Paralympische Spelen

Patrick Bos en Timo Fransen zijn piloten op de tandem: nooit genoemd, maar even belangrijk

Patrick Bos, hier met Tristan Bangma achterop. Beeld AP
Patrick Bos, hier met Tristan Bangma achterop.Beeld AP

Patrick Bos en Timo Fransen zijn de piloten voor respectievelijk Tristan Bangma en Vincent ter Schure. Vandaag rijden ze voor hun laatste kans op goud in Tokio. Bangma en Ter Schure worden vaak genoemd, maar wat doet een piloot, en hoe belangrijk zijn ze?

Patrick Bos, piloot bij Tristan Bangma

Het is uit boosheid dat Patrick Bos via Whatsapp een filmpje doorstuurt, met daarop een halve minuut commentaar bij een wedstrijd van het tandemrijden op de baan in Tokio. Hij is het gewend dat als het over Tristan Bangma gaat, de jonge bijna blinde wielrenner die bij hem achterop zit, hij vaak zelf niet wordt genoemd. Maar dat in het filmpje wordt gezegd dat de piloot niets bijdraagt aan de snelheid van de tandem, daar kan hij link van worden.

Er wordt namelijk een slecht beeld gegeven van de piloot op de tandem, zegt Bos (34). Zijn vak wordt geschaad, omdat het lijkt alsof hij niks doet. “Het leidt tot vragen als ‘trap jij ook mee dan’? En als iemand het vraagt, leg ik dat uit. Dat is geen erge vraag. Wel als het de officiële commentator is van de Paralympische Spelen. Maar ik trap dus ook mee, voor de duidelijkheid. En zo hard als ik kan.”

Tandemrijden is een teamsport, wil Bos maar zeggen. Samen met Bangma rijdt hij in Tokio over de baan en de weg, op jacht naar goud. Bos stuurt de fiets de goede kant op, beide mannen trappen zo hard als ze kunnen. Het leidde al tot een sensationeel wereldrecord op de achtervolging. Voor het eerst reed een tandemduo de vier kilometer onder de vier minuten.

Bos is in Tokio bezig aan zijn derde Paralympische Spelen. ”Het tandemrijden is een tweede natuur geworden, zegt Bos. “De solofiets voelt altijd raar als ik daar weer op stap. Op de tandem rij ik zo weg. Bij de solofiets mis ik iets. Of iemand.”

Het was een bewuste keus om zich twaalf jaar geleden op de tandem te richten. “De Olympische Spelen zijn voor mij niet haalbaar. Daar ben ik niet goed genoeg voor. De Paralympics zijn voor mij wel het allerhoogste. Was ik dit niet gaan doen, dan had ik die drie Paralympische Spelen niet kunnen doen. Het is ook mijn sportieve droom en het mooie is dat je ook nog voor de winst meedoen. En baanbrekend en grensverleggend te zijn, zoals wij hebben gedaan.”

Bos heeft in zijn carrière drie lange samenwerkingen gehad, met Rinne Oost, Stephen de Vries en nu met Bangma. “Allen waren goed, maar Tristan is misschien wel de beste stoker ter wereld. En we doen het samen, dus we zijn samen de beste op de achtervolging.”

Bos: “Ik ben niet de beste wielrenner van de wereld. Dat is ook waarom ik op de tandem rijd. Als je op het hoogste niveau uitkomt mag je überhaupt niet op de tandem rijden. Ik mag geen prof zijn, of aan wereldkampioenschappen meedoen. Rijd je op het hoogste niveau, moet je twee jaar geen prof meer zijn om mee te mogen doen op de tandem. Harrie Lavreysen mag hier bijvoorbeeld niet meedoen.”

Het zijn regels om te zorgen dat de piloten wel echt toegewijd zijn, zegt Bos. “En dat ze niet voor de gelegenheid een keer worden ingevlogen. Het laat zien hoe zeer wij met topsport bezig zijn.” Belangrijk is ook dat de samenwerking met Bangma soepel verloopt. “Ik weet dat Tristan het fijn vindt om bij mij achterop te zitten. Omdat ik gewoon lekker fiets.”

Timo Fransen, piloot van Vincent ter Schure

De eerste keer dat Timo Fransen met Vincent ter Schure op de tandem een wedstrijd reed op de weg, besloot Fransen met negentig kilometer per uur een afdaling in te gaan. “Vincent heeft toen met samengeknepen billen achterop gezeten. Maar uiteindelijk merkte hij dat ik dat goed kon inschatten.”

Fransen kwam Ter Schure in 2014 tegen. Samen groeide ze naar hun topniveau toe, dat onder meer leidde tot zilver in Tokio. Dat had goud kunnen zijn, als ze geen lekke band hadden gehad. De teleurstelling spatte er na afloop vanaf. De helmen werden woedend op de grond gegooid.

Want goud was een mooie beloning geweest voor een jarenlang proces. Fransen kan genieten van het samenspel tussen piloot en stoker, zoals de persoon achterop heet. “Het is kijken hoe je met zijn tweeën zo hard mogelijk kan. Dat is een mooie zoektocht, en dat is het nog steeds.”

Ook Fransen (34) begon oorspronkelijk als solorenner. Tot hij in 2009 hoorde dat een jongen die niet zelfstandig kon fietsen een maatje nodig had. “Zo ben ik er ingerold. Ik wilde hem helpen. En na de eerste keer samen trainen dacht ik: wat is dit een toffe discipline.”

Vooral de tactiek van het tandemfietsen sprak Fransen al snel aan. Niet langer hoefde hij zich te positioneren in een groep, iets waar hij naar eigen zeggen niet de allerbeste in was. Op de tandem is het veel overzichtelijker: “De pelotons zijn kleiner, de sfeer is altijd goed. En wat belangrijk is: het draait meer om het sterkste duo dan bij elite solorenners.”

Tussen piloot en stoker gaat het vooral om vertrouwen, zegt Fransen. “Je moet een klik hebben. Als piloot is een sociaal aspect wel belangrijk. Ik moet zeggen: wij zijn gelijkwaardig. Ik zie hem niet als iemand met een handicap. We zijn twee wielrenners en zitten samen op de fiets.”

Fransen is leidend tijdens de wedstrijd. Iets dat Ter Schure wel moest leren. “Ik voelde het altijd als Vincent ging staan, als een ander demarreerde. Dan wilde hij mee, begon hij wild te schudden. Pas later gaf hij zich meer en meer over. Ik beslis, daar hebben we niet veel overleg over. En als ik ga staan, doet hij dat ook.”

Naast de fiets is het wellicht iets anders, zegt Fransen, maar niet veel. “Ik ben misschien wel begeleider maar verder zijn we in het dagelijks leven hetzelfde: een topatleet. We doen dit alleen wel omdat Vincent een beperking heeft. Je hoopt dat mensen ook dat verhaal willen horen en weten. Wat hij ziet en wat niet. En hoe je leven dan is.”

Lees ook:

Esther Vergeer: ‘De paralympische sporter staat niet op en denkt: goh, weer wat om te overwinnen vandaag’

Esther Vergeer is voor het eerst chef de mission op de Paralympische Zomerspelen. Vanuit Tokio hoopt ze dat de 73 Nederlandse atleten vanaf dinsdag anderhalve week succesvol zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden