Paus Pius XII zweeg na Duitse wraak

HILVERSUM (ANP) - Paus Pius XII heeft in 1942 besloten definitief af te zien van een scherpe veroordeling van de holocaust. De kerkleider kwam tot dit besluit nadat de nazi's vanuit Nederland joden en katholiek gedoopte joden hadden gedeporteerd als represaille voor de openlijke veroordeling van de jodenvervolgingen door de toenmalige aartsbisschop De Jong van Utrecht.

Dat zei kardinaal Simonis gisteren in het NPS-radioprogramma Bijlage.

“Pius XII had een brief klaarliggen met een felle veroordeling van het nationaal-socialisme en van wat er met de joden gebeurde. Toen hij hoorde dat er zoveel joden waren gedeporteerd, heeft hij die brief verscheurd en gezegd: Dan kan ik het niet doen!”

De beslissing van de paus om te zwijgen over de jodenvervolging was volgens Simonis een direct gevolg van de gebeurtenissen in Nederland. Op 26 juli 1942 liet aartsbisschop De Jong een herderlijke brief in de kerken voorlezen waarin hij Seyss-Inquart, de rijkscommissaris in bezet Nederland, waarschuwde voor de gevolgen van de voorgenomen deportaties.

“De wetenschap dat deze maatregelen tegen het diepste zedelijk besef van het Nederlandse volk strijden en bovenal het indruisen van deze maatregelen tegen hetgeen van Godswege als eis van gerechtigheid en barmhartigheid gesteld wordt, nopen de kerken tot u de dwingende bede te richten aan deze maatregelen geen uitvoering te geven”, citeert Bijlage de brief van De Jong.

“Als straf voor zijn krachtig woord zijn hele massa's joden naar de concentratiekampen gebracht”, aldus Simonis. Een week na de openlijke veroordeling van De Jong hebben de Duitsers, volgens de aartsbisschop uit wraak, 213 joden en katholiek gedoopte joden opgepakt. Van hen zijn er later 44 vrijgelaten.

Simonis baseert zich op informatie van een collega bisschop. Deze had hem verteld dat de huishoudster van Pius XII aanwezig was op het moment dat de paus zijn brief verscheurde. De huishoudster, zuster Pasqualina, was een vriendin van de Bossche zuster 'moeder Bertoli', die in het Hollands College in Rome werkte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden