Paus haalt 'marxistische' theologie uit verdomhoekje

Augustus 2009: rooms-katholieken in San Salvador herdenken de geboortedag van Oscar Romero. Beeld afp

De tijd dat het Vaticaan bevrijdingstheologen met de nek aankeek lijkt voorbij. Paus Franciscus zorgt ervoor dat Oscar Romero, een van de helden van de Latijns-Amerikaanse beweging, binnen afzienbare tijd zalig of heilig wordt verklaard.

Hij heeft de in 1980 vermoorde aartsbisschop van San Salvador erg hoog zitten en wil niet treuzelen, vertelde hij tijdens een vragenuur voor journalisten.

Romero was niet links. Toch stond hij hoog op de zwarte lijst van het rechtse militaire regime dat in 1979 in El Salvador de macht greep en tot 1992 een burgeroorlog uitvocht met linkse rebellen. Net als paus Franciscus bepleitte Romero verzoening en wierp hij zich op als hoeder van de armen.

Riskant was Romero's felle kritiek op het leger. Militairen hadden het land onleefbaar gemaakt, meende hij. Tijdens zijn laatste kerstnachtmis riep hij Salvadoranen op de pasgeboren Jezus te zoeken 'temidden van de honderdduizenden kinderen die naar bed gaan zonder gegeten te hebben'. Drie maanden later werd hij tijdens een mis doodgeschoten.

Franciscus heft 'blokkade' van Johannes Paulus op
Hoewel veel rooms-katholieken en ook protestanten hem zien als martelaar, was Rome jarenlang terughoudend. Vooral paus Johannes Paulus II moest niets hebben van de theologie die Romero leek te verkondigen. Hij zorgde ervoor dat diens dossier voor zaligverklaring onderop de stapel belandde. Zijn opvolger Benedictus XVI leek niet bereid om daar verandering in te brengen.

Franciscus meldt nu dat die 'blokkade is opgeheven' en dat hij het proces snel wil afronden. In zijn ogen was de aartsbisschop 'een man van God'. Van formaliteiten gaat Franciscus zich waarschijnlijk niet veel aantrekken.

De kerkleer schrijft voor dat zaligverklaring alleen kan plaatsvinden als aan de persoon een wonder kan worden toegeschreven of als hij stierf voor zijn geloof. Romero voldoet niet aan die criteria. Maar, zo redeneert Franciscus, hij is wel vermoord omdat hij christelijk handelde. De kerk mag hem dus gerust martelaar noemen.

Ook de overtreffende trap - heiligverklaring - is niet ondenkbaar. Volgens betrokkenen heeft de zaak nog hogere prioriteit dan de paus toegeeft. Aartsbisschop Vincenzo Paglia, die verantwoordelijk is voor Romero's dossier, meldde vorig jaar dat Franciscus al enkele weken na zijn aantreden het proces van zaligverklaring hervatte.

Minder aandacht voor condooms, meer voor armoede
Dat deze Latijns-Amerikaanse paus een bevrijdingstheoloog op het schild hijst, wekt geen verbazing. Zijn houding lijkt sterk op die van bevrijdingstheologen. Volgens hen manifesteert de menselijke zonde zich vooral in maatschappelijke problemen als onderdrukking en ongelijkheid.

Johannes Paulus en veel andere conservatief-katholieke critici noemden die wereldvisie marxistisch en meende dat ze nauwelijks oog had voor individuele zonden en seksuele zeden. "Franciscus heeft er veel minder moeite mee", vindt Vaticaankenner Stijn Fens. "Romero heeft veel van wat Franciscus graag ziet; hij is bijna een blauwdruk van een ideale Franciscus-bisschop."

Oscar Romero Beeld Wikimedia / J. Puig Reixag
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden