Patriot of vijfde colonne

Amerikaanse moslims worstelen sinds elf september met de beschuldiging dat zij een vijfde colonne voor de terroristen vormen. Het wordt hoog tijd dat wij Amerikaanse modelburgers worden, reageren sommige moslims. Anderen kruipen juist dieper weg in het isolement.

Buurtgenoten fluisterden dat de 23-jarige jongeman van Pakistaanse afkomst een terrorist was en na de aanslagen op het World Trade Centrum was ondergedoken. Of had de Amerikaanse justitie hem net als honderden andere immigranten uit islamitische landen in geheime detentie opgesloten?

Zijn moeder Talat hield vol dat haar zoon bij het World Trade Centrum was omgekomen. Dat lag wel niet dicht bij zijn werk, maar toen Salman die ochtend uit de metro kwam en de brandende torens zag, was hij van zijn route afgeweken en naar de brandhaard gelopen. Om te helpen. Moeder Talat kon het niet bewijzen, maar zo stak haar zoon wel in elkaar, bezwoer ze.

Ze had gelijk. Op 20 maart van dit jaar werden Salmans stoffelijke resten onder het puin bij de noordelijke toren gevonden. Zijn uitvaart in de grote moskee van Manhattan werd door honderden New Yorkers bijgewoond. Op zijn kist lag de Amerikaanse vlag. Want Salman ging naar het WTC-terrein ,,om zijn land te verdedigen'', aldus zijn moeder.

Sindsdien is Talat Hamdani, een westers geklede vrouw, een veel gevraagd spreker. Zij ontbrak dan ook niet op de jaarvergadering van de Newyorkse afdeling van CAIR, de Raad voor Amerikaans-Islamitische Betrekkingen. Die werpt zich, hoewel er veel concurrentie is, na de aanslagen met vrij groot succes op als spreekbuis van alle moslims in de Verenigde Staten.

Als wij in het Amerikaanse spel mee willen doen, moeten we het op z'n Amerikaans spelen, luidt de filosofie van CAIR. De vergadering is dan ook, geheel in Amerikaanse stijl, een fundraising dinner, gehouden in een grote zaal vol kroonluchters in een hotel in Queens, een stadsdeel van New York. Om aan te mogen schuiven betalen de tweehonderd gasten honderd dollar per persoon, een vrij bescheiden bedrag voor zulke evenementen. ,,Maar we zijn dan ook nog niet lang bezig'', verweert de organisatie zich.

Hamdani, 'de moeder van de martelaar', zal volgens het programma tussen de oproepen om tweehonderdduizend dollar aan CAIR te doneren, drie minuten spreken over haar zoon. Maar zodra de vrouw het spreekgestoelte beklimt, zegt ze dat haar spreektijd veel te kort is. Want zij heeft ook een boodschap voor de aanwezigen. De moslims in Amerika ,,moeten ophouden met schelden'' op hun nieuwe vaderland en alles wat hen daar wordt aangedaan. Ze kunnen maar op één manier de smetten van elf september uitwissen. Zij verwijst naar Salmans gedrag ,,dat me vervult met een diep gevoel van patriottisme. Dat wordt van ons allemaal verwacht. We moeten Amerikaanse modelburgers worden.''

Om die boodschap te onderstrepen, roept ze plotseling de zaal toe: ,,Ik stel voor dat iedereen opstaat en nu met mij de eed op de Amerikaanse vlag aflegt.'' Gemompel klinkt. Vurig roept Talat: ,,Ik ga niet achter deze microfoon vandaan voordat iedereen opstaat en met mij die eed aflegt.''

Voorzichtig staan wat aanwezigen op. Er klinkt zacht gemor. ,,Ik weet: sommigen van jullie zijn nog geen Amerikaans staatsburger. Maar straks wel. Sta dus op. Ik ga echt niet weg, voordat ook de laatste man hier in de zaal omhooggekomen is.''

Maar een deel weigert. Opwinding achter de tafel met CAIR-bestuursleden. Enkele fluisteren haar wat toe. Dan geeft Hamdani toe en gaat toch maar voor in het afleggen van de eed. Sommigen doen uit volle borst mee, anderen afgemeten, anderen dus niet.

Het is niet eenvoudig voor een Amerikaanse moslim om van zijn nieuwe land te houden, licht een man toe. ,,We hebben zo'n grote haat gevoeld na elf september. Geen land heeft een religie ooit zo besmeurd, als de Verenigde Staten doen met de islam. Waarom wordt die slecht en agressief genoemd en wij allemaal terroristen? Laatst mocht een dominee onze profeet op televisie zelfs voor pedofiel uitmaken!''

Ook in de islamitische boekwinkels rondom Atlantic Avenue in Brooklyn, een deel van New York met vrij veel Arabische immigranten, worstelt men met Amerika. ,,We zijn gewoon bang'', zegt een man. Na elf september kregen vele mensen in deze buurt te maken met discriminatie, intimidatie of zelfs geweld. ,,Intussen noteren mensen onze nummerplaten niet meer, maar de afkeer van moslims is er nog. Wat wil je ook? Elke dag zenden alle televisiekanalen weer de beelden van elf september uit en zeggen erbij dat moslims dat deden. Hoe kan zo'n wond helen? Als je geen moment de kans krijgt aan iets anders te denken.'' De grote moskeeën in de buurt worden nog altijd onopvallend bewaakt.

Als reactie zijn veel moslims in Brooklyn juist verder in hun schulp gekropen. Dat is niet verwonderlijk, legt politieagente Stacey Salimah Bell uit. ,,Ze zijn immigranten, nog niet lang in Amerika, vaak zelfs illegaal. Ze kenden het systeem al niet. Maar na elf september hebben ze met de arrestaties en deportaties van moslims helemaal het idee dat de wet hen niet beschermt. Veel mensen hebben de bescherming van hun eigen etnische groep en hun eigen moskee opgezocht.''

Om de moslims weer wat vertrouwen te geven in de politie, richtte Bell afgelopen december met zestig collega's de Amerikaanse vereniging van moslimpolitieagenten op. Eind augustus hield die zijn eerste instuif voor de moslims in Brooklyn op een plein bij een islamitische lagere school. Tevreden ziet Bell een zeventigtal mensen langs de kramen lopen van het anti-racismemeldpunt en het bureau waar je de Amerikaanse nationaliteit kunt aanvragen. Allemaal mensen die al wat langer in de VS zijn, geen nieuwkomers. ,,Als ze illegaal zijn, kunnen we ook niet zoveel voor ze doen, behalve ze naar een advocaat verwijzen.''

De zorg voor de immigranten en illegalen berust bij de moskeeën. Juist dat maakt hun positie nu kwetsbaar. De Al-Farouq-moskee op Atlantic Avenue staat erom bekend dat zij nieuwkomers uit het Midden-Oosten de eerste nachten een dak boven het hoofd biedt. Totdat ze verder doorschuiven in de gemeenschap. Maar sommigen in de buurt fluisteren: ,,Het is een Hamas-bolwerk.'' Een moskee verderop herbergde enige tijd de blinde Egyptische sjeik Rahman, die veroordeeld is voor het beramen van aanslagen in de VS en als het grote brein achter de aanslag op het WTC in 1993 geldt. De kapers die op elf september de vliegtuigen in de torens vlogen, woonden enige tijd bij de Arabische gemeenschap van New Jersey, aan de andere kant van de Hudson-rivier.

,,We zijn veel te weinig naar buiten getreden'', erkent imam Siraj Wahhaj van de Al-Taqwa-moskee. ,,Terwijl ons ook vanuit andere gemeenschappen de helpende hand werd gereikt. Na elf september waren er óók mensen die bossen bloemen naar ons stuurden. Of vrouwen die zich als vrijwilliger aanboden om met onze zusters mee te gaan als die niet alleen meer naar een supermarkt durfden.''

Bij CAIR zien ze de aanslagen als extra aansporing voor de moslims om zich te bundelen als een eigen politiek machtsblok. Op hun fundraising dinner in New York verschijnt slechts één gepensioneerd Congreslid. ,,De volgende keer moet het podium vol zitten met prominente politici, die weten dat jullie voor zoveel stemmen staan, dat jullie beslissen of ze wél of niet worden verkozen'', roept een spreker.

Het grote voorbeeld, maar ook meteen 'de vijand' is de joodse lobby in de VS. Want die draag ertoe bij dat de VS zo ondubbelzinnig Israël steunen en de Palestijnsen lijkt te vergeten, een grote grief in de moslimgemeenschap. Dus steunen ze, net zoals de pro-Israëlgroepen hun politieke kandidaten en proberen ze de media te bewerken. CAIR riep onlangs nog op tot een boycot van The New York Post, een aartsconservatief tabloid. Die schreef in een commentaar over Amerikaanse moslims als 'De vijand in ons midden'.

Sinds elf september zit de moslimlobby in de lift, stelt voorzitter Omar Ahmad. Bij voorverkiezingen in de staten Georgia en Alabama verloren weliswaar onlangs 'moslimvriendelijke' kandidaten het van politici met veel steun uit joodse hoek. ,,Maar CAIR heeft in de laatste weken van de campagne één miljoen dollar opgehaald, een record voor moslims.''

,,We hebben een schermutseling verloren, maar we gaan de oorlog winnen'', weet Ahmad. De demografie zal de moslims helpen. Er wonen er nu zeven miljoen in de VS, maar binnen vijftien jaar tijd steken zij de joden, nu tien miljoen, voorbij. Dankzij immigratie en het hoge kindertal van de moslims, beweert hij.

De joodse lobby mag dan de steun hebben van christelijk-rechts, Ahmad ziet de zwarten als machtige bondgenoot. ,,Sinds elf september begrijp ik hun lijden, hoe het voelt als tweederangsburger te worden behandeld. We hebben hen nooit de hand gereikt, maar dat gaan we nu wél doen.''

Wat hem nog wel dwars zit aan die voorverkiezingen is dat veel mensen het toch verdacht vonden als je pro-moslim bent. Ook CAIR zelf krijgt geregeld de vraag hoe gematigd ze werkelijk is. Als zij dan echt zo tegen terrorisme is, waarom heeft zij nooit de aanslagen in Israël veroordeeld? CAIR ontkent fel ooit terreur vergoelijkt te hebben.

De kritiek komt overigens ook uit eigen kring. Mugtedar Kahn, een bekend hoogleraar politicologie aan de universiteit van Michigan en zelf een moslim, beschuldigde in een open brief CAIR en andere islamitische belangengroeperingen van hypocrisie. Als zij zo voor moslims opkomen, waarom hoor ik ze dan altijd alleen over Israël, maar nooit over hoe Irak moslims behandelt? ,,We veroordelen Israël, omdat we 'hen' haten'', concludeert Kahn. Verenigingen zoals CAIR zouden moeten inzien ,,dat het leven om meer draait dan alleen opboksen tegen de joodse lobby voor invloed op de Amerikaanse buitenlandse politiek.''

,,Jazeker, je hebt van die zogeheten gematigde moslims, die zich op de voorgrond dringen'', schampert voorzitter Ahmad. ,,Je hebt mensen die de islam willen veranderen. . We zouden niet langer om onze broeders in Palestina moeten geven of om onze broeders in Kasjmir. Nou, dat weiger ik.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden