Pats boem, en weg is de ziel

HANNY ALKEMA

theater

Solness Nationale Toneel HHHHH

Een smetteloos witte ambiance van vijftien grote, keurig gerangschikte tafels met drie bloedserieuze werknemers, een tekenmap en een laptop. Niets overtolligs. Dan kruipt de baas van het spul verfrommeld onder een tafel uit alsof hij daar (ongezien in zo'n overzichtelijke ruimte!?) een roes heeft liggen uitslapen.

Verwarrend, maar de boodschap is duidelijk: bouwmeester Solness ziet het allemaal niet meer zo zitten. Behalve de aanwezigheid van de jonge, lieftallige boekhoudster Kaja. Toon en blik van Solness' vrouw Aline bij het simpele "Stoor ik?" zeggen genoeg. Zij is niet blind. Prachtig onderkoeld speelt Betty Schuurman dat.

In 'Solness' ('Bygmester Solness', 1892) van Henrik Ibsen gaat het over de oudere man bij wie de twijfel over de zin van leven en carrière toeslaat, vertaald in angst en tegelijk (seksueel) hevige affectie voor de kracht en schoonheid van de jeugd. Als Solness zich tegenover de huisarts moet verantwoorden over zijn relatie tot Kaja, speelt Mark Rietman dat zo geraffineerd erotiserend, dat de dubbele moraal bij beide heren voelbaar wordt. Dit wordt een mooie voorstelling van een intrigerend stuk, denk je dan. En dan zijn we nog maar op de helft van het eerste bedrijf en moet het belangrijkste personage nog komen: Hilde Wangel (Anna Raadsveld), het meisje dat Solness' hernieuwde opwinding én neergang inluidt.

Pats boem, daar is ze en, pats boem, daar verdwijnt de ziel uit de voorstelling. Het is alsof regisseur Theu Boermans net als Solness zich heeft laten overweldigen door haar komst. In speelstijl en enscenering gaat alles door elkaar lopen: stilering en symboliek, naturel en theatraal, realisme en illusie.

19de-eeuwse en eigentijdse ethiek vloeien niet organisch in elkaar over, maar gaan botsen, wat de zeggingskracht van de voorstelling bepaald niet ten goede komt. Als Solness en Hilde na een heftige vrijpartij halfbloot en in behaatje op tafel staan, komt Aline, die daarvoor zo gevoelig op sfeer reageerde, doodleuk met boodschappentas binnen. Alsof er niks aan de hand is!

Het lijkt of de spelers het houvast met stuk en rol kwijt zijn. Dat de moderne zakelijkheid van het decor haaks staat op karakter en opvattingen van Solness begint dan ook te verbazen. En mede door het teveel aan tranen van een almaar wenende Hilde in de slotscènes transformeert de innerlijke tragiek van 'Solness' in hoog tempo in melodrama en, erger, een larmoyante soap. Kinderachtig sentimenteel, maar geen moment rakend.

Tournee t/m 30-10. Info: www.nationaletoneel.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden