Recensie

Paul McCreesh geeft Haydn het volle pond

Zoveel stemmen, zoveel toeters Beeld TRBEELD
Zoveel stemmen, zoveel toetersBeeld TRBEELD

KLASSIEK
Paul McCreesh
Haydn 'The Seasons' (Signum Records)

Opruiend en opzwepend klinkt het, Haydns koor 'The thrilling roar of the hunting horn'. Het komt uit maar liefst vijfenzeventig kelen. En tsjonge, is die 'roar' van de jachthoorn die Haydn in dit herfstkoor laat opdraven, opwindend. In deze nieuwe opname van 'The Seasons' tetteren maar liefst tien hoorns het jachtseizoen open. Het maakt grote indruk, zó veel toeters en zó veel stemmen. In de uitvoeringspraktijk zijn we tegenwoordig in dit soort muziek gewend geraakt aan bescheidener aantallen - een barokorkestje met navenant koor. Maar de Britse dirigent Paul McCreesh toont met deze opname, waarin een authentiek orkest van over de 100 musici figureert, maar weer eens aan hoe geconditioneerd we eigenlijk zijn.

Haydn zelf hield namelijk vooral van uitvoeringen op een zo groot mogelijke schaal. Zijn bezoeken aan Engeland hadden die voorliefde aangewakkerd. Vooral door het bijwonen in 1791 van het Westminster Abbey Handel Festival in Londen, waaraan zo'n duizend uitvoerenden meededen, raakte Haydn meer dan geïnspireerd. Diplomaat en muziekliefhebber baron Gottfried van Swieten, van Nederlandse komaf, had bij Haydn de liefde voor Händel aangewakkerd met uitvoeringen in Wenen van diens oratoria. Het plan ontstond dat Haydn in de geest van Händel een vergelijkbare compositie, een oratorium zou maken. Van Swieten zou het libretto schrijven. Het werd 'Die Schöpfung' en omdat het zo succesvol was, kwam er met 'Die Jahreszeiten' in 1801 een vervolg. Met groot succes én in grote bezetting ging het in de Weense Redoutensaal in première.

Veel uitvoeringen in het Engels - van 'The Seasons' dus - zijn er niet, hoewel het werk simultaan in het Duits en Engels werd uitgegeven. Deze versie is niet alleen daarom al bijzonder, maar vooral omdat de tekst speciaal voor deze opname opgefrist is. Van Swietens Engels was niet al te best en hij vertaalde James Thomsons gedicht 'The Seasons' eerst naar het Duits en toen weer terug naar het Engels. Het hielp de zingbaarheid niet, en McCreesh besloot een eigen vertaling terug naar het Engels te maken, daarbij dichter uitkomend bij Thomsons origineel.

Muzikale voltreffer

De opnamen werden gemaakt in het nieuwe Witold Lutoslawski National Forum of Music in Wroclaw. McCreesh en zijn Gabrieli Consort & Players werkten voor bijzondere projecten al eerder samen met zangers en musici in Polen, steeds met opzienbarende resultaten, zoals Berlioz' 'Grande Messe des Morts' en Mendelssohns 'Elijah' (beide op Signum verschenen). En opnieuw bewijst de samenwerking zich als spectaculair goed. Carolyn Sampson, Jeremy Ovenden en Andrew Foster-Williams zijn de uitstekende solisten.

Alle grootse passages die Haydn in zijn compositie stopte - de zonsopkomst, de zomerstorm, het al genoemde jachtkoor - worden door McCreesh en zijn musici met maximaal effect tot klinken gebracht. En is er ooit indrukwekkender muziek gecomponeerd dan de orkestrale inleiding tot dit oratorium? Haydn laat hier de ontluikende lente meesterlijk op de vertrekkende winter botsen. Hij haalt de kou uit de lucht met knallende syncopen, chromatisch schurende lijnen en inventief gebruik van instrumenten, waarbij pauken en de raspende bastrombone en contrafagot een hoofdrol vervullen.

McCreesh ruikt zijn kansen, zeker met zo'n groot orkest als dit. Niet eerder vertrok de winter met zoveel geweldig klinkend kabaal als hier. Daarmee zijn toon en sfeer gezet voor - alweer - een muzikale voltreffer van McCreesh.

null Beeld TRBEELD
Beeld TRBEELD
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden