Paus verklaart zijn ideale sparring partner zalig

Van alle bijna tweeduizend nieuwe zaligen en heiligen van de laatste 25 jaar steken er twee met kop en schouders - zeg maar met romp en dijen boven het maaiveld uit. Die twee zijn de Italiaanse, gestigmatiseerde populaire wonderdoener Padre Pio en Moeder Teresa. Bij haar zaligverklaring, morgen in Rome, wordt gerekend op 300000 mensen.

Niets ten nadele van Josaphat Kocylovskyj of Jean Gabriel Perboyre, noch van Jacinta van Fatima of Johannes XXIII of Titus Brandsma maar Moeder Teresa is van een compleet andere klasse - vaut le voyage, in Michelin-termen.

De procedure is binnen zes jaar na haar dood voltooid, sneller dan voor iemand anders in vele eeuwen en uitdrukkelijk doorgedreven door de paus zelf, haar geestverwant en grote vereerder. Maar hoezo haast? De stem des volks had de 'heilige van Calcutta', de moeder van de minsten onder de armen en stervenden, al meteen bij haar sterven tot heilige uitgeroepen.

Over de kleine, frêle non, geboren in 1910 in Skopje, ruziën het hoofdzakelijk orthodoxe Macedonië en het hoofdzakelijk islamitische Albanië. Welk land mag haar zijn dochter noemen? Delen in de schittering van haar wereldroem is begerenswaardiger dan in haar geest te leven en te werken.

In de economie van de heiligen geeft het nauwelijks pas om met cijfers en statistieken te smijten - alsof heiligverklaringen een soort van postume Moberg-bonus zijn, toegekend door de paus.

Maar Moeder Teresa heeft haar liefde voor de onderkant van de goot wel heel opvallend weten uit te bouwen tot een multinational van de caritas, een wereldwijd liefdadigheidsimperium met duizenden nonnen, nog veel meer vrijwillig(st)ers, vele honderdduizenden dankbare klanten, honderden huizen en hulpprojecten in tientallen landen met een omzet in de negen nullen.

Vergeet daarbij niet dat er nog heel wat goede doelen op de slippen van Moeder Teresa meeliften, zoals de 'Actie Calcutta' die zich in Nederland al dertig jaar inzet voor het onderwijs aan 4000 sloppenkinderen.

De prelaten van de afdeling heiligenzaken in het Vaticaan hebben zich zeker niet door het mateloze succes van Moeder Teresa laten verblinden. Haar deugden, haar zielenleven zijn minutieus nageplozen, zoals ze dat altijd doen. Er is zelfs gesproken met critici - die had la Madre wel degelijk óók -, mensen die haar een groot gebrek verweten aan professionaliteit en achterlijke ideeën over hulpverlening, bedrijfsvoering en personeelsbeleid. Maar de vruchten van Teresa's boom zijn voor het Vaticaan veel overtuigender.

Moeder Teresa's erfenis bestaat uit meer dan haar werken alleen. Zij heeft haar zusters ook gevormd in een bepaald soort vroomheid en spiritualiteit die te typeren valt als sterk verwant aan die van de paus, maar dan versimpeld: Maria, eucharistie, God zien in de arme, ongedeelde liefde voor Christus, totale gehoorzaamheid. Haar zusters, zei zij, waren geen 'maatschappelijke werksters', zij wilde vrouwen die dagelijks ruim tijd nemen voor gebed en meditatie. Zij wilde de armen en lijdenden dienen, maar zij voorspelde haar zusters zelf ook lijden, armoede en martelaarschap. De laatste jaren zijn er in landen als Sierra Leone, Jemen, Kosovo zusters gedood bij aanslagen.

De combinatie bidden, lijden en goeddoen, binnen de strengste normen van de katholieke moraal op het terrein van leven en seksualiteit, was kenmerkend voor Moeder Teresa en het maakte haar de ideale geestelijke sparring partner voor Johannes Paulus II. In de heiligenwereld kennen we heel wat heilige duo's: Benedictus en Scholastica, Margaretha Maria en Claudius, Franciscus en Clara van Assisi, Teresa en Johannes van het Kruis, Franciscus van Sales en Johanna de Chantal. Naast de Zalige Moeder Teresa kan er geen ander staan dan de man die haar morgen, als de kracht hem niet begeeft, zalig verklaart - en daar is geen precedent van.

Moeder Teresa stierf in 1997, precies een eeuw na haar heilige naamgenote Thérèse van Lisieux. De verschillen tussen beide vrouwen zijn kolossaal: jong (24) en oud (87), kleindorps tegenover de hele globe bereisd, onbekend tegenover wereldberoemd. Maar beiden kenden uit ervaring wat in de mystiek heet 'de donkere nacht van de ziel', bidden en mediteren én van God verlaten zijn.

Volgens de weinige intimi die Moeder Teresa gevolgd hebben in haar spirituele gang duurde haar godverlatenheid een halve eeuw lang, tot haar dood. En dan toch beginnen met zo'n werk in de sloppen, hoop en liefde voor de armen. Moeder Teresa oogst wereldwijd bewondering voor haar nobele werk, maar de paus heeft in haar de ware heilige ontdekt, een voorbeeld voor de mensheid, omdat zij de hoop krachtig uitdraagt tot in de goot, tot in de de zwarte nacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden