Paus Franciscus is nu ook een klimaatactivist

Paus Franciscus, afgelopen woensdag bij zijn generale audiëntie. Beeld afp
Paus Franciscus, afgelopen woensdag bij zijn generale audiëntie.Beeld afp

De mensheid stevent af op een 'destructie van ongekende omvang'. Die dreiging kan alleen worden afgewend als we veel zorgvuldiger met de aarde omgaan, waarschuwt paus Franciscus in zijn eerste zelfgeschreven encycliek. Hij hoopt op een 'mondiale autoriteit' die overheden in toom kan houden.

Robin de Wever

In het 192 pagina's tellende document, 'Laudatio Sii' genaamd, laat hij geen onduidelijkheid bestaan over de oorzaak van klimaatverandering. Die oorzaak, schrijft hij, dat zijn we zelf. Het belangrijke leerstellige document verschijnt donderdag pas officieel, maar een conceptversie verscheen maandagavond al op de website van een Italiaanse krant. Het Vaticaan noemde het lek direct een 'gruwelijke' daad.

Op welke punten de definitieve versie afwijkt van het concept is niet bekend. Wel is duidelijk dat Franciscus in de encycliek felle kritiek uit op overconsumptie. Dat leidt volgens hem tot uitputting van natuurlijke bronnen, een probleem waar vooral armen de kwalijke gevolgen van ondervinden. Mensen zouden er goed aan doen om eenvoudiger te leven, vindt Franciscus.

Zoals verwacht hoeven klimaatsceptici van hem geen steun te verwachten. De paus laat de optie open dat klimaatverandering deels wordt veroorzaakt door natuurlijke factoren, maar houdt de mens primair verantwoordelijk. "Talloze wetenschappelijke onderzoeken hebben uitgewezen dat de opwarming van de aarde de afgelopen decennia veroorzaakt wordt door de uitstoot van broeikasgassen (kooldioxide, methaan, stikstofoxiden en anderen)", schrijft hij. "Die worden vooral uitgestoten vanwege menselijke activiteit."

'Economische crisis is een gemiste kans'
Een belangrijke boosdoener is volgens hem het voortdurende streven naar winstmaximalisatie. Dat zorgt ervoor dat de economie 'verwrongen' wordt en dat we niet door hebben dat we op de lange termijn ernstige schade toebrengen aan het klimaat. De nasleep van de financiële crisis noemt hij een gemiste kans 'om een nieuwe economie en meer ethische principes te ontwikkelen'.

Franciscus is blij met de voortdurende technologische ontwikkelingen, maar waarschuwt ook dat vooruitgang vaak ten koste gaat van het klimaat. "Economische en technologische ontwikkeling die de wereld niet beter maakt en de kwaliteit van leven niet verhoogt mag geen vooruitgang heten."

Overheden moeten nu actie ondernemen en beter samenwerken, vindt Franciscus. De afgelopen jaren zijn ze veel te traag geweest. En dat terwijl arme laden die hulp hard nodig hebben. "Op het gebied van klimaatverandering gaat de vooruitgang beklagenswaardig traag. Voor het terugdringen van broeikasgassen is eerlijkheid, moed en verantwoordelijkheidsbesef nodig - vooral bij de landen die het machtigst zijn en het meest uitstoten."

Paus wil een 'mondiale politieke autoriteit'
Opvallend is zijn pleidooi voor de oprichting van een 'echte mondiale politieke autoriteit' die onder meer de wereldeconomie kan aansturen en 'economieën kan ondersteunen die getroffen zijn door de crisis'. Ook zou zo'n autoriteit moeten toezien op 'voedselzekerheid en vrede'. Technologie en politiek alleen zijn volgens hem niet genoeg om het klimaat te redden. "In een corrupte cultuur zijn wetten niet genoeg om ons gedrag te veranderen."

Encyclieken zijn doorgaans geen bestsellers; ze worden vooral gelezen door geestelijken. Toch hebben klimaatactivisten en wetenschappers dit keer hoge verwachtingen. Franciscus' klimaatboodschap klinkt straks in kerken over de hele wereld. Honderden miljoenen mensen krijgen hem te horen. Dat moét wel een verschil maken, hopen zij.

Een Braziliaanse milieuorganisatie zette zelfs al een 'epische filmtrailer' online, waarin een namaak-Paus Franciscus zijn klimaatplannen presenteert. He's an easy man to follow, and a hard man to silence. Bekijk de trailer hieronder:

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden