Paus: tegengaan opwarming aarde is 'religieuze noodzaak'

Paus Franciscus (r) verwelkomt VN-secretaris-generaal Ban Ki-Moon op de klimaatconferentie in het Vaticaan. Beeld afp

De opwarming van de aarde is niet alleen een politiek probleem maar ook een geloofskwestie, vindt paus Franciscus. Tijdens een speciale conferentie in het Vaticaan spreekt hij dinsdag met religieuze leiders, politici en wetenschappers over klimaatverandering.

Onder de naam 'Bescherm de aarde, eer de mensheid' doet Franciscus een poging om het wereldwijde milieubewustzijn op te krikken. De klimaatconferentie in het Vaticaan is een prelude op zijn nieuwe encycliek, een pauselijke brief, over de 'ecologie van de mens' en de opwarming van de aarde, die naar verwachting in juni verschijnt.

Franciscus noemde de inspanning om CO2-uitstoot tegen te gaan een 'morele en religieuze noodzaak'. Hij benadrukte de relatie tussen respect voor het milieu en respect voor mensen, voornamelijk de armen, kinderen en toekomstige generaties.

Wantrouwen in de wetenschap
Volgens de Argentijnse bisschop Marcelo Sanchez Sondoro, de voorzitter van de conferentie, zijn christenen verplicht om de aarde goed te beheren en de armen te beschermen. Volgens hem jaagt de olie-industrie het wantrouwen in de wetenschap aan, omdat die niet wil dat de maatschappij verandert.

Het zijn niet de minsten die de paus verwelkomt in het Vaticaan. Naast twintig religieuze leiders zijn zo'n klimaatwetenschappers bij de conferentie aanwezig, waaronder de Nederlandse Nobelprijswinnaar Paul Crutzen en de vermaarde Britse astrofysicus Martin John Rees.

Ook Ban Ki-Moon, secretaris-generaal van de VN, hield een toespraak. Volgens de persdienst van het Vaticaan is het de eerste keer dat een VN-secretaris persoonlijk door de paus wordt uitgenodigd voor een gesprek.

Ban Ki-Moon (m) tijdens de klimaatconferentie in het Vaticaan. Beeld epa

Klimaattop
Ban Ki-Moon overlegt met Franciscus over de vluchtelingencrisis en de klimaattop van de Verenigde Naties die eind dit jaar in Parijs plaatsvindt. Daar moet een nieuw verdrag uit voortvloeien om te zorgen dat we onder de twee graden extra temperatuurstijging blijven.

Ban en de paus blikken ook vooruit op het bezoek van Franciscus aan de VS, waar hij in september de VN toe zal spreken over nieuwe duurzaamheidsdoelen. Een beladen bezoek, want de groene visie van de paus ligt gevoelig bij conservatieve katholieken in de Verenigde Staten, die klimaatverandering doorgaans als een natuurlijke ontwikkeling beschouwen. Franciscus moet zich bovendien niet inlaten met politieke onderwerpen waar hij geen verstand van heeft, zo luidt de kritiek.

Ban Ki-Moon wuifde deze commentaren weg. "Ik denk niet dat religieuze leiders wetenschappers zouden moeten zijn", zei hij. "Dat ben ik zelf ook niet. Waar het om gaat, is het mobiliseren van de wil van mensen en ze te leiden. Ik ben er zeker van dat de encycliek van de paus een stevige invloed zal hebben op de discussie over klimaatverandering."

Morele richtlijn
Sipco Vellenga, hoogleraar godsdienstociologie aan de Universiteit van Amsterdam, heeft daarover zo zijn bedenkingen. "Zo'n encycliek is natuurlijk geen beleidsnotitie, maar een morele richtlijn. De uitwerking ervan is aan de katholieken en wordt dan wellicht opgepikt door de rest van de wereld. Een paar jaar terug heeft Franciscus met een encycliek uitgehaald naar het huidige economische systeem, maar sindsdien is er eigenlijk weinig veranderd. Politici hoeven er geen strategie aan te verbinden. Maar alle beetjes helpen."

Dat de paus zich weinig gelegen laat liggen aan de kritiek van Amerikaanse conservatieven, juicht Vellenga toe. "Het lijkt me juist verstandig dat Franciscus zich mengt in de discussie over de toekomst van de aarde. De kerk moet niet doen alsof ze de waarheid in pacht heeft, maar dit lijkt me een mooie bijdrage aan het publieke debat."

Volgens bisschop Sondoro is het belangrijk dat de 1,2 miljard katholieken wereldwijd klimaatverandering serieus nemen. Daarbij waarschuwde hij impliciet dat katholieken die de encycliek willen negeren daar wel 'hele goede redenen' voor moeten hebben, die 'niet gebaseerd zijn op persoonlijke of politieke afwegingen, maar op wetenschap'.

Groen imago

Dat Franciscus het milieu hoog in het vaandel heeft, bleek al toen hij bij zijn aantreden in 2013 de naam aannam van Franciscus van Assisi, de patroonheilige van de dieren en het milieu. Die naam koos hij naar eigen zeggen omdat de middeleeuwse heilige 'ons een diep respect voor de hele schepping bijbracht en bescherming voor ons milieu, dat al te vaak uit winstbejag wordt uitgebuit'. De paus werd in 2013 al eens gesignaleerd met een anti-schaliegas-shirt dat hij cadeau had gekregen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden