al rotte boom van het communisme.

Wie paus Franciscus (Jorge Bergoglio) van nabij heeft gevolgd, heeft kunnen opmerken dat hij van de verhouding Cuba-VS al snel na zijn aantreden vorig jaar een actiepunt heeft gemaakt. De Argentijn Bergoglio voerde een reorganisatie door in de Vaticaanse bestuurstop en liet zich voortaan bijstaan door kerkelijke diplomaten die hun sporen hadden verdiend, in Venezuela en op Cuba.

Vorig jaar zomer stuurde Franciscus brieven naar president Obama en diens Cubaanse ambtsgenoor Raul Catro. En toen Obama afgelopen maart het Vaticaan bezocht, was Cuba een van de belangrijkste gespreksonderwerpen.

Vervolgens werd kardinaal Jaime Ortega, aartsbisschop van de Cubaanse hoofdstad Havana, ingeschakeld. Achter de schermen (in Canada) bracht hij Amerikaanse en Cubaanse diplomaten met elkaar in gesprek. Het resultaat bleek deze week: de VS openen in Havana een ambassade en Obama wil het economisch embargo tegen Cuba opheffen. Een Amerikaan die vijf jaar vastzat in Cuba is vrijgelaten, net als drie Cubaanse spionnen die in Florida in de cel zaten.

Zelf laat Franciscus zich niet voorstaan op de grootste diplomatieke prestatie van het Vaticaan in jaren. Hij zei donderdag verheugd te zijn dat "twee volken die zo lang zo ver van elkaar verwijderd waren nu een stap nader tot elkaar zijn gekomen". En tegen een gezelschap van Vaticaanse diplomaten benadrukte hij het belang van hun 'nobele' werk.

Volgend jaar zal Franciscus de Verenigde Staten bezoeken. Ook heeft hij al aangekondigd 'enkele Zuid-Amerikaanse landen' te zullen aandoen. Voor de katholieke Cubanen (ruim de helft van de inwoners) zou een pausbezoek de bezegeling zijn van de nieuwe werkelijkheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden